تاریخچه هندسه

احتمالاً بابلیان و مصریان کهن نخستین کسانی بودند که اصول هندسه را کشف کردند. در مصر هر سال رودخانه نیل طغیان می ‌کرد و نواحی اطراف رودخانه را سیل فرا می ‌گرفت. ...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

تاریخچه هندسه

واژه هندسه عربی شده واژه «اندازه» در فارسی است.

در زبان انگلیسی به آن geometry و در زبان فرانسه به آن géométrie می ‌گویند که هردو از γεωμετρία (گئومتریا) در زبان یونانی آمده که به معنای اندازه‌گیری زمین است.

احتمالاً بابلیان و مصریان کهن نخستین کسانی بودند که اصول هندسه را کشف کردند. در مصر هر سال رودخانه نیل طغیان می‌کرد و نواحی اطراف رودخانه را سیل فرا می‌گرفت. این رویداد تمام علایم مرزی میان املاک را از بین می‌‌برد و لازم می ‌‌شد دوباره هر کس زمین خود را اندازه ‌گیری و مرزبندی کند.

 مصریان روش علامت ‌گذاری زمین‌ ها با تیرک و طناب‌ را ابداع کردند. آن ها تیرکی را در نقطه ‌ای مناسب در زمین فرو می ‌‌کردند و تیرک دیگری در جایی دیگر نصب می ‌شد و دو تیرک با طنابی که مرز را مشخص می ‌‌ساخت به یکدیگر متصل می ‌شدند. با دو تیرک دیگر زمین محصور شده و محلی برای کشت یا ساختمان سازی مشخص می ‌شد.

در آغاز هندسه برپایه دانسته ‌های تجربی پراکنده ‌ای در مورد طول و زاویه و مساحت و حجم قرار داشت که برای ساختمان و نجوم و برخی صنایع دستی لازم می ‌شد. بعضی از این دانسته ‌ها بسیار پیشرفته بودند مثلاً هم مصریان و هم بابلیان قضیه فیثاغورث را ۱۵۰۰ سال قبل از فیثاغورث می‌ شناختند.

 

یونانیان دانسته ‌های هندسی را مدون کردند و بر پایه‌ای استدلالی قراردادند. برای آنان هندسه مهم ‌ترین دانش ‌ها بود و موضوع آن را مفاهیم مجردی می ‌دانستند که اشکال مادی فقط تقریبی از آن مفاهیم مجرد بود.

 در سال ۶۰۰ قبل از میلاد مسیح، یک آموزگار اهل ایونیا (که در روزگار ما بخشی از ترکیه به ‌شمار می ‌رود) به نام تالس، چند گزاره یا قضیه هندسی را به صورت استنتاجی ثابت کرد. او آغازگر هندسه ترسیمی بود.

 روش استنتاجی روشی است علمی (بر خلاف روش استقرایی) که در آن مساله‌ ای به وسیله ‌ی قضا‌یا و حکم ها ثابت می  گردد.

 فیثاغورث که او نیز اهل ایونیا و احتمالاً از شاگردان طالس بود توانست قضیه‌ ای را که به ‌نام او مشهور است اثبات (ریاضی) کند. البته او واضع این قضیه نبود.

 

اما دانشمندی به ناماقلیدس که در اسکندریه زندگی می‌‌ کرد، هندسه را به صورت یک علم بیان نمود. وی حدود سال ۳۰۰ پیش از میلاد مسیح، تمام نتایج هندسی را که تا آن زمان شناخته بود، گرد آورد و آن ها را به طور منظم، در یک مجموعه ۱۳ جلدی قرار داد. این کتاب ها که اصول هندسه نام داشتند، به مدت ۲ هزار سال در سراسر دنیا برای مطالعه هندسه به کار می‌‌ رفتند.

براساس این قوانین، هندسه اقلیدسی تکامل یافت. هر چه زمان می‌‌ گذشت، شاخه ‌های دیگری از هندسه توسط ریاضیدانان مختلف، توسعه می‌‌ یافت.

 

 

 امروزه در بررسی علم هندسه انواع مختلف این علم را نظیر هندسه تحلیلی و مثلثات، هندسه غیر اقلیدسی و هندسه فضایی مطالعه می‌‌ کنیم.

خدمت بزرگی که یونانیان در پیشرفت ریاضیات انجام دادند این بود که آنان احکام ریاضی را به جای تجربه بر استدلال منطقی استوار کردند. قبل از اقلیدس، فیثاغورث (572-500 ق.م) و زنون (490 ق.م.) نیز به پیشرفت علم ریاضی خدمت بسیار کرده بودند.

در قرن دوم قبل از میلاد ریاضیدانی به نام هیپارک، مثلثات را اختراع کرد. وی نخستین کسی بود که تقسیم بندی بابلی ‌ها را برای پیرامون دایره پذیرفت. به این معنی که دایره را به ۳۶۰ درجه و درجه را به ۶۰ دقیقه و دقیقه را به ۶۰ قسمت برابر تقسیم نمود و جدولی براساس شعاع دایره به دست آورد که وترهای بعضی قوس ها را به دست می‌‌داد و این قدیمی‌ ترین جدول مثلثاتی است که تاکنون شناخته شده است.

بعد از آن دانشمندان هندی موجب پیشرفت علم ریاضی شدند. در سده پنجم میلادی آپاستامبا، در سده ششم، آریابهاتا، در سده هفتم، براهماگوپتا و در سده نهم، بهاسکارا در پیشرفت علم ریاضی بسیار مؤثر بودند.

 

 

مرکز یادگیری سایت تبیان - تهیه: کلبه آفرینش فکر

تنظیم: سمیرا بادامستانی

 

مطالب مرتبط مجموعه :
آخرین مطالب سایت