تبیان، دستیار زندگی
كربلا ورودگاه من به تاریخ است و به حقیقت و به اسلام. حال چگونه مى‏توانم همچون عارفى رقیق‏القلب و شاعرى نازك خیال، مجذوب آن نگردم و بدان گرایش نیابم...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

عاشورا مکتبی فرهنگ ساز

عاشورا

عاشورا مكتبى فرهنگ‏ساز

تاریخ هر ملتى، جزئى از هویت ملى آن ملت است، و گذشته هر قوم، در واقع بخش مهمى از شناسنامه ملى او به شمار مى‏رود . تاریخ درخشان هر كشور و هر ملتى، در فرهنگ آن جلوه‏گر مى‏شود، چرا كه یكى از پایه‏هاى فرهنگ درخشان، تاریخ درخشان و پر افتخار است . از این نظر، تاریخ برجسته هر ملت را مى‏توان از «سرمایه‏» ها و «گنجینه‏» هاى معنوى عمومى آن به شمار آورد كه در صورت بهره‏بردارى صحیح از آن آثار و نتایج فراوانى به بار مى‏آورد.

از این دیدگاه، تاریخ حماسى و پر افتخار تشیع، سرمایه‏اى عظیم و گنجینه معنوى پر بها و ارزنده‏اى است كه یكى از پایه‏هاى تاریخى فرهنگ شیعه را تشكیل مى‏دهد و مى‏توان از آن بهره‏هاى كلان برد.

در تاریخ تشیع، حادثه عاشورا بر فراز قله‏اى با عظمت مى‏درخشد و سرچشمه‏اى جوشان براى فرهنگى پربار و انسان ساز است.

حادثه كربلا گرچه به ظاهر یك حادثه بود، اما تبدیل به یك مكتب شد، مكتبى فرهنگ آفرین . فرهنگ عاشورا طى قرون و اعصار، همواره مایه حركت و جنبش، و پایگاهى براى جهش به سوى طاغوت ستیزى و كفر زدایى بوده است . در دهه‏ها و قرن‏هاى پس از عاشورا، حركت‏هاى عدالت‏خواهانه و آزادى طلبانه متعددى شكل گرفت و دل‏هاى فراوانى را به سوى خود جلب كرد كه همه الهام گرفته از حادثه كربلا بود.

اصول مهم فرهنگ عاشورا را (كه به نسل‏هاى بعدى منتقل شد و همواره مایه حركت، اصلاح، بیدارى، ظلم ستیزى و انسان سازى بوده) مى‏توان به اختصار چنین جمع‏بندى نمود:

1- اصل پافشارى در دفاع از حق و مبارزه با باطل

امام حسین علیه السلام یكى از انگیزه‏هاى قیام خود را احیاى حق و از بین بردن باطل اعلام نمود و فرمود: آیا نمى‏بینید كه به حق عمل نمى‏شود و از باطل خوددارى نمى‏گردد؟ ! در چنین وضعى جا دارد كه شخص با ایمان (از جان گذشته) مشتاق دیدار پروردگار باشد . در چنین محیط ذلت‏بار و آلوده‏اى، مرگ را جز سعادت، و زندگى با ستم‏گران را جز رنج و آزردگى و ملال نمى‏دانم (1).

2- اصل مبارزه با رهبران و زمامداران فاسد

امام معتقد بود كه ریشه همه مفاسد و گرفتارى‏هاى جامعه اسلامى، تسلط بنى‏امیه فاسد و مفسد، بر مقدرات مسلمانان است . از این رو فرمود: امروز كه امت اسلامى به عنصرى مثل یزید گرفتار شده، باید فاتحه اسلام را خواند.(2)

3- اصل آزادگى و آزاد زیستن و ذلت ناپذیرى

امام حسین علیه السلام در تمام عمرش با آزادگى و شجاعت و سربلندى و عزت زیست و با شعار «هیهات منا الذلة‏» به حكومت ضد اسلامى یزید «نه‏» گفت و با آزادگى و عزت به شهادت رسید.

خاندان عزیز او نیز در دوران اسارت و در راه رساندن پیام انقلاب او، گر چه هزاران مصیبت تحمل كردند، اما هرگز زانوى ذلت در برابر ستم‏كاران بر زمین نزدند و با سربلندى در مجلس پسر زیاد و زاده معاویه حرف خود را زدند (شیر، شیر است گر چه در قفس باشد!) و آرزوى شنیدن یك كلمه خواهش و تمنا و اظهار ضعف و زبونى را بر دل دشمن گذاشتند.

در فرهنگ عاشورا درس آزادگى، درسى بود كه عاشوراییان در طول تاریخ هرگز آن را فراموش نكردند.

4- اصل پایدارى در راه هدف مقدس و الهى

امام حسین علیه السلام با یاران اندك در برابر سپاه انبوه ایستاد و نه تنها بیمى به دل راه نداد، بلكه حتى آنان را نیز آزاد گذاشت كه بروند یا بمانند و اعلام كرد كه یك تنه با دشمن روبه‏رو مى‏شود . پدرش امیر مؤمنان علیه السلام سال‏ها پیش فرموده بود: در راه حق، از اندكى پیروان آن وحشت نكنید! (3)

5- اصل مبارزه تبلیغاتى با دشمن در كنار جهاد و شهادت

امام حسین علیه السلام توسط بازماندگان خود پیام انقلاب خود را به گوش مردم رساند . او خود بخش نخست قیام خود را كه «خون‏» بود و «شهادت‏» ، رهبرى كرد، اما بخش دوم را كه «پیام‏» بود و «تبلیغ‏» به عهده فرزندان و خواهر خود گذاشت و اگر این پیام رسانى نبود، قیام امام حسین علیه السلام تكمیل نمى‏شد و دشمنان در طول تاریخ آن را تحریف مى‏كردند .

6- استقبال از شهادت در راه خدا و در راه احیاى دین خدا

چند دهه پس از رحلت پیامبر اسلام صلى الله علیه و آله بنا به علل و عوامل مختلف اجتماعى و سیاسى، روحیه شهادت و فداكارى در راه دین، به فراموشى سپرده شده بود، و مردم در كام دنیا پرستى فرو رفته بودند و عده‏اى نیز مرعوب خلفاى ستم‏گر بودند و به سكوت تحمیلى كشانده شده بودند . امام حسین علیه السلام با قیام خود، فرهنگ شهادت را زنده كرد و درس فداكارى در راه دین را به نسل‏هاى بعدى آموخت.

این‏ها تنها گوشه‏اى كوچك و مختصر از فرهنگ غنى و پر بار عاشورا بود و جا دارد كه خطیبان و مبلغان ارجمند در ایام محرم و صفر با محور قرار دادن این فرهنگ عظیم و انسان ساز، فضاى جامعه را عاشورایى و حسینى كنند تا در پرتو آن، كشور در برابر استكبار و زورمداران معاصر، حسینى‏وار مقاومت كند. ان‏شاءالله.

پى‏نوشت‏ها:

1) حسن بن على بن شعبة، تحف‏العقول، ص 245; محمدبن جریر طبرى، تاریخ الامم والملوك، ج‏6، ص 229 .

2) سیدبن طاووس، الملهوف فى قتلى الطفوف، ص 11.

3) ایها الناس لا تستوحشوا فى طریق الهدى لقلة اهله‏»، نهج البلاغه، تحقیق صبحى صالح، خطبه 201 .

منبع:

ماهنامه پیام حوزه، شماره 32

مشاوره
مشاوره
در رابطه با این محتوا تجربیات خود را در پرسان به اشتراک بگذارید.