وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
چنانكه عامل مؤثر در پیدایش تفكر‎ ‎فسلفى و عقلى در میان شیعه و به وسیله شیعه در میان دیگران ذخایر ‏علمى بوده كه از‎ ‎پیشوایان شیعه به یادگار مانده، عامل مؤ ثر در بقاى این طرز تفكر در میان شیعه نیز‎ ‎همان ذخایر علمى است كه پیوسته شیعه به سوى آنها با نظر ...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

تفكر مذهبی

‏(5)‏

گنبد

چرا فلسفه در میان شیعه باقى ماند‎ 

تحلیل راه‌های تفكر دینی؛ طریق دوّم: بحث عقلى

در مطالب گذشته گفته‌شد كه قرآن كریم تفكر عقلى را امضا نموده و آن را‎ ‎جزء تفكر مذهبى قرار داده است البته ‏به عكس هم، تفكر عقلى نیز پس از آنكه حقانیت و‎ ‎نبوت پیغمبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم تصدیق ‏نموده است، ظواهر قرآن را كه‎ ‎وحى آسمانى است و بیانات پیغمبر اكرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم و اهل ‏بیت گرامش‎ ‎را در صف حجتهاى عقلى قرار داده و حجتهاى عقلى كه انسان با فطرت‎ ‎خدادادى نظریات خود ‏را با آنها اثبات مى كند دو قسم است ‎"برهان و جدل‎"

 

چرا فلسفه در شیعه باقى ماند‎ 

چنانكه عامل مؤثر در پیدایش تفكر‎ ‎فسلفى و عقلى در میان شیعه و به وسیله شیعه در میان دیگران ذخایر ‏علمى بوده كه از‎ ‎پیشوایان شیعه به یادگار مانده، عامل مؤ ثر در بقاى این طرز تفكر در میان شیعه نیز‎ ‎همان ذخایر علمى است كه پیوسته شیعه به سوى آنها با نظر تقدیس و احترام نگاه مى‎ ‎كند. و براى ‏روشن شدن این مطلب، كافى است كه ذخایر علمى اهل بیت علیهم السّلام را‎ ‎با كتب فلسفى كه با ‏مرور تاریخ نوشته شده بسنجیم؛ زیرا عیانا خواهیم دید كه روز به‎ ‎روز فلسفه به ذخایر علمى نامبرده ‏نزدیكتر مى شد تا در قرن یازده هجرى تقریبا به‎ ‎همدیگر منطبق گشته و فاصله‌اى جز اختلاف تعبیر در میان ‏نمانده است‎ .‎‏ ‏

 

چند تن از نوابغ علمى‎ ‎شیعه‎ 

الف - ثقة الاسلام محمد بن‏‎ ‎یعقوب كلینى (متوفاى 329 هجرى ) وى در شیعه اولین كسى است كه ‏روایات شیعه را از‎ ‎اصول (هر یك از محدثین روایتهایى كه از ائمه اهل بیت اخذ كرده بود در كتابى جمع‎ ‎آورى ‏مى كرده و كتاب نامبرده‎ ‎‏“اصل‎ “ ‎نامیده مى‌شد) استخراج و تقطیع كرده و به ترتیب ابواب فقه و اعتقاد ‏مرتب ساخته است‎.‎ كتاب وى كه‎ ‎‏“كافى‎ “‎نامیده مى‌شود به‎ ‎سه بخش اصول، فروع و روضه (متفرقات) ‏منقسم و به‎ “16199” ‎حدیث مشتمل است و معتبرترین و معروفترین كتاب حدیثى است كه در‎ ‎عالم تشیع ‏شناخته مى شود‎.

و سه كتاب دیگر كه تالى كافى مى‌باشند [عبارتند از‎:[ ‎ كتاب‎ ‎‏“من لایحضره الفقیه‎ “ ‎شیخ صدوق‎ ‎محمد بن ‏بابویه قمى (متوفاى 381 هجرى قمرى ) و كتاب‏‎ ‎‏“تهذیب‎ “ ‎و كتاب‎ ‎‏“استبصار”‏‎ ‎تألیف شیخ طوسى (متوفاى ‏‏460 هجرى قمرى ) مى‌باشد‎.

 

ب‎ - ‎ابوالقاسم جعفر بن حسن بن یحیاى حلى ، معروف به محقق (متوفاى 676) وى نابغه فقه‎ و ‎سرآمد ‏فقهاى شیعه مى‌باشد و از شاهكارهاى فقهى وى كتاب‎ ‎‏“مختصر‎ ‎نافع‎ “ ‎و كتاب‎ ‎‏“شرایع‎ “ ‎است كه هفتصد ‏سال است در میان فقها دست به دست مى‌گردند و به نظرِ‎ ‎اعجاب و تجلیل دیده مى‌شوند‎.

و به عنوان تالى محقق، شهید اول شمس الدین محمد بن‎ ‎مكى را باید شمرد كه در سال 786 هجرى قمرى، در دمشق به جرم تشیع كشته شد. و از‎ ‎شاهكارهاى فقهى او كتاب‎ ‎‏“لمعه دمشقیه" ‎است كه پس از ‏گرفتارى، به مدت هفت روز در زندان نوشته است. و همچنین باید شیخ‎ ‎جعفر كاشف الغطاء نجفى ‏‏(متوفاى 1227) را برشمرد و از شاهكاریهاى فقهى وى كتاب‎ ‎‏“كشف الغطاء”‏‎ ‎است‎ .

 

ج - شیخ مرتضى انصارى‏‎ ‎شوشترى (متوفاى 1281 هجرى قمرى ) وى علم اصول فقه را تنقیه فرموده ‏مجارى اصول عملیه‎ ‎را كه مهمترین بخش این فن است محرر ساخت و اكنون بیشتر از صد سال است كه ‏مكتب وى‎ ‎پیش فقهاى شیعه دایر است‎ .

 

د - خواجه نصیرالدین طوسى (متوفاى 676 هجرى قمرى ) وى‎ ‎اولین كسى است كه علم كلام را به شكل ‏فنى كامل درآورد و از شاهكارهاى وى كتاب‎ ‎‏“تجریدالكلام‎ “ ‎است كه بیشتر از هفتصد سال مى‎‌‎باشد اعتبار ‏خود را در میان اهل فن حفظ كرده است و شروح و حواشى بى شمارى از عامه و‎ ‎خاصه بر آن نوشته شده. خواجه علاوه بر نبوغى كه در علم كلام دارد، در فلسفه و‎ ‎ریاضیات نیز یكى از نوابغ عصر خود به شمار مى‌‏رود و بهترین گواه آن تألیفات ارزنده‌‎اى است كه در همه علوم عقلیه دارد و رصدخانه مراغه هم از آثار ‏اوست‎ .

 

ه‎ - ‎صدرالدین محمد شیرازى (متولد 979 متوفاى 1050 هجرى قمرى ) وى اولین فیلسوفى است كه‎ ‎مسائل فلسفه را (پس از آنكه قرنها در اسلام سیر كرده بود) از حالت پراكندگى درآورده‎ ‎مانند مسائل ‏ریاضى روى هم چید‎.

و از این روى اولاً: امكان تازه‌اى به فلسفه داده‎ ‎شد كه صدها مسئله فلسفى كه در فسلفه قابل طرح نبود ‏مطرح و حل شود.

و ثانیا: یك‎ ‎سلسله از مسائل عرفانى (كه تا آن روز طورى وراى طور عقل و معلومات ‏بالاتر از درك‎ ‎تفكرى شمرده مى‌شدند) به آسانى مورد بحث و نظر قرار گیرند.

و ثالثا: ذخایر زیادى از‎ ‎ظواهر ‏دینى و بیانات عمیق فلسفى پیشوایان اهل بیت علیهم السّلام كه قرنها صفت معماى‎ ‎لاینحل را داشتند و ‏غالبا از متشابهات شمرده مى‌شدند، حل و روشن شدند و به این‎ ‎ترتیب ظواهر دینى و عرفان فلسفه ‏آشتى كامل پذیرفته و در یك مسیر افتادند. و پیش از‎ ‎صدرالمتاءلهین نیز دانشمندانى مانند‎ ‎‏“شیخ سهروردى‎ ‎‎“‎مؤ لف‎ ‎‏“حكمة الاشراق‎ “ از فلاسفه قرن ششن و‎ ‎‏“شمس الدین محمد تركه‎ “‎در فلاسفه قرن هشتم ‏هجرى ، قدمهاى مؤ ثرى در این راه برداشته اند‎ ‎ولى موفقیت كامل ، نصیب‏‎ ‎‏“صدرالمتاءلهین‎ “ ‎شد‎.

صدرالمتاءلهین، در پیرو این روش موفق شد كه نظریه حركت‎ ‎جوهرى را به ثبوت برساند و بعد رابع و نظریه ‏نسبیت را (البته در خارج ذهن نه در‎ ‎فكر) كشف نماید و نزدیك به پنجاه كتاب و رساله تألیف كرده و از ‏شاهكارهاى وى در‎ ‎فلسفه كتاب‎ ‎‏“اسفار”‏‎ ‎در چهار جلد مى‎ ‎باشد‎.‎


با تصرف از : شیعه در اسلام؛ علامه طباطبایی

 

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین