دوباره تکرار نکنید
دوباره تکرار نکنید
خیلی از مسایل در گذر زمان حل میشوند. بعضی از ما دلمان میخواهد به گذشتهها برگردیم اما بعضی دیگر هرگز دوست ندارند گذشتههای تلخشان را تکرار کنند. در هر دو صورت، هیچ کس نمیتواند فیلم زندگی خود را به عقب برگرداند. گذشتهها گذشته و دیگر برنمیگردد. با گذشت زمان، خیلی از بحرانهایی که در زندگی داشتهاید پشت سر گذاشتهاید، دورانهای سختی مانند دوری از عزیزان، بحران اقتصادی و ورشکستگی، بیماری خانواده و فرزند . گذر زمان، خیلی از مسایل را حل میکند. شاید تا به حال برایتان اتفاق افتاده باشد که با مرور خاطرات تلخ و شیرین گذشته، آهی بکشید و به یکدیگر بگویید گذشتهها را باید فراموش کرد. ولی آیا واقعا مفهوم «گذشتهها گذشته» این است که باید آن را فراموش کنیم؟ اصولا آیا امکان به فراموشی سپردن گذشتههایمان وجود دارد؟ گذشته زندگی ما جزو زندگیمان است. اگر بتوانیم آن را به فراموشی بسپاریم، آیا درست عمل کردهایم؟
از نگاه دیگر و با اینکه «گذشتهها گذشته»؛ خیلی از مردم هنوز در گذشته خود زندگی میکنند یا دیگران آنقدر در گذشتههای آنها کنکاش میکنند که وادار میشوند همواره آن تلخیها را مرور کنند. واقعا چهطور باید با گذشتهها رابطه برقرار کرد؟ اینکه میگویند گذشتهها گذشته، مفهوم جالبی دارد که از دو جهت قابل بررسی است. گذشته ما از این جهت گذشته که قابل دخل و تصرف نیست و دیگر نمیتوانیم کاری برایش بکنیم، اما در نگاهی دقیق و از سوی دیگر، گذشتهها نگذشته چون ما نمیتوانیم آنها را فراموش کنیم. گذشتهها در ذهن ما به عنوان درس زندگی و نکتههای عبرتآموز وجود دارند و این درسها هستند که باعث هموار شدن زندگی آینده ما خواهند شد.
از آنجا که انسانها عوض میشوند و رفتارهای اجتماعی، عاطفی و روانی آنها در طول مدت زمان پختهتر میشود و تغییر میکند، نباید گذشته یک آدم را مثل قفسی برای او در نظر بگیریم و او را به گذشتهاش الصاق کنیم. اگر ما افراد را همیشه با گذشتهشان بسنجیم، در حقیقت فرصت تغییر را از آنها گرفتهایم و این یک رفتار اشتباه است.
اینکه بگوییم این فرد ذاتا همینگونه است و مدام ناپختگی گذشتهاش را بر سر او بکوبیم، در واقع شانس تغییر و ساختن زندگی آینده را از او گرفتهایم. انسانها در هر مقطع از زندگی با توجه به شرایط، نیازها و تجارب و موقعیتهایشان تصمیم میگیرند و عمل میکنند و انجام یک اشتباه در گذشته دلیل بر این نیست که فرد در همین ناآگاهی و بیتجربگی خواهد ماند.
گذشتهها گذشته اما خاطرات آن، خصوصا بر اساس بار عاطفی و روانی که در زندگی ما به جا گذاشتهاند، در ذهن افراد خواهد ماند و ما باید از آنها درس بگیریم و آینده را به صورتی بهتر بسازیم نه اینکه با آن خاطرهها دورمان قابی بکشیم و خود را محصور کنیم. سعی کنید از تجربیات خود برای اتخاذ تصمیم درست در زندگی امروز، چه در زمینه کار و چه زندگی خانوادگی استفاده کنید. اگر قرار باشد تصمیمی بر مبنای ناپختگی بگیرید و یا رفتاری مشابه آنچه در گذشته به غلط انجام دادهاید دوباره تکرار کنید، دیگران گذشته را به یادتان میآورند و قصدشان این است که شما را متوجه اشتباهاتتان در آن ایام کنند، نه اینکه قصد آزار شما را داشته باشند. اگر اصلاح رفتار و کردارتان نیازمند فراگیری مهارتهای خاصی است، بهتر است همین امروز برای آموزش و فراگیری آن مهارتها اقدام کنید. اگر هم نیازمند اطلاعات بیشتر در زمینه مسایل اقتصادی و کاریتان هستید باز هم میتوانید از منابع آگاه آن را کسب کنید. با خودتان روراست باشید. آیا واقعا اتفاق افتاده که دوباره و دوباره یک اشتباه را مرتکب شوید؟ اگر چنین است، باید علت آن را کشف کنید و درمان نمایید. گاهی عدم فراگیری مهارتهای خاص و گاهی تیپ خاص شخصیتی افراد عامل این مساله هستند.
اگر شما همچنان به اشتباهات گذشته ادامه دهید دیگران خواهند گفت: «تو هنوز همان آدمی هستی که چنین و چنان بودی» و به این صورت گذشته را بر سرتان میکوبند. اگر کسی در گذر زمان حرکت رو به جلو داشته باشد، میتواند از گذشته و اشتباهاتش فاصله بگیرد و به آینده موفق خود که بر پایه تجربیات گذشته بنا نهاده است، امیدوار باشد.فراموشی نعمت خداست! اگر شما یک روز غول چراغ جادو را پیدا میکردید، چه چیزی از او میخواستید؟ آیا میخواستید شما را پولدارترین فرد روی زمین کند، آنقدر قدرتمند شوید که توانایی انجام هر کاری را داشته باشید یا شاید هم میخواستید کاری کند که باهوشترین انسان شوید یا حافظهتان آنقدر قوی شود تا هر چیزی را که یاد میگیرید، هیچوقت فراموش نکنید؟ هر کدام از این آرزوها را که انتخاب میکردید، این احتمال وجود داشت که پس از مدتی از آن پشیمان شوید، اما از یک چیز مطمئنم و آن اینکه با انتخاب گزینه قویترین حافظه بدون تردید پس از مدتی علاوه بر پشیمانی، از زندگی سیر میشدید! بله، به درستی، فراموشی، نعمت خداست! اینکه ما با گذشت زمان میتوانیم اتفاقات بد، آنچه از دست دادهایم، فقدان عزیزان و سایر ناملایمات زندگیمان را فراموش کنیم، نعمت بزرگی است.
اما احتمالا شما هم افرادی را دیدهاید که بدجوری با گذشته خود درگیرند. پیوسته به این فکر میکنند که چرا این اتفاق افتاد و آن اتفاق نیفتاد، چرا این کار را کردم یا آن کار را نکردم، این را گفتم یا آن را نگفتم و.... پس این نعمت فراموشی چرا در اینجا به کمکمان نمیآید و خاطرات بد را پاک نمیکند؟ آیا راهی وجود دارد که بتوان ذهن را از این خاطرات رها ساخت؟ آیا میتوان کاری کرد که افراد به جای غصه خوردن، گذشته خود را به عنوان کتابی از خاطرات بنگرند که باید از اشتباهات و ناکامیهایش درس گرفت؟ برای اینکه به این آرمان رویایی نزدیک شویم اول باید به این سوال جواب داد که علت ایجادکننده مشکل چیست و آیا میتوان آن را برطرف کرد؟ بدیهی است که انتظار داشته باشیم با برطرف شدن علت، مشکل از بین برود. پیچیدگی انسان باعث میشود که برای این معما تنها به دنبال یک پاسخ نباشیم. علل متعددی ممکن است باعث این مساله شوند.
برای مثال، مشخص شده موقعی که غمگین هستیم افکار منفی ما بیشتر میشود و بیشتر به چیزهای منفی فکر میکنیم. یا موقعی که مضطربیم افکار نگرانکننده بیشتری به سراغمان میآید. بیماریهای دیگری مانند وسواس و برخی از اختلالات شخصیت هم ممکن است با افکار ناراحت کننده و یا اشتغالات ذهنی خاص همراه باشند. البته نمیخواهیم بگویم که هر کسی دچار این افکار ناراحت کننده باشد بیمار است، بلکه ممکن است در شرایط دیگری که تحت استرس قرار میگیریم هم به وضعیت مشابهی دچار شویم. پس شاید برخی اقدامات مانند کاهش استرس (اگر ممکن باشد)، استفاده از روشهای تن آرامی (ریلکسیشن) و ایجاد مشغولیتهای جایگزین مانند ورزش بتواند کمک کننده باشد و مثل همیشه اگر مشکل در حدی ناتوان کننده یا شدید باشد که باعث اختلال واضح در زندگی فرد شود یا ساعتهای زیادی فرد را به خود مشغول نگه دارد، حتما نیاز به بررسی بیشتر و احتمالا درمان دارد.
کتاب آموزش مهارت های زندگی در کتابخانه تبیان اطلاعات مفیدی را به شما ارائه خواهد داد.
شما می توانید در این زمینه از مشاوران تبیان کمک بگیرید.
دکتر بهرامی روانشناس و دکتر شریعت روانپزشک/ سلامت با تلخیص
تنظیم برای تبیان: کهتری