اهمیّت فوق العاده زكات در اسلام
اهمیّت فوق العاده زكات در اسلام
امام صادق علیه السّلام فرمودند: «سارقین سه گروه هستند: 1- مانع زكات؛ (كسى كه زكات را نمىپردازد) 2- كسى كه مهر همسرش را حلال مىشمارد (و آن را نمىپردازد) 3- و كسى كه قرض مىگیرد و نمىخواهد بپردازد.»
اهمیّت فوق العاده زكات در اسلام
از تعبیرات تكاندهنده و بسیار تند و عجیبى كه در قرآن كریم و احادیث در ارتباط با ترك و منع زكات به كار برده شده است، اهمیت این فریضه الهى و عظمت این حكم اسلامى روشن مىشود. تعبیرات روایات درباره مانع و تارك زكات به این شرح است:
1ـ كافر و مرند. 2- خروج از اسلام و ایمان. 3- ملعون. 4ـ سارق. 5- مردن به دین یهودى یا نصرانى. 6- وجوب قتل.
1ـ امام صادق علیه السّلام مىفرمایند: از جمله وصایاى پیامبر صلّى اللّه علیه و اله به على علیه السّلام این بود:
«اى على! ده طایفه از این امت به خداوند بزرگ كافر شدهاند و یكى از این ده گروه را مانع زكات شمردند ... سپس فرمودند: اى على! هركسى قیراطى از زكات مالش را نپردازد، نه مۆمن است و نه مسلمان و ارزشى در پیشگاه خداوند ندارد. اى على! تارك زكات به هنگام مرگ تقاضاى بازگشت به این دنیا (براى جبران گناه عظیم خود مىكند اما پذیرفته نمىشود). و این همان است كه خداوند در قرآن به آن اشاره فرموده زمانى كه مرگ یكى از آنان فرامىرسد مىگوید پروردگارا! مرا برگردانید (اما پاسخ منفى مىشنود). (وسائل الشیعه، ج 6، ص 19)
2ـ امام صادق علیه السّلام فرمودند: «خداوند بزرگ براى فقیران در اموال اغنیا فریضهاى قرار داده كه جز با اداى آن شایسته ستایش نیستند. و آن زكات است كه به وسیله آن، خون خود را حفظ مىكنند و نام مسلمانان بر آنان گذارده مىشود.» (وسائل الشیعه ، ج 6، ص 18)
3ـ از پیامبر گرامى اسلام صلّى اللّه علیه و اله نقل شده است: «كسى را كه زكات نمىپردازد و كسى را كه ربا مصرف مىكند، مورد لعن قرار داد.» (جامع احادیث الشیعه، ج 8، ص 18)
4ـ پیامبر اكرم صلّى اللّه علیه و اله فرمودند: «هرمالى كه زكاتش داده نشود ملعون است و از رحمت الهى دور مىباشد .» (وسائل الشیعه ، ج 6، ص 16)
5ـ امام صادق علیه السّلام فرمودند: «سارقین سه گروه هستند: 1- مانع زكات؛ (كسى كه زكات را نمىپردازد) 2- كسى كه مهر همسرش را حلال مىشمارد (و آن را نمىپردازد) 3- و كسى كه قرض مىگیرد و نمىخواهد بپردازد.»( بحار الانوار، ج 96، ص 12)
6ـ «امام صادق علیه السّلام فرمودند: هركسى قیراطى از زكات را نپردازد یا به دین یهودى از دنیا مىرود یا به دین نصرانى؛ یعنى مسلمان نمىمیرد.» (وسائل الشیعه ، ج 6، ص 18)
7ـ «امام صادق علیه السّلام فرمودند: هیچ مالى در خشكى یا در دریا از بین نمىرود مگر اینكه زكات آن پرداخت نشده است. راوى گوید: امام علیه السّلام فرمودند: هرگاه حضرت مهدى (عج الله تعالی فرجه الشریف) قیام كند، مانع زكات را به قتل مىرساند.» (وسائل الشیعه ، ج 6، ص 19)
نقش زكات در اسلام
با توجه به اینكه اسلام به صورت یك مكتب صرفا اخلاقى و یا فلسفى و یا اعتقادى ظهور نكرد بلكه به عنوان یك «آیین جامع» كه تمام نیازمندیهاى مادى و معنوى در آن پیشبینى شده پا به عرصه ظهور گذاشت و نیز با توجه به
اینكه اسلام از همان عصر پیامبر اكرم صلّى اللّه علیه و اله با تأسیس حكومت همراه بود و همچنین با توجه به اینكه اسلام عنایت خاصى به حمایت از محرومان دارد، روشن مىشود كه نقش بیت المال و زكات كه یكى از منابع درآمد بیت المال است از مهمترین نقشهاست.
شكى نیست كه هرجامعهاى داراى افرادى از كارافتاده، بیمار، یتیمان بىسرپرست، معلولین و امثال آنان مىباشد كه باید مورد حمایت قرار گیرند و نیز براى حفظ موجودیت خود در برابر هجوم دشمن، نیاز به سربازان مجاهدى دارد كه هزینه آنان از طرف حكومت پرداخته مىشود، همچنین كارمندان حكومت اسلامى دادرسان قضات و نیز وسایل تبلیغاتى و مراكز دینى، هركدام نیاز به صرف هزینهاى است كه بدون یك پشتوانه مالى منظم و مطمئن، سامان نمىپذیرد.
به همین دلیل در اسلام مسئله زكات كه در حقیقت یك نوع مالیات بر درآمد و تولید (مالیات بر ثروت راكد) محسوب مىشود، از اهمیت خاصى برخوردار است تا آنجا كه در ردیف مهمترین عبادات قرار گرفته و در بسیارى از موارد، همراه با نماز ذكر شده و حتى شرط قبولى نماز شمرده شده است.(تفسیر نمونه، ج 8، ص 9)
فرآوری: آمنه اسفندیاری
بخش احکام اسلامی تبیان
منابع:
کتاب زکات در اسلام ـ اکبر دهقان
تفسیر نمونه ج8
وسائل الشیعه، ج 6
جامع احادیث الشیعه، ج 8
بحار الانوار، ج 96