سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
الگوی حاکم بر برنامه ریزی درسی ایران از منظر عمل 2 سطحی است: 1- سطح تولید برنامه های درسی تصمیم گیر در ستاد حوزه ها و...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

بررسی الگوی آموزشی از نگاه کارشناسان دفتر تالیف کتب آموزشی

 

بررسی الگوی آموزشی از نگاه کارشناسان دفتر تالیف کتب آموزشی

الگوی حاکم بر برنامه ریزی درسی ایران از منظر عمل در  2 سطح است:

1- سطح تولید برنامه های درسی

2- سطح اجرای برنامه های درسی 

 

سطح اول که ناظر بر تولید برنامه های درسی است ، متعلق به حوزه ستادی آموزش و پرورش است در این سطح حوزه های تصمیم گیردر ستاد با عنایت به چهار چوبها و معیارها مسوول طراحی و تولید برنامه ها هستند . توضیح بیشتر اینکه راجع به مولفه های اساسی برنامه ها یعنی جهت گیری ها ، اهداف ، محتوی و سازمان مربوط به آن ، روش های آموزشی ، ارزشیابی ، ویژگی های عوامل اجرایی ، فضای فیزیکی ، مواد آموزشی در قالب کتب درسی نوآموزان و ... توسط حوزه های ستادی در تهران انجام می گیرد و در قالب دستورالعمل ها و یا دیگر مواد مکتوب به استان ها جهت اجرا ابلاغ می گردد.

 

 

سطح دوم که ناظر بر اجرای برنامه های درسی است متعلق به حوزه های اجرایی آموزش و پرورش استان ها است . در این سطح مراکز آموزشی موظف به اجرای برنامه های دریافتی از ستاد هستند. معمولا این برنامه بدون دخل و تصرف توسط مراکز آموزشی اجرا می شوند و مربیان در قالب مجریان صرف برنامه ها نقش ایفا می کنند. این الگو دارای اشکالاتی است که بعضی از آنها عبار تند از :

- فاصله بین طراحان و تصمیم گیرندگان و حوزه اجرا زیاد است .

- به نیازهای واقعی فراگیران کمتر توجه می شود.

- به فرهنگ محلی و بومی کمتر توجه می شود.

- مراکز آموزشی تعلق خاطر کمتری به برنامه ها از خود نشان می دهند زیرا در تولید برنامه ها

- مشارکت ندارند.

- فرهنگ تولید فکر در مراکز آموزشی به جهت آماده بودن برنامه ها تضعیف می گردد.

- ظرفیت ها ، استعداد ها و توامندی های حوزه اجرا در برنامه ها نادیده گرفته می شود.

- و ...

- دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسی با عنایت به موارد فوق الگوی سه سطحی برنامه ریزی و تولید فعالیت های یادگیری را به استان ها محول کرد. استفاده از توان و استعداد ها و تخصص های کارشناسان استانی، کاهش فاصله حوزه طراحی و اجرا، توجه به فرهنگ بومی و محلی، توجه به نیازهای فراگیران ، تغییر نقش مراکز آموزشی از مجری صرف برنامه ها به سمت انتخاب و تولید گری ... از ویژگی های الگوی برنامه ریزی 3 سطحی است .

 

الگوی 3 سطحی برنامه ریزی درسی با عنایت به ساختار زیر طراحی و اجرا گردید: - سطح مرکز ( ملی ) - سطح استان - سطح مراکز پیش از دبستان

 

 

1- سطح مرکز ( ملی)

 

 در این سطح کمیته ای با مشارکت کارشناسان پیش از دبستان، متخصصان تعلیم و تربیت ( برنامه ریزی درسی، تکنولوژی آموزشی ، روان شناسان یادگیری و ... ) نمایندگان بعضی از دفاتر و ادارات کل آموزش و پرورش ( دفتر آموزش عمومی ، اداره کل تعاون و رفاه )، سازمان بهزیستی، مربیان مجرب (8نفر)، متخصصان موضوعی (قصه نویس ، شعر، بازی ها و نمایش های اخلاق و کاردستی ، نقاشی و آموزش روش های علمی) وظایفی همچون تهیه راهنمای برنامه درسی مشتمل بر (اهداف، محتوا، توصیه هایی در خصوص روش های تدریس و ارزشیابی و ...) توسعه توانمندی های کارشناسان و مربیان جهت تولید فعالیت ها از طریق پیش بینی برنامه های آموزشی ... بررسی مواد آموزشی تولید شده در استان ها و ارائه باز خورد مناسب به آنها ، تصویب مواد آموزشی تولید شده استان ها ، متناسب با راهنمای برنامه درسی و نظارت و کنترل و توسعه فعالیت ها و ... را  به عهده دارند.

 

2- سطح استان

 

کمیته تولید کننده فعالیت های یاددهی – یادگیری دوره ی پیش از دبستان مستقر در هر استان با مشارکت معاون آموزش عمومی، کارشناسان مسوول بخش آموزش، مربیان مجرب، افراد مطلع در زمینه های تخصصی ( شعر ، قصه ، بازی ها و نمایش خلاق و ... ) متخصصان تعلیم و تربیت ( برنامه ریزی درسی ، تکنولوژی آموزشی ) وظایفی هم چون تهیه مواد آموزشی ( قصه ، شعر ، بازی ها و ... ) بر اساس راهنمای برنامه درسی دوره تحصیلی ، برنامه ریزی و آموزش مربیان و مدیران مراکز آموزشی در سطح استان، پیش بینی تجهیزات و منابع مورد نیاز آموزشی ، نظارت بر حسن اجرای برنامه ها در سطح استان، متناسب سازی برنامه های پیش بینی شده با ویژگی های اقلیمی ، فرهنگی و ... ) و ارتباط مستمر با کمیته را بر عهده دارد.

 

 

3- در سطح مراکز آموزشی ( مدرسه ای )

 

مراکز آموزشی به صورت اجرا کنندگان برنامه های آموزشی دوره تحصیلی با مشارکت مربیان، مدیران و نمایندگان والدین وظایفی هم چون اجرای برنامه های پیشنهادی در سطح استان همراه با کم و زیاد کردن محتوای برنامه به منظور متناسب سازی با شرایط آموزشی، انتخاب و گزینش فعالیت های یادگیری که از طرف استان به مراکز آموزشی ابلاغ شده است ( قصه گویی ، شعرها و ... ) انتخاب روش های ارزش یابی مناسب ، تغییر در سازمان مطالب درسی، ارائه بازخورد از اجرای برنامه درسی به کمیته ی استانی به عهده دارد.

 

مؤلفه های اساسی الگوی سه سطحی

 

 در الگوی مذکور چند مولفه اساسی وجود دارد که به شرح ذیل می باشد:

1- سطح تصمیم گیری : ویژگی این سطوح آن است که همگی با هم در ارتباط هستند و اعضای کمیته هایی که مسوولیت تصمیم گیری در سطوح ملی (مرکز) ، استانی و مراکز آموزشی را به عهده دارند به طور مستمر با یک دیگر ارتباط دارند و مسائل مربوط به هر سطح را به سطوح دیگر منتقل می کنند. از آنها بازخورد می گیرند و برنامه درسی پیش بینی شده را با توجه به آنها جرح و تعدیل می کنند. همچنین طرح مذکور از نظر تهیه برنامه ملی و انتظارات متمرکز است و در سطح مرکز اعلام می شود. به عبارت دیگر سند ملی ( انتظارات در سطح مرکز ) در کمیته های استانی متناسب با ویژگی های فرهنگی، اقتصادی به صورت فعالیت های یادگیری و تهیه و زمینه های اجرایی آن فراهم می شود. به همین ترتیب مناطق مختلف با توجه به فعالیت ها ، نیازها ، توامندی ها ، قابلیت ها، برنامه درسی پیشنهادی را با عنایت به ویژگی های خود آماده اجرا می کنند و در سطح مراکز آموزشی ، مربیان با توجه به امکانات و نیازهای کلاس های خود دست به انتخاب ، جرح و تعدیل می زنند و در صورت لزوم محتوای برنامه را سازمان دهی دوباره می کنند و برای روش های تدریس و ارزش یابی ، تصمیم گیری می کنند. در نتیجه با وجود این که اهداف و انتظارات در سطح ملی متمرکز است، روش های مختلف و مناسب را برای رسیدن به اهداف تعیین می کنند.

 

2- افراد مشارکت کننده: در هر یک از کمیته هایی که در سطوح سه گانه تشکیل می شود ، افراد مختلفی که نظرات و خواسته های اقشار مختلف و مربوط به برنامه درسی را نمایندگی می کنند، حضور دارند. ترکیب اعضای کمیته های مختلف در این سطوح به گونه ای است که اولا برنامه درسی از تعادل و توازن نظری و اجرای مناسبی برخوردار باشد و برنامه ریزان قابلیت توجیه آن را داشته باشند، ثانیا برنامه درسی تولید شده پاسخ گوی انتظارات عمومی و تامین کننده مطالبات منطقی آن ها باشد و در واقع منعکس کننده ی خواسته های اجتماعی و مبانی نظری برنامه درسی باشد.

 

3- زمینه مشارکت :افراد مشارکت کننده در زمینه های علمی – تخصصی ، حرفه ای ، اجرایی و اجتماعی در کمیته های سطوح سه گانه مشارکت می کنند . این مشارکت ها به تصمیم گیری در سطوح مختلف می انجامد و حمایت از تصمیمات گرفته شده در اجرای موفق برنامه درسی پیشنهادی نقش اساسی دارد. همین طور ارزش یابی اجرای این تصمیمات و گرفتن باز خورد مستمر ، برنامه درسی را پویا می سازد.

 

4- مشارکت مربیان: در تمام سطوح تصمیم گیری ، نقش مشارکتی مربیان غیر قابل انکار است ، به عنوان مثال حضور مربیان در کمیته ملی ( در سطح مرکز ) باعث تصمیم گیری ها ی ملموس تر و واقعی تر می شود، زیرا مربیان با واقعیت کلاس درس و یادگیری بیش تر مرتبط هستند. در واقع ، تجارب مربیان و آشنایی آنها در سطح ملی ( در مرکز ) باعث نظریه پردازی های جدید مبتنی بر تجربه ی واقعی کلاس درس می شود و مربیان رابطه بین نظریه و عمل را معنا دار می کنند.  مشارکت مربیان در سطح مراکز آموزشی با ماهیت مشارکت آنها در سطوح دیگر متفاوت است برای نمونه در سطح ملی حضور مربیان و آشنایی آنها با انتظارات نظری برنامه درسی ، آگاهی بخش و هدایت کننده آموزش های آن ها به منظور ارتقای صلاحیت ها و شایستگی های حرفه ای آنهاست. در صورتی که در سطح مراکز آموزشی ، مربیان با تجارب عینی خویش و مطالعه برنامه ها باعث دوباره نگری در برنامه درسی ملی و متناسب کردن آن با نتایج به دست آمده از تحقیقات کلاسی و امکان سنجی اجرا می شود. در هر حال ، نقطه اتکا الگوی سه سطحی ارائه شده ، مشارکت مربیان است .

 

 علاوه بر آن، مشارکت مربیان باعث افزایش مسوولیت پذیری حرفه ای ، ارتقای توانایی تصمیم گیری و انتخاب گری، تقویت احساس تعلق به برنامه درسی می گردد، شایان ذکر است تبیین صلاحیت ها و شایستگی های مربیان در سطح سه گانه تصمیم گیری راجع به برنامه درسی مشارکتی که  باعث ایجاد توانایی های فوق در آن ها می شود، یک ضرورت است . کاهش فاصله طراحی تا اجرا، توجه به فرهنگ بومی و توجه به نیازهای فراگیران از مزایای مدل آموزشی سه سطحی است . در برنامه ریزی متمرکز به نیازهای واقعی فراگیران کمتر توجه می شود.

 

نبی الله صادقیان

خبرنامه نوآموزان

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین