سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
براى تلاوت قرآن در مراتب مختلف، آداب خاصى هست. در مرتبه اول مراقبه كه كلام ما در آن است. لازم است كه قاری به هنگام تلاوت قرآن، آداب زیر را - كه از آیات و روایات بر مى‏آید - مراعات كند 1- در حال طهارت و با وضو به تلاوت قرآن بپردازد. 2- در حالى كه مسو
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

چگونه قرآن تلاوت كنیم؟

قرآن

براى تلاوت قرآن در مراتب مختلف، آداب خاصى هست. در مرتبه اول مراقبه كه كلام ما در آن است. لازم است كه قاری به هنگام تلاوت قرآن، آداب زیر را - كه از آیات و روایات بر مى‏آید - مراعات كند.

1- در حال طهارت و با وضو به تلاوت قرآن بپردازد.

2- در حالى كه مسواك كرده است، قرآن را تلاوت كند.

3- با صوت زیبا تلاوت كند.

4- به هنگام تلاوت قرآن، گریه كند، یا حالت گریه داشته باشد.

5- با صدای متوسط بخواند؛ نه با صداى آهسته باشد و نه با صداى بسیار بلند.

6- در حال تلاوت، با ادب و با طمانینه و رو به قبله باشد؛ چه نشسته و چه ایستاده باشد.

7- از روى «قرآن‏» تلاوت كند كه نگاه بر «قرآن‏» و تلاوت از روى آن، حساب خاصى دارد و در روایات، روى این موضوع تاكید شده است.

از رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) نقل گردید كه فرمود:

«لیس شى‏ء اشد على الشیطان من القرائة فى المصحف نظرا؛ چیزى براى شیطان سخت‏تر و كوبنده‏تر از تلاوت قرآن از روى مصحف و با نگاه كردن در آن نیست.‏» (1)

در روایات نیز به بركات خاص تلاوت از روى قرآن، تذكر داده شده است كه به لحاظ اختصار، از ذكر آنها صرف‏نظر مى‏كنیم؛ طالبین مى‏توانند به بحارالانوار، ج‏92، باب 23 مراجعه كنند .

8- قبل از شروع به تلاوت قرآن، استعاذه كند(یعنی اعوذ بالله من الشیطان الرجیم)  و سپس بسم الله الرحمن الرحیم بگوید و بعد به تلاوت بپردازد تا با عنایت ‏خداى متعال، از دخالت‏هاى شیطانى محفوظ بماند .

در آیات قرآن تدبر داشته باشد كه در این صورت، از انوار و هدایت‏ها و از حقایق و معارف و از دقایق و اسرار قرآن كریم، به اندازه خود بهره‏مند خواهد شد. تلاوتى كه در آن تدبر نباشد، آنچنان كه باید، فایده نخواهد داشت .

در آیه 98 سوره نحل آمده است:

«فَاذا قَرات القرآنَ فَاستَعِذ بِاللهِ مِنَ الشَیطانِ الرجیم - انّهُ لَیسَ لَهُ سُلطان على الذینَ آمنوا و عَلى رَبهم یَتَوكلون؛ وقتى قرآن را تلاوت مى‏كنى، از شیطان طرد شده، به خداى متعال پناه ببر. البته شیطان را بر آنانى كه ایمان آورده، و به پروردگارشان توكل مى‏كنند، تسلط و سیطره‏اى نیست‏.»

قبل از شروع بگوید: «استعیذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم‏» یا بگوید: «اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم‏» و بعد بگوید: «بسم الله الرحمن الرحیم‏» و سپس تلاوت را شروع كند.

9- ترتیل را مراعات نماید؛ ترتیل عبارت از این است كه حروف و كلمات را روشن ادا كند و وقف‏ها را رعایت نماید. به بیان دیگر، آنچنان تند نخواند كه حروف و كلمات و وقوف و فواصل به خوبى ادا نشود و نیز فاصله زیاد و غیر صحیح، در میان حروف و كلمات ندهد؛ به نحوى كه حروف و كلمات، جدا از هم و غیر مرتبط باشند و در مجموع، باید حروف و كلمات را خوب، روشن و در عین حال متصل و مرتبط به هم ادا كند و وقوف و فواصل آیات را هم مراعات نماید و طورى بخواند كه قلوب را به حركت آورد و دل‏ها را تكان دهد .

در آیه سوم سوره مزمل، خطاب به رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) آمده است:

«و رَتّل القرآنَ تَرتیلا؛ و قرآن را با ترتیل مناسب آن بخوان.‏»

حضرت موسى بن جعفر از پدران بزرگوار خود - صلوات الله علیهم اجمعین - نقل مى‏كند كه از رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) درباره آیه «و رتل القرآن ترتیلا» سؤال شد و آن حضرت در توضیح و تفسیر آیه فرمود:

«قرآن را روشن و واضح تلاوت كن و حروف و كلمات آن را جدا از هم و پراكنده مساز مانند پراكنده ساختن دانه‏هاى ریگ از یكدیگر و آن را سریع و تند تلاوت نكن؛ همانند تند خواندن شعر و وقتى به عجایب قرآن مى‏رسید، توقف كنید و به تدبر و تامل بپردازید و با تلاوت آن، دل‏ها را به حركت آورید و با شتاب و بى‏تامل نخوانید؛ به نحوى كه بخواهید زود به آخر سوره برسید.»(2)

از امام صادق (علیه السلام) فرمود: به هنگام تلاوت قرآن، وقتى به آیه‏اى رسیدى كه در آن ذكر بهشت ‏به میان آمده است، از خدا بهشت را بخواه و وقتى به آیه‏اى رسیدى كه در آن ذكر آتش به میان آمده است، به خدا پناه ببر از آتش‏.

10- به هنگام تلاوت قرآن، به چیز دیگرى فكر نكند و متوجه آیات قرآن باشد .

11- در آیات قرآن تدبر داشته باشد كه در این صورت، از انوار و هدایت‏ها و از حقایق و معارف و از دقایق و اسرار قرآن كریم، به اندازه خود بهره‏مند خواهد شد. تلاوتى كه در آن تدبر نباشد، آنچنان كه باید، فایده نخواهد داشت .

این سخن بدان معنى نیست كه اگر كسى اهل تدبر نباشد - یعنى معانى آیات را حتى در حد ترجمه نداند تا بتواند در حد خود به تدبر در آیات بپردازد - از تلاوت قرآن نتیجه‏اى نخواهد برد؛ بلكه چنین كسى هم با مراعات آن قسمت از آداب تلاوت كه در امكانش هست، بهره خود را خواهد برد .

قرآن

12- حق آیات را مراعات نماید؛ به این معنى كه به هنگام تلاوت قرآن، وقتى به آیات رحمت و جنت مى‏رسد، از خداى متعال مسئلت كند كه او را از اهل رحمت و جنت قرار دهد و از رحمت ‏خود محروم و از جنت قرب خود دور نسازد و وقتى به آیات عذاب و آتش و آیات سخط و غضب مى‏رسد، بترسد و به خداى متعال پناه ببرد كه از اهل عذاب و آتش نباشد و مشمول سخط و غضب نگردد و از او بخواهد كه وى را از نجات یافتگان قرار دهد و وقتى به آیات تكبیر، تعظیم، تسبیح و تحمید مى‏رسد، به تكبیر، تعظیم، تسبیح و تحمید حق بپرازد و وقتى به آیات استغفار و طلب عفو و مغفرت مى‏رسد، استغفار كند و طلب عفو و مغفرت نماید و آنجا كه به ذكر صالحان مى‏رسد، از خدا بخواهد كه او را نیز از آنان و در جمع آنان قرار دهد و آنگاه كه به ذكر اهل ضلال(گمراهان) و طغیان و ذكر اهل غفلت مى‏رسد، از خدا بخواهد كه او را از ورود به جمع آنان حفظ كند و در هر موردى به تناسب دعا كند.

از امام صادق (علیه السلام) نقل شده كه فرمود:

«اذا مررت بآیة فیها ذكر الجنة فاسال الله الجنة و اذا مررت بایة فیها ذكر النار فتعوذ بالله من النار؛ به هنگام تلاوت قرآن، وقتى به آیه‏اى رسیدى كه در آن ذكر بهشت ‏به میان آمده است، از خدا بهشت را بخواه و وقتى به آیه‏اى رسیدى كه در آن ذكر آتش به میان آمده است، به خدا پناه ببر از آتش‏.» (3)

در آیه 98 سوره نحل آمده است:

وقتى قرآن را تلاوت مى‏كنى، از شیطان طرد شده، به خداى متعال پناه ببر. البته شیطان را بر آنانى كه ایمان آورده، و به پروردگارشان توكل مى‏كنند، تسلط و سیطره‏اى نیست‏.

اینها قسمتى از آداب تلاوت قرآن كریم بود كه با استفاده از آیات و روایات ذكر شد. در آخر به این آیه دقت كنیم كه مى‏فرماید:

«انّ الذینَ یَتلونَ كِتابَ الله و اقاموا الصَلوةَ و اَنفقوا مِما رَزَقناهُم سِراً و عَلانیةً یَرجُونَ تِجارة لَن تَبور؛ آنها كه كتاب خدا را تلاوت مى‏كنند، نماز را بپا مى‏دارند و از آن چه به آنان روزى كرده‏ایم، پنهان و آشكار به نیازمندان انفاق مى‏نمایند، امید تجارتى دارند كه دائم و زوال‏ناپذیر است‏.» (4)

تاكید و تذكر

به رهروان راه الهی تاكید مى‏شود كه هر چه مى‏توانند در تلاوت قرآن و در مراعات آداب تلاوت، كاملا جدیت كنند و به آنان تذكر داده مى‏شود كه این امر را مهم بشمارند و بدانند كه هر چه در تلاوت قرآن كوشا باشند و به هنگام تلاوت آن، با آن، سیر نمایند و فانى در آن باشند و به تعبیرى، با آن وحدت یابند، به همان اندازه به «حقیقت نورى قرآن‏» نزدیك شده، در نتیجه «حقیقت نورى خود» را خواهند یافت؛ زیرا «حقیقت نورى انسان‏» از «حقیقت نورى قرآن‏» است و مرتبه‏اى از مراتب آن و این سرّى است كه براى اهل آن معلوم است و از نااهل محجوب و پنهان.

حقیقت قرآن، تجلیات حق است كه وراى این الفاظ ظاهر و مفاهیم ظاهرى مى‏باشد و در كتاب مكنون و نزد حضرت محبوب است؛ و انه لدینا لعلى حكیم و در عین حال، با همین الفاظ و مفاهیم، ظاهر و متجلى است .

«حقیقت نورى انسان‏»، اگر انسان به آن برسد، از جلوات و مراتب نازله «حقیقت قرآن‏» مى‏باشد؛ نه چیزى دیگر و آن كس كه از «حقیقت قرآن‏» دور ماند، از «حقیقت ‏خود» دور گشته است و از حضرت محبوب هم محجوب و او در جهنم همین دورى و فقدان، چنان معذب خواهد بود كه از وهم‏ها دور است و از فكرها مستور .

 

پى‏نوشت‌ها:

1- بحارالانوار، ج 92، ص 202 .

2- همان، ص 215 .

3- همان، ص 216 .

4- فاطر (35): 29 .

 

منبع:

مجله پرسمان،‌ ش 14، محمد شجاعى،‌ با تصرف .

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین