سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
قبای اعیان و متمولین هخامنشی نیز بیشتر زردوز و مروارید نشان بود که اغلب برای نشان دادن اشرافیت بیشتر، از زیورهایی چون دکمه آویز و مدالیون طلا برای تنپوش ها و قباهای خویش بهره می جستند.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : نرگس عشقی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

گوشواره های جد بزرگ


قبای اعیان و متمولین هخامنشی نیز بیشتر زردوز و مروارید نشان بود که اغلب برای نشان دادن اشرافیت بیشتر، از زیورهایی چون دکمه آویز و مدالیون طلا برای تنپوش ها و قباهای خویش بهره می جستند.

گوشواره

آفرینش زیبایی و حس زیبا بودن از گذشته تا به امروز دغدغه مشترک بشریت بوده است. انسان اولیه از همان ابتدا به دنبال زیباتر کردن خود و دنیای اطرافش بود؛ از این رو هنر زینت دادن خویشتن را با آنچه که در دسترسش داشت، یعنی الهام از طبیعت آغاز کرد و با صدف و چوب و سنگ و دندان حیوانات و...خود را آراست.

زیورآلات اولیه بسیار ساده و خالی از هر گونه پیچیدگی و تجمل بودند، ولی کم کم پر حجم تر و سرشار از شکوه و زیبایی و عظمت شدند و نقش مهمی در زندگی افراد ایفا کردند؛ به گونه ای که مُبَین ارزش ها، موقعیت و طبقه اجتماعی، فرهنگی و معنوی فرد محسوب می شدند.

سرزمین ایران نیز به سبب وجود معدن های فراوان سنگ های قیمتی در دوران گذشته، یکی از خزائن عمده جواهر و نفایس دنیا به شمار می رفت و با رواج و کاربرد بیشمار زیورآلات و جواهرات روبرو بود، به شکلی که بهره گیری از آن فقط منحصر به خاندان سلطنتی یا افراد خاص نبود، بلکه طبقات پایین جامعه نیز به تناسب حال خود از اشیای زینتی تمتع می جستند.

همچنین کاربرد زیورآلات و اشیای تجملی و زینتی نیز تنها مختص زنان نبود، مردان ایران زمین نیز همپای زنان برای زینت دادن خویش از اشیای زینتی گوناگون استفاده می کردند.

طبق آنچه از مردمان بومی ساکن ایران به دست آمده است، می توان دریافت که این اقوام به فن استخراج معادن و جدا کردن آنها از ناخالصی ها آگاه بودند و در هنر تراش دادن، سودن و سوراخ کردن انواع سنگ ها تبحر داشتند و زیورآلاتشان، منحصر به گردن بند و گوشواره و بازوبند طلا بود. این افراد بعدها ، پس از زد و خورد با آریایی ها، هنر و فرهنگ خود را به آنان واگذار کردند.

در دوران مادها زنان و مردان علاوه بر زینت آلاتی چون گردن بند و گوشواره و بازوبند؛ از النگو، انگشتر مهردار، دستکش طلایی، سنجاق های سر و ... استفاده می کردند که نشانه مقام والا و اقتدار فرد پوشنده محسوب می شد. تزئینات شخصی فقط به این جا ختم نمی شد، غلاف کمربند ها با جواهرات و سنگ های قیمتی همراه بود و لبه شلوارها و پایین دامن ها نیز زنگوله های زینتی می آویختند.

ایرانیان از دیرباز از هیچ زیوری روی گردان نبودند و زیورآلات را به عنوان مکملی برای پوشش تن و سر در نظر می گرفتند. در دوران هخامنشیان کاربرد گوشواره خصوصاً برای مردان بسیار مورد توجه بوده، به گونه ای که بزرگان و سلاطین گوشواره های سنگین و پر تزیین استفاده می کردند، تا هم شکوه و عظمت و مقام خود را نشان دهند و هم در روز مبادا از آن فایده برند و خدمتکاران از گوشواره های ساده بهره می بردند. قبای اعیان و متمولین هخامنشی نیز بیشتر زردوز و مروارید نشان بود که اغلب برای نشان دادن اشرافیت بیشتر، از زیورهایی چون دکمه آویز و مدالیون طلا برای تنپوش ها و قباهای خویش بهره می جستند. حتی به هنگام تشریفات اسب ها به تفصیل به جواهرات آراسته می شدند. همچنین در این دوران بازوبند و دست بند هایی با سر شیر کاربرد فراوان داشته است. در زمان هخامنشیان استفاده از کلاه گیس و گیس بند توسط زنان برای آرایش موها به کار می رفته است که صرفاً جنبه آرایشی داشته است.

پژوهشگران معتقدند پایه های هنر جواهر سازی اقوام ماد و پارس را باید در گنجینه های جیهون و زیویه جستجو کرد و هنر سکاها را در جواهرسازی این دو قوم تاثیر گذار دانست.

در دوران سلوکیان علاوه بر زیورآلات مذکور در دوران گذشته، سنجاق سینه و راندل_صفحه ای گرد و کوچک دایره ای شکل_که دو سر شنل را در قسمت شانه به هم وصل می کند بسیار مورد استفاده قرار گرفت.

ایرانیان از دیرباز از هیچ زیوری روی گردان نبودند و زیورآلات را به عنوان مکملی برای پوشش تن و سر در نظر می گرفتند. در دوران هخامنشیان کاربرد گوشواره خصوصاً برای مردان بسیار مورد توجه بوده، به گونه ای که بزرگان و سلاطین گوشواره های سنگین و پر تزیین استفاده می کردند

به گفته مورخان اشراف پارتی، در به کار بردن زیورها و زینت آلات بسیار باذوق بودند و نمونه های زیبایی از هنر جواهر سازی پارتی را برای آیندگان به جا گذاشته اند. به طور مثال گوشواره ای از جنس طلا به شکل تُنگ که بر روی آن نگین هایی از لعل تزیین یافته از دیرباز به یادگار مانده است. یاقوت و مروارید از گوهرهایی بود که در تزئین زیورآلات مردان و زنان اشکانی بسیار کاربرد داشت.

به طور کلی مردان ساسانی از گوشواره، گردن بند و رشته های مروارید بر گرد تاج و بر روی موها استفاده می کردند و زنان ساسانی نیز مانند مردانشان از زیورآلات زیبایی برای تزیین سر و گردن و تن و بازو استفاده می کردند. نقوش برجسته طاق بستان و ظروف نقره بازمانده از دوران ساسانی گویای آن همه زیبایی است.

دلبستگی و جمع آوری زیورآلات در گذشته به گونه ای بوده است که گاهی کلیه جواهرات و زیورآلات شخص، پس از مرگش همراه با وی به خاک سپرده می شده است، نمونه هایی از آنها را می توان در مقبره هایی که از هزاران سال پیش به یادگار مانده است به وضوح دید.

نکته ای که در اینجا قابل تامل است، این است که استفاده از زیورآلات تنها به هدف تزیینات و زیبایی نبوده است؛ گاهی مردمان گذشته از زیورآلاتی با سنگ های قیمتی خاص استفاده می کردند زیرا اعتقاد داشتند که طیف های رنگی جواهرات عمیقاً در بدن تاثیر گذاشته و سبب تعادل روح و جسم می شوند و حتی گاهی به عنوان طلسم در برابر نیروهای شیطانی به کار می رفته است.

در هر حال زیورآلات در ایران باستان از جمله وسایلی بوده است که کاربرد فراوان داشته است، خصوصاً در دوران هخامنشیان، نمود بیشتری داشته و به وفور به چشم می خورد. در دوران اسلامی استفاده از این وسایل بنا به عللی تعدیل می یابد اما بار دیگر در دوران صفاریان تا دوره های بعد رواج پیدا می کند.

 

نرگس عشقی

بخش زیبایی تبیان


منابع: 3500سال تاریخ زیورآلات اقوام ایرانی، مهرآسا غیبی

هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی

 

مطالب مرتبط:

لباس های ما در دیار باقی چگونه است

گردنبندهای افسون کننده

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین