سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
یكی از مقولاتی كه در پرتو ایمان و اعتقاد صحیح برای انسان حاصل می‏شود و در ایجاد شادی مؤثر است، زهد و قناعت است.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

درونی سازی شادی

شاد باشیم و دیگران را شاد کنیم (4)

 شادی

در مبحث قبل به صحبت های آقای دکتر گلزاری در مورد شادی، راه های حل مشکلات و تأثیر آن در شادکامی، و شادی های پایدار و گذرا اشاره کردیم. در این مقاله بحث را با بررسی عوامل ایجاد شادی از نگاه ایشان ادامه می دهیم.

 

* خوب است به چند عامل كه در فراهم ساختن شادی و نشاط و سعادت انسان نقش اساسی دارد، اشاره داشته باشید

1- در وهله اول ایمان و جهان بینی درست نقش بسزایی در شاد بودن انسان‏ها خواهد داشت.

یكی از مقولاتی كه در پرتو این ایمان و اعتقاد صحیح برای انسان حاصل می‏شود و در ایجاد شادی مؤثر است، زهد و قناعت است. تعابیر خیلی عمیقی در اسلام وجود دارد كه در بحث شادی باید روی آن خوب كار بشود و نمونه‏ای از آن به كار بردن همزمان واژه زهد با واژه شادی و شادمانی است. زهد یعنی این كه انسان از دنیا استفاده كند ولی به آن وابسته نباشد و حرص آن را نزند. این كه حافظ می‏گوید:

     در این دنیا اگر سودی است با درویش خرسند است                       خدایا منعمم گردان به درویشی و خرسندی           نشان دهنده این است كه نوع نگاه انسان به دنیا می‏تواند اسباب خرسندی را فراهم كند.

2ـ عامل مهم دیگر داشتن ارتباط با افرادی است كه درك محضرشان به زندگی انسان معنا می‏دهد. در روایات داریم كه اگر كسی چهل روز با عالم عاملی برخورد نكند، قساوت قلب پیدا می‏كند. در هر شهری انسان‏های عالم عاملی هستند كه در گوشه‏ای آرام و ساكت نشسته‏اند. ما انتظار داریم دانشجوهای ما بروند و بگردند تا جهان‏های بنشسته در گوشه‏ای را پیدا بكند.

3ـ برقرار كردن ارتباط عاشقانه با خدا از طریق ادعیه به خصوص مناجات‏های عاشقانه و زیبایی كه در صحیفه سجادیه است. ما بخشی از خلوت خود را حتماً باید با این دعاها پر كنیم .

4ـ داشتن ارتباطات اجتماعی سالم و دو طرفه با همنوعان. باید توجه داشت ارتباطات یك طرفه عمدتاً به وابستگی می‏انجامد و خود عامل سلب شادی می‏شود.

5ـ در كنار تمام این‏ها، مسأله جسم مهم است. برای شادی‏های ما جسم باید سالم و دارای تغذیه مناسب و خوب باشد. ورزش بین جوان‏های ما خیلی فراموش شده است.

6ـ ارتباط با طبیعت نیز شادی آور است. یكی از روان‏شناسان می‏گوید: آنهایی كه دلبسته یك چیز مرده‏اند، وجودشان هم مرده است.

امام رضا(ع) می‏فرماید: سه چیز روح انسان را جلا می‏بخشد: نگاه كردن به آب روان، به سبزه و به صورت زیبا (صورت زیبایی كه انسان از آن لذت حلال ببرد).

 ما باید قدر خودمان را بدانیم و یاد بگیریم، اگر خودمان را دوست داریم، نگاهمان را به منظره‏های بد نیندازیم. گوشمان را به شنیدن صدای ناهنجار عادت ندهیم. گوش و چشم و دهان انسان دریچه‏های ورودی جهان بیرون به جهان درونند .

7ـ ارتباط داشتن با گنجینه غنی ادبیات فارسی نیز برای آشنا شدن با راه‏های شادی و سعادت انسان بسیار اهمیت دارد

8ـ هنر اصیل نیز عامل خوبی برای كسب شادی و نشاط است. بسیاری از آهنگ‏هایی كه دانشجویان ما گوش می‏دهند، از نظر زیبا شناختی، خشن و آزار دهنده روح هستند .

9- باید بدانید پرخوری، كم خوابی، پر خوابی، خواب بعد از طلوع آفتاب نیز ـ آن چنان كه در روایات آمده است  كسالت و خمودگی می‏آورد.

10- گفتن و شنیدن لطیفه‏های سالم نیز در شادی انسان موءثر است. در روایات آمده است: یكی از معصومان از یاران خود پرسیدند: آیا با هم شوخی و مزاح می‏كنید؟ گفتند نه. حضرت به آن‏ها فرمود: كار خوبی نمی‏كنید. البته شوخی زیاد هم وقار را كم می‏كند .

بحث تعامل بین نقش فرد و جامعه در شادی، بحثی جالب است كه می‏تواند موضوع بررسی قرار گیرد. وقتی ما به اطراف خود دقت می‏كنیم، می‏بینیم كه در جامعه اطراف ما ـ با این كه جامعه‏ای دینی است و در دین ما این همه توصیه به شادی شده- شادی و نشاط در بین مردم كم‏تر دیده می‏شود. به نظر من، در این شرایط حداقل كاری كه می‏توان انجام داد این است كه جاهایی كه می‏بینیم عوامل اجتماعی مانع شادی می‏شود، با آن برخورد كنیم و سعی كنیم حق خودمان را از جامعه بگیریم، البته با رعایت اعتدال رفتاری. اما اگر دیدیم این تلاش‏ها به نتیجه نرسید، سعی كنیم درون خودمان را به صورت‏های مختلف آرام كنیم. شادی انسان سقفی است كه ستون‏های بسیاری آن را نگه داشته‏اند. سلامت جسمی، دوستان خوب، همسر و فرزندان خوب، عشق به مطالعه و... . حال اگر یكی از این ستون‏ها مشكل پیدا كرد، انسان نباید با دست خود سایر ستون‏ها را هم خراب كند؛ بلكه باید با تقویت سایر ستون‏ها از ریزش سقف ممانعت به عمل آورد. مخاطب من در این‏جا جوانان هستند. این كه جوان صبح زود از خواب بلند شود، ورزش كند، به طور منظم به فكر غذایش باشد، در زندگی‏اش برنامه و نظم داشته باشد و... این ها همه دست خود آدم است. به هر حال باید با یك دوراندیشی و تصمیم قاطع وارد كارزار شد.

 

* خوب، پس از چند سؤال كاربردی، مایلم دوباره بحث را به حوزه نظری بكشانم. به نظر شما، آیا ریشه شادی و نشاط در درون انسان قرار دارد یا عوامل بیرونی نقش اساسی‏تری در شادمانی انسان بازی می‏كنند؟

- مولوی جواب شما را در این بیت زیبا داده است:

                     اصل لذّت از درون دان نی برون                                          ابلهی دان جستن از فسق و فسون

خلاصه این كه اصل لذّت از درون است نه از بیرون. این طور نیست كه به صرف این كه در باغیم شاد هم باشیم. اگر بینشمان و هدفمان و درونمان ناشاد باشد، در ظاهر نیز ترش رو و ناشاد خواهیم بود.

 

* اگر شادی درون را بخواهیم موجب شادی برون قلمداد كنیم، آنگاه این حدیث را كه می‏گوید «حزن مؤمن در درون او است ولی شادی و نشاط در ظاهر او» چگونه توجیه خواهید كرد؟

- بله، این حرف هم درست است به نظر من، در این جا ما باید به تفاوت دو مقوله افسردگی و اندوهگینی اشاره داشته باشیم. آدم افسرده احساس گناه می‏كند، ناامید است، خودش را مقصر همه بدی‏ها می‏داند؛ به تعبیر دیگر، ما یك حزن سازنده داریم و یك حزن مخرب.

حزنی كه به هوشیاری و تحرك منتهی شود، حزن ممدوح و سازنده است. در مقابل حزنی كه تنها حسرت خوردن و گوشه نشینی در آن باشد، به هیچ وجه مطلوب نیست و به شادی هم نمی‏انجامد.

به نظر من، آن حزنی كه در حدیث از آن یاد شده، حزن سازنده است. بررسی گذشته و پیگیری آینده در چنین حزنی نهفته است. اما از لحاظ ظاهری به ما گفته‏اند مهم‏ترین خصوصیات یك مؤمن حسن خلق است. در احادیث داریم كه حسن خلق روز قیامت پا به پای نماز بندگان سنجیده می‏شود. در ترازوی اعمال انسان نیز هیچ چیزی از حسن خلق سنگین‏تر نیست. حسن خلق دوستان آدم را زیاد می‏كند.از امام صادق(ع) پرسیدند: حسن خلق چیست؟ حضرت فرمود: چهره گشاده، كلام زیبا، رفتار نرم و انعطاف‏پذیر. چهره گشاده پلی است برای ارتباطات سالم و سازنده با مردم. از این كه دقت خود را در اختیار ما گذاشتید، بسیار سپاس گزاریم.

قسمت اول، قسمت دوم، قسمت سوم

منبع:طوبی ، پژوهشکده تحقیقات اسلامی

مقالات مرتبط

ذهن زیبا داشته باشید

آشتی با کودک درون

آفرین به من

امروز همان روز خاص است

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین