• تعداد بازديد :
  • دوشنبه 1387/03/06
  • تاريخ :

یُد، یک ریزمغذی لازم

ید

ید چیست؟

ید یک ماده معدنی کم نیاز و ضروری است که یکی از اجزاء مورد نیاز برای عملکرد صحیح غده تیروئید می باشد.

در هورمون های تیروکسین و تری یدو تیرونین یافت می شود. این هورمون ها اعمال متابولیکی مختلفی را به عهده دارند که شامل سوخت و ساز چربی ها ، کربوهیدرات و پروتئین، تکامل در رشد و تولید مثل، مصرف اکسیژن و تنظیم میزان متابولیسم پایه است.

عملکرد ید:

تقریبا 60 درصد کل مخزن ید بدن غده تیروئید می باشد. 40 درصد باقیمانده در خون، تخمدان و ماهیچه یافت می شود. ید اعمال زیر را در بدن انجام می دهد:

* سلامت پوست ، مو ، ناخن و دندان

* تنظیم سرعت سوخت و ساز بدن

* تنظیم متابولیسم سلولی( تبدیل غذا به انرژی)

* تقویت بافت پیوندی

کمبود:

کمبود ید در افرادی که در نواحی مختلف کوهستانی دنیا و مصب رودخانه ها زندگی می کنند، دیده می شود، زیرا در این مناطق ید خاک کم می باشد، در نتیجه محصولات کشت شده در این مناطق نیز دارای ید کمی می باشد. گاهی کمبود در افرادی که در زمین های پست زندگی می کنند نیز، به دلیل مصرف بالای مواد گواتروژن دیده می شود. گواتروژن ها موادی هستند که به طور طبیعی در غذاها یافت می شوند و جذب ید و یا به کارگیری ید توسط بافت ها را دچار اختلال می کنند. از مواد غذایی گواتروژن می توان به کلم، شلغم، روغن کانولا، بادام زمینی ، کاساوا و سویا اشاره کرد. گواتروژن ها توسط حرارت دادن( پختن و کباب کردن) غذا غیر فعال می شوند.

علایم کمبود:

- خواب آلودگی ، بی حالی و سستی (سطح پایین تیروکسین)

- گواتر( غده تیروئید بزرگ شده، حالتی که بیش از 200 میلیون نفر در سطح جهان به آن مبتلا هستند.)

- اضافه وزن

- بیماری های کیست تخمدان

- خارش، جوش و زخم های پوستی

- مشکلات معدی – روده ای

- کرتینیسم در نوزادان (فقط در کمبودهای بسیار شدید در دوران بارداری). در این بیماری عدم رشد فکری – ذهنی و کوتولگی دیده می شود. در حال حاضر در کشورهای پیشرفته به منظور تعیین سطح هورمون تیروئید، نوزادان به طور روتین غربالگری می شوند. اخیرا کشورهای در حال توسعه نیز این عمل را انجام می دهند. کودکانی که کمبود دارند، ممکن است دچار کم خونی ناشی از کمبود ید باشند.

عوامل موثر در قابلیت دسترسی:

ید از سه طریق وارد بدن می شود:

1- از منابع غذایی و جذب در روده،

2- با استعمال موضعی ید و از طریق پوست،

3- از طریق استنشاق ید از بخارهای ید تولید شده به عنوان محصولات فرعی در فعالیت های کارخانه. بخار ید از مواد شوینده ای که در فرآیندهای میکروب زدایی مورد استفاده قرار می گیرد و یا از اشتعال سوخت های فسیلی مانند آن چه در موتور اتومبیل رخ می دهد، ساتع می شود.

منبع اصلی ید در کشورهای غربی شیر می باشد؛ چرا که استفاده از یدوفورس که به عنوان شوینده و ضدعفونی کننده تجهیزات در فرایند محصولات لبنی استفاده می شود، موجب بالا رفتن سطح ید در مواد لبنی می شود. البته این موضوع در دهه 70 موجب نگرانی زیاد مسئولان، مبنی بر منع ادامه استفاده از این مواد شوینده شد. 

نمک

منابع غذایی ید:

علیرغم آن که خیلی از غذاها ید ندارند، اما مصرف یک قاشق چای خوری نمک ید دار، مقدار یدی بیشتر از آنچه برای نیازهای فیزیولوژیکی بدن لازم است را فراهم می کند.

از دیگر منابع غذایی می توان به آب آشامیدنی، غذاهای دریایی( ماهی آب شور و ساردین) و لبنیات آلوده شده به مواد ضدعفونی کننده حاوی ید اشاره کرد.

ید موجود در سبزیجات و میوه ها، به میزان ید موجود در خاکی که در آن روییده اند، بستگی دارد.

مقدار ید موجود در بعضی غذاها

ماده غذایی

مقدار ماده غذایی

مقدار یُد موجود

نمک ید دار

یک قاشق چایخوری

400 میکروگرم

ماهی

90 گرم

145 -  104 میکروگرم

نان تهیه شده با فرایند معمولی

یک برش

35 میکروگرم

پنیر خانگی(کتاژ) 2 درصد چربی

نصف لیوان

71 – 26 میکروگرم

میگو

90 گرم

 37 – 21 میکروگرم

تخم مرغ

یک عدد

26 – 18 میکروگرم

پنیر چدار

30 گرم

23 – 5 میکروگرم

گوشت گاو چرخ کرده

30 گرم

8 میکروگرم

مقدار مورد نیاز:

DRI ( دریافت های روزانه مرجع) برای ید در ذیل آمده است:

گروه سنی

مقدار دریافت روزانه

نوزادان 6 – 0 ماهه

110 میکروگرم در روز

نوزادان 12 – 7 ماهه

130 میکروگرم در روز

کودکان 8 – 1 ساله

90 میکروگرم در روز

نوجوانان 13 – 9 ساله

120 میکروگرم در روز

بزرگسالان( مرد و زن)

150 میکروگرم در روز

دوران بارداری

220 میکروگرم در روز

دوران شیردهی

290 میکروگرم در روز

مسمومیت:

دریافت بیش از حد و دائمی ید می تواند با عملکرد غده ی تیروئید تداخل نماید. همچنین باعث پیشرفت گواتر و کم کاری تیروئید به علت مهار تولید هورمون تیروئید می شود.

لذا بورد غذا و تغذیه ی انیستیتوی پزشکی، حداکثر مقدار مجاز و سالم برای دریافت ید را به شرح زیر اعلام کرده است که افراد نباید بیش از این مقدار ید مصرف کنند:

گروه سنی

حداکثر مقدار مجاز

نوزادان 12 – 0 ماهه

تعیین نشده

کودکان 3 – 1 ساله

 200 میکروگرم در روز

کودکان 3 – 1 ساله

 300 میکروگرم در روز

نوجوانان 13 – 9 ساله

600  میکروگرم در روز

جوانان 18 – 14 ساله

 900 میکروگرم در روز

بزرگسالان( مرد و زن)

1100میکروگرم در روز

دوران بارداری کمتر از 18 سال

900  میکروگرم در روز

دوران بارداری 50 – 19 

 1100 میکروگرم در روز

دوران شیردهی کمتر از 18 سال

900  میکروگرم در روز

دوران شیردهی 50 – 19 سال

 1100 میکروگرم در روز

مریم مرادیان نیری- کارشناس تغذیه

منابع:

http://www.internethealthlibrary.com/DietandNutrition/Iodine

http://www.feinberg.northwestern.edu/nutrition/factsheets/iodin

http://ezinearticles.com/?The-Nutritional-Health-Benefits-of-Iodine

*مطالب مرتبط:

تغذیه درکم کاری تیروئید

تغذیه در پرکاری تیروئید

از اختلالات تیروئید بیشتر بدانیم

کم‌ کاری مادرزادی تیرویید

درمان کم کاری مادرزادی تیروئید

 

 

 

اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
UserName
x