سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
این مجموعه نوشتار كه در 4 موضوع اصلی: 1 – خداشناسی، 2 – پیغمبرشناسی، 3 – معادشناسی، 4 - ‏امام شناسی، تقدیم خواهد گشت، هدیه‌ای است از گلستان آثار فرزانه‌ی قرن، مرد آسمانی و خدایی، ‏علامه طباطبایی، كه از كتاب "شیعه در اسلام" دستچین شده است.‏
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

اعتقادات اسلامی از نظر شیعه دوازده امامی 4‏

اشاره:

این مجموعه نوشتار كه در  4 موضوع اصلی: 1 – خداشناسی، 2 – پیغمبرشناسی، 3 – معادشناسی، 4 - ‏امام شناسی، تقدیم خواهد گشت، هدیه‌ای است از گلستان آثار فرزانه‌ی قرن، مرد آسمانی و خدایی، ‏علامه طباطبایی، كه از كتاب "شیعه در اسلام" دستچین شده است.‏

در بخش اول یعنی "خدا شناسی" به عناوین زیر خواهیم پرداخت:‏

الف: نظری به جهان هستی و واقعیت، ب: وحدانیّت خداوند، ج: معنای صفات‎ ‎‏ خداوند، د: قضا و قدر، هـ: ‏انسان و اختیار

آیت الله طباطبایی

بخش اول: خداشناسی

قضا و قدر‎ 

قانون علیت در جهان هستی به نحو‎ ‎استثنا ناپذیر، حكمفرما و جاری است. به مقتضای این قانون، هر یك از ‏پدیده‌های این‎ ‎جهان در پیدایش خود به عللی (اسباب و شرایط تحقق ) بستگی دارد كه با فرض تحقق ‏همه‎ ‎آنها (كه علت تامه نامیده می‌شود) پیدایش آن پدیده (معلول مفروض ) ضروری (جبری)‎ ‎است و با ‏فرض فقدان همه آنها یا برخی از آنها پیدایش پدیده نامبرده محال است. با‎ ‎بررسی و كنجكاوی این نظریه، ‏دو مطلب ذیل برای ما روشن می‌شود‎:

 

‏1- اگر یك پدیده‎ (معلول) را با مجموع علت تامه و همچنین با اجزای علت تامه‌اش بسنجیم، نسبت آن به‎ ‎علت تامه نسبت ضرورت (جبر) خواهد بود و نسبتش به هر یك از اجزای علت تامه (كه علت‎ ‎ناقصه نامیده ‏می‌شود) نسبت امكان است؛ زیرا جزء علت نسبت به معلول تنها امكان وجود‎ ‎را می‌دهد، نه ضرورت وجود ‏را‎.

بنابراین، جهان هستی كه هر پدیده از اجزای آن در‎ ‎پیدایش خود بستگی ضروری به علت تامه خود دارد، ‏ضرورت در سراسر آن حكمفرما و پیكره‎ ‎آن از یك سلسله حوادث ضروری و قطعی تنظیم شده است، با این ‏حال صفت امكان در اجزای‎ ‎آن (پدیده‌ها كه به غیر علت تامّه خود نسبت و ارتباط دارند) محفوظ می‌باشد‎.

قرآن‎ ‎كریم در تعلیم خود این حكم ضرورت را به نام‎ ‎‏“قضای الهی‎ “ ‎نامیده؛ زیرا همین ضرورت از هستی ‏دهنده جهان هستی سرچشمه گرفته و‎ ‎از این روی حكم و قضایی است حتمی كه قابل تخلف نیست و ‏عادلانه می‌باشد كه استثنا و‎ ‎تبعیض ‍ برنمی دارد‏‎.

خدای متعال می‌فرماید‎:  اَلا لَهُ‎ ‎الْخَلْقُ وَاْلاَمْرُ‎  ‎‏(1)‏‎

و می‌فرماید‎:  اِذا قَضی‎ ‎اَمْراً فَاِنَّما یَقُولُ لَهُ كُنْ فَیَكُونُ‎  ‎‏(2)‏‎

و می‌فرماید‎:  وَاللّهُ‎ ‎یَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ‎ ‎‏(3)‏‎ 

 

‏2- هر یك از اجزای علت، اندازه و الگویی مناسب‎ ‎خود نسبت به معلول می‌دهد و پیدایش معلول موافق و ‏مطابق مجموع اندازه هایی است كه‎ ‎علت تامه برایش ‍ معین می‌كند مثلاً عللی كه تنفس را برای انسان ‏به وجود می‌آورد‎ ‎تنفس مطلق را ایجاد نمی‌كند بلكه اندازه معینی از هوای مجاور دهان و بینی را در‏‎ ‎زمان ‏معین و مكان معین و شكل معین از مجرای تنفس به محوطه ریه می‌فرستد و عللی كه‎ ‎ابصار را برای ‏انسان بوجود می‌آورد (و انسان نیز جزء آنهاست ) ابصار بی قید و شرط‎ ‎را محقق نمی‌سازد بلكه ابصاری كه ‏به واسطه وسائل آن از هر جهت برای وی اندازه گرفته‎ ‎شده ایجاد می‌كند این حقیقت در همه پدیده‌های ‏جهان و حوادثی كه در آن اتفاق می‌افتد‎ ‎بدون تخلف جاری است.‏‎

قرآن كریم در تعلیم خود این حقیقت را‎ ‎‏“قدر”‏‎ ‎نامیده و به چنانكه می‌فرماید‎: اِنّا كُلَّ شَیءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ. (4)‏‎

و می‌فرماید‎: وَاِنْ‎ ‎مِنْ شَیءٍ اِلاّ عِنْدَنا خَزائنُهُ وَما نُنَزِّلُهُ اِلاّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ‎  ‎‏(5)‏‎

و چنانكه به موجب قضای الهی هر پدیده و حادثه ای‎ ‎كه در نظام آفرینش جای می‌گیرد ضروری الوجود و ‏غیر قابل اجتناب است همچنین به موجب‎ ‎‏“قدر”‏‎ ‎هر پدیده و حادثه ای كه به وجود می‌آید از اندازه ای كه از ‏جانب خدا برایش معین شده هرگز كمترین تخلف و تعدی نخواهد‎ ‎نمود‎.‎


‏1-‏ سوره اعرف، آیه 54‏‎.‎

‏2-‏ سوره بقره، آیه 117‏‎.‎

‏3-‏ سوره رعد، آیه 41‏‎.‎

‏4-‏ سوره قمر، آیه 49‏‎.‎

‏5-‏ و 3 - سوره حجر، آیه 21.امام ششم‎ ‎‏(ع ) می‌فرماید‎:‎‏”خدای تعالی وقتی كه ‏چیزی را اراده كرد، مقدر می‌كند و وقتی كه تقدیر كرد، قضأ می‌كند و وقتی قضأ ‏كرد، امضا (اجرا) می‌كند”، ‏‎)‎بحار، چاپ كمپانی، ج 3، ص 34‏‎(‎

ر.ك: شیعه در اسلام؛ علامه طباطبایی

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین