سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
بخیل را در مشورت خود دخالت نده، زیرا که تو را از احسان منصرف و از تهیدستی و فقر می‌ترساند و نیز با ترسو مشورت نکن، زیرا در کارها روحیه تو را تضعیف می‌نماید و با حریص مشورت نداشته باش که حرص را با ستمگری در نظرت زینت می‌بخشد.»(3)
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

کسانی كه باید از حکومت طرد گردند

امام علی علیه السلام

بنا بر فرمایشات حضرت علی علیه السلام عده‌ای از مردم كه خصوصیات اخلاقی خاصی دارا می‌باشند باید از حكومت و مسئولیت‌های آن حذف شوند. كه عبارتند از:

 

1- عیب‌جوها

امام علی علیه السلام به مالک اشتر حاکم مصر می‌نویسد:

«وَلیَکُن أبعَد رعیّتک منک، و أشنأهم عندک، أطلبهم لمعائب النّاس؛ فإنّ فی النّاس عیوباً، الوالی أحقّ من سترها؛ آنها که نسبت به رعیت عیب‌جوترند از تو دور باشند زیرا مردم عیوبی دارند که والی و رهبر در پوشیدن و پنهان کردن آنها از همه سزاوارتر است.»(1)

 

2- سخن‌چینان بی تقوا

حضرت علی علیه السلام می‌فرماید:

«و لا تعجلنّ إلی تصدیق ساعٍ، فإنّ السّاعی غاشٌ، و إن تشبّه بالنّاصحین؛ در تصدیق و باور سخن سخن‌چینان شتاب نکن زیرا آنان خیانتکارند گرچه در لباس نصیحت کنندگان دلسوز جلوه می‌کنند.»(2)

 

3- بخیل و ترسو و حریص

امام علی علیه السلام به مالک اشتر حاکم مصر نوشت:

«ولا تُدخلنّ فی مشورتک بخیلاً یعدل عن الفضل، و یعدک الفقر، و لا جَباناً یُضعفک عن الأمور، و لا حریصاً یُزیّن لک الشّره بالجور؛ بخیل را در مشورت خود دخالت نده، زیرا که تو را از احسان منصرف و از تهیدستی و فقر می‌ترساند و نیز با ترسو مشورت نکن، زیرا در کارها روحیه تو را تضعیف می‌نماید و با حریص مشورت نداشته باش که حرص را با ستمگری در نظرت زینت می‌بخشد.»(3)

 

4- کارگزاران حکومت طاغوت

از دیدگاه امام علی علیه السلام کسانی که در حکومت طاغوت پُست و شغلی داشتند باید از صف کارگزاران حکومت اسلامی و مدیریت جامعه الهی طرد و دفع گردند. که فرمود:

«إنّ شرّ وزرائک من کان للأشرار قبلک وزیراً، و من شرکهم فی الآثام فلا یکوننّ لک بطانةً؛ بدترین وزرا کسانی هستند که وزیر و کارگزار حکومت بد و اشرار بوده‌اند. کسی که با آن گناهکاران در کارها شرکت داشته است نباید جزو سرداران زمامداران حکومت باشد.» (4)

 

امام علی علیه السلام

5- ثناگویان و چاپلوسان

شخصی در مجلس امام علی علیه السلام بپا خاست و به ثناگویی پرداخت. امام علی علیه السلام در پاسخ او فرمود:

«فلا تثنوا علیّ بجمیل ثناءٍ، فلا تکلّمونی بما تکلّم به الجبابرة؛ مرا با سخنان جالب خود نستایید...

و آنگونه که با زمامداران و پادشاهان ستمگر سخن می‌گفتید با من سخن نگویید.»(5)

 

6- خائنان

امام علی علیه السلام در طرد و دفع خائنان، به استاندار مصر مالک نوشت:

«فإن أحدٌ منهم بسط یده إلی خیانةٍ... فبسطت علیه العقوبة فی بدنه، و أخذته بما أصاب من عمله؛ اگر یکی از کارگزاران دست به خیانت زد... او را زیر تازیانه کیفر ادب نما و به مقدار خیانتی که انجام داده او را مجازات کن.» (6)

 

7- کم عقلان پَست

مدیریت صحیح در حکومت اسلامی، به تفکر و تعقل و انسان‌های دوراندیش و حکیم نیازمند است.

تا با ژرف اندیشی، و با ارائه طرح‌های صحیح و اساسی فرد و جامعه را به سوی پیشرفت و تکامل ببرند، و از آفات و خطرات بازدارند.

بدیهی است که کم عقلان و انسان‌های پَست و جهل زده، اگر در حکومت راه یابند، مقدمات سقوط حکومت و جامعه را فراهم می‌سازند.

امام علی علیه السلام به یکی از استانداران خود می‌نویسد:

«و احذر صحابة من یفیل رأیه، و یُنکر عملُه، فإنّ الصّاحب معتبرٌ بصاحبه؛ از یارانی که در فکر و نظر ضعیفند و عمل آنها ناپسند و زشت است برحذر باش زیرا مقیاس سنجش شخصیت هر کس را یارانش معرفی می کنند.»(7)

 

8- انسان‌های دو رو و منافق

امیرالمؤمنین علی علیه السلام در طرد عناصر دو رو و منافق فرمود:

«و احذرکم أهل النّفاق فإنّهم الضّالّون المضلّون و الزّالّون المزلّون یتلوّنون ألواناً؛ از انسان‌های دو رو و منافق شما را برحذر می‌دارم، زیر آنها گمراه و گمراه کننده‌اند، خطاکار و خطا اندازند، به رنگ‌های گوناگون بیرون می‌آیند و سبب گمراهی مردم می‌شوند.» (8)

 

9- هوس‌بازان بی پروا

امیرالمؤمنین علی علیه السلام در طرد انسان‌های بی پروا و هوس‌باز فرمود:

«اگر والی و زمامدار دنبال هوا و هوس‌های پی در پی خود باشد غالباً او را از عدالت باز می‌دارد.»(9)

 

10- جاهلان قدرنشناس

کسانی که قدر و ارزش خود را نمی‌شناسند، و قدر و ارزش فرد و جامعه را نمی‌دانند، نباید در حکومت و مدیریت اسلامی نفوذ کنند. زیرا ارزش‌ها دگرگون و انحرافات فراوانی دامنگیر جامعه می‌شود.

که امام علی علیه السلام هشدار داد:

«و لا یجهل مبلغ قدر نفسه فی الأمور، فإنّ الجاهل بقدر نفسه یکون بقدر غیره أجهل؛ زمامداران و کارگزاران حکومت نباید از ارزش و منزلت خویش ناآگاه باشند زیرا کسی که ارزش خویش را نمی‌شناسد نسبت به ارزش دیگران ناآگاه‌تر است.»

(10)

 

پی‌نوشت‌ها:

1- نامه 53/24 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

2- نامه 53/27 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

3- نامه 53/27 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

4- نامه 53/29 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

5- خطبه 216/21 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلّف، که برخی از اسناد آن به این شرح است:

- روضه کافی، ج 8، ص 352، ح 550: کلینی (متوفای 328 هـ)

- منهاج البراعة، ج 2، ص 348: ابن راوندی (متوفای 573هـ)

- دعائم الاسلام، ج 2، ص 541، ح 1926: قاضی نعمان (متوفای 363 هـ)

- بحار الانوار، ج 41، ص 152: مجلسی (متوفای 1110 هـ)

- ربیع الابرار، ج 5، ص 191، ح 186: زمخشری معتزلی (متوفای 538 هـ)

6- نامه 53/76 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

7- نامه 69/9 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته)

8- خطبه 194/4 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف، که برخی از اسناد آن به این شرح است:

- کتاب طراز ج 2 ص 308: سید یمانی

- غرر الحکم، ص 54 و 269/ ج 4 ص 483: آمدی (متوفای 588 هـ)

- منهاج البراعة، ج 2، ص 280: این راوندی (متوفای 573 هـ)

- غررالحکم، ج 6، ص 488 و ج 2 ص 285: آمدی (متوفای 588 هـ)

- بحارالانوار، ج 18، ص 224، ح 62 ب 1: مجلسی (متوفای 1110 هـ)

9- نامه 59/1 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف که برخی از اسناد آن به این شرح است:

- کتاب طراز، ج 1، ص 170: سید یمانی

- کتاب صفین، ص 57: نصر بن مزاحم (متوفای 212 هـ)

- منهاج البراعة، ج 3، ص 208: ابن راوندی (متوفای 573 هـ)

- غرر الحکم، ج 1، ص 265: آمدی (متوفای 588 هـ)

- بحار الانوار، ج 33، ص 511 ح 708: مجلسی (متوفای 1110 هـ)

10- نامه 53/90 نهج البلاغه معجم المفهرس مؤلف (مدارک گذشته )

 

منبع:

امام علی علیه السلام و مباحث تربیتی، محمد دشتی .

 

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین