سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017

بازی های حرکتی- جلسه سوم

با توجه به رشد و پیشرفت تکنولوژی در سرتاسر جهان و تغییر سبک زندگی که به سمت ماشینی‌شدن پیش می‌رود به ناچار و به صورت کاملا ناخودآگاه موضوع فعالیت بدنی و تحرک جایگاه خود را در خانواده‌ها از دست داده‌ است...
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : یگانه داودی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
در سال‌های اخیر با توجه به رشد و پیشرفت تکنولوژی در سرتاسر جهان و تغییر سبک زندگی که به سمت ماشینی‌شدن پیش می‌رود به ناچار و به صورت کاملا ناخودآگاه موضوع فعالیت بدنی و تحرک جایگاه خود را در خانواده‌ها از دست داده‌ است. دیگر مانند زمان‌های قدیم بچه‌ها در کوچه‌ها و خیابان‌ها مشغول فوتبال بازی کردن نیستند یا جمع نوجوانی را نمی‌بینید که سرگرم انجام هفت سنگ باشند و یا روی آسفالت کوچه‌ها اثری از نقشه بازی لی‌لی که با گچ کشیده شده باشد، نیست. در حال حاضر تمامی دغدغه‌مندان از حوزه‌های مختلف علوم اجتماعی، بهداشت و سلامت، روانشناسان و متخصصین حوزه‌های تعلیم و تربیت به این نتیجه رسیده اند که این معضل کم‌تحرکی و یک‌جا نشینی یکی از مسائل اصلی قرن کنونی به حساب می آید. سازمان‌های جهانی مرتبط با امر سلامت نیز به طور ویژه ای به بحث کم‌تحرکی و کاهش فعالیت بدنی در بین عموم مردم پرداخته و برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گزاری‌های متعددی در این‌باره انجام داده و اوضاع را روز به روز رصد می‌کنند. باتوجه به اینکه مساله اصلاح سبک زندگی و افزایش فعالیت بدنی نیازمند یادگیری و همچنین تکرار و تمرین است باید برای رسیدن به این هدف از روشی استفاده کرد که قابلیت آن را داشته باشد تا مخاطب را مدت زمان طولانی و مستمری درگیر خودش کرده و همچنین تاثیرگذار باشد. از طرفی برای شروع این رویه باید سراغ جمعیت هدفی رفت که فراغت بیشتری برای پرداختن به این مسئله داشته و همچنین تاثیرپذیری بالا و زیادی در مقابل روش استفاده شده داشته باشند. با توجه به این نکات می توان جمع بندی کرد که یکی از بهترین و موثرترین راه‌حل‌های این مشکل استفاده از بازی‌هایی است که می توانند این تحرک و فعالیت بدنی روزانه را برای کودکان و نوجوانان تامین کرده و همچنین این کار را به طور مستمر و پایدار انجام دهند و از طرفی هم جذابیت کافی را برای مخاطبان داشته باشند.

 فعالیت بدنی و تحرک
قبل از این که بخواهیم به بحث بازی‌های حرکتی و انواع آن بپردازیم لازم است مقداری راجع به اهمیت فعالیت بدنی و جایگاه آن در دنیای امروز صحبت کرده و با تعریف و انواع آن آشنا شویم. سازمان جهانی بهداشت فعالیت بدنی را این‌گونه تعریف می‌کند: هرگونه حرکت در اعضای بدن که به وسیله عضلات اسکلتی (مسئول حرکات ارادی) انجام می‌گیرد و نیازمند مصرف انرژی است، به نوعی فعالیت بدنی محسوب می‌شود. واژه «فعالیت بدنی» نباید با «ورزش» اشتباه گرفته شود. ورزش زیرشاخه‌ای از فعالیت بدنی است که به صورت برنامه‌ریزی شده و ساختارمند و منظم با هدف بهبود در وضعیت تناسب اندام انجام می‌شود. افزایش ظرفیت قلب و ریه، افزایش استحکام عضلانی و استخوانی، کاهش احتمال ابتلا به فشارخون، بیماری‌های قلبی، دیابت، سکته مغزی، انواع سرطان‌ها و افسردگی، کاهش ریسک شکستگی استخوانی در بزرگسالی و تاثیر زیاد بر کنترل وزن، بخشی از فواید انجام فعالیت بدنی به صورت منظم است. طبق آخرین مطالعات انجام گرفته در سازمان جهانی بهداشت، کم تحرکی در دنیای امروز یکی از اصلی‌ترین عوامل ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر و همچنین چهارمین عامل مرگ و میر به حساب می‌آید. در این شرایط یکی از نگرانی‌های سازمان جهانی بهداشت کم‌تحرکی در بین کودکان و نوجوانان است. فعالیت بدنی در تمام سنین کیفیت زندگی را بهبود می‌بخشد اما نوجوانی و جوانی، دوره‌ای از زندگی است که عادات مفید مانند فعالیت بدنی منظم به طور طبیعی در این دوران شروع و ادامه پیدا می‌کند.
بازی های حرکتی  جلسه سوم
گزارش‌های علمی ثابت کرده است كه سبك زندگی کم‌تحرک در دوره نوجوانی به منزله عامل مستقل تهدیدکننده كیفیت زندگی در سنین بالا است. پیش بینی می‌شود که بیش از 70 درصد نوجوانان چاق به بزرگسالان چاق تبدیل می‌شوند. نهایتا می‌توان گفت فعالیت بدنی منظم برای بهبود سلامت عمومی و به طور غیرمستقیم جهت کاهش بار بیماری و هزینه‌های پزشکی در جوامع توصیه می‌شود. در بین متخصصین پیرامون میزان مورد نیاز انجام فعالیت بدنی اتفاق نظر وجود دارد و همگی تقریبا پیشنهاد سازمان جهانی بهداشت درباره میزان و شدت فعالیت بدنی را تایید کرده‌اند.
در این قسمت لازم است با انواع فعالیت بدنی از نظر شدت، طبق اسناد سازمان جهانی بهداشت آشنا شویم:

                             فعالیت بدنی متوسط

                      (به طور تقریبی 3 تا 6 MET)

                                 فعالیت بدنی شدید

                        (به طور تقریبی بیش از 6 MET)

 تیک  بدن فرد وادار به تلاش کردن می‌شود.

 تیک ضربان قلب مقداری افزایش پیدا می‌کند.

 تیک تعداد تنفس کمی بیشتر می‌شود.

تیک بعد از فعالیت می‌تواند صحبت کند و جمله بگوید.

 تیک  بدن فرد بر اثر تلاش کردن دچار فشار می‌شود.

 تیک  ضربان قلب خیلی بالا می‌رود.

تیک  تعداد تنفس خیلی بالا می‌رود.
 تیک بعد از فعالیت به سختی می‌تواند صحبت کند و جمله بگوید. (بریده بریده حرف می‌زند)

پیاده روی سریع، باغبانی، بازی فعال با کودکان، انجام کارهای نظافتی منزل و ...

دویدن، دوچرخه سواری سرعت، شنای سریع، فوتبال و بسکتبال حرفه ای و ...


در جدول زیر پیشنهاد سازمان جهانی بهداشت درباره میزان و شدت فعالیت بدنی برای سنین مختلف آورده شده است:

                    5 تا 17 سال

                                18 سال به بالا


روزانه حداقل 60 دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط تا شدید


حداقل 150 دقیقه در هفته فعالیت بدنی با شدت متوسط یا حداقل 75 دقیقه در هفته فعالیت بدنی شدید


1) لازم به ذکر است که شدت فعالیت بدنی در افراد مختلف می تواند متفاوت باشد و این به میزان آمادگی بدنی فرد و عمچنین سابقه انجام ورزش منظم در فرد بستگی دارد پس بنابراین معیار عددی دقیقی برای افتراق بین متوسط یا شدید بودن فعالیت بدنی خصوصا در ضربان قلب و تنفس وجود ندارد ولی به طور تخمینی می توان گفت محدوده ضربان قلب برای انجام فعالیت بدنی با شدت متوسط در بزرگسالان بین 110 تا 135 است.

2) MET یک معیار دیگر برای بیان شدت فعالیت بدنی انجام شده است و نسبت میزان متابولیسم فرد در حالت فعالیت را نسبت به میزان متابولیسم در حالت استراحت بیان می کند. 1 MET میزان انرژی است که یک فرد در حالتی که ساکت نشسته است دارد می سوزاند. یعنی تخمین زده می شود که فردی که فعالیت بدنی با شدت متوسط انجام میدهد تقریبا 3 تا 6 برابر آن حالت نشسته دارد انرژی مصرف می کند. MET برای تعداد زیادی از ورزش ها و فعالیت ها محاسبه شده است و در منابع موجود است.
بازی های حرکتی-جلسه سوم
توجه به بازی‌های حرکتی و فعالیتی به عنوان یک دسته‌بندی جداگانه عمر زیادی نداشته و تقریبا موضوع جدیدی محسوب می‌شود. بازی‌های حرکتی را از لحاظ اهدافی که تامین می‌کنند می‌توان به چهار دسته تقسیم کرد:

1)دسته اول بازی‌هایی هستند که هدف از انجام آن‌ها برای بازیکن صرفا داشتن تحرک و فعالیت بدنی به طور عمومی و غیراختصاصی است. این دسته تعداد کم و محدودی از بازی‌ها را شامل می‌شود و مثال بارز برای این دسته، بازی‌هایی هست که با هدف گرم‌کردن (Warm Up) قبل از ورزش‌های تخصصی انجام می‌شود و یا بازی‌های میدانی سنتی که انجام آن‌ها صرفا باعث بالارفتن موقتی ضربان قلب شده و اثر دیگری ندارند. یا حتی تعدادی از بازی‌های گروهی و جمعی که در اوقات فراغت توسط کودکان و نوجوانان انجام می‌گیرد نیز در این دسته جا می‌گیرند. (البته لازم به ذکر است که این بازی‌ها ممکن است از لحاظ جذابیت نسبت به بازی‌های دیگر کمی عقب‌تر باشند اما در تامین هدف مهم خود که همان تامین فعالیت بدنی است بسیار موفق هستند)    
بازی های حرکتی-جلسه سوم
2)دسته بعدی شامل بازی‌هایی است که علاوه بر داشتن تحرک و فعالیت بدنی به منظور یادگیری و تمرین یک رشته تخصصی ورزشی انجام می‌شوند. این بازی‌ها معمولا برای زنگ‌های ورزش مدارس، واحدهای تربیت بدنی دانشگاه‌ها و یا باشگاه‌های ورزشی کاربرد داشته و استفاده عمومی کمتری دارند. بازیکن با انجام این بازی‌ها می تواند تکنیک‌های لازم برای موفقیت در یک رشته ورزشی خاص را کسب کرده و همچنین با انجام منظم و مستمر آن‌ها به تمرین بپردازد. یکی از مثال‌های معروف برای این نوع از بازی‌ها برنامه تمرینی طراحی شده توسط NBA برای دانش آموزان علاقمند به ورزش بسکتبال است که حتی وارد کوریکولوم آموزشی مدارس آمریکا نیز شده است.  
بازی های حرکتی-جلسه سوم
3)دسته سوم از این تقسیم‌بندی مربوط می‌شود به بازی‌هایی که در آن‌ها بازیکن در حین انجام فعالیت بدنی و داشتن تحرک، با دانش و اطلاعاتی پیرامون یک موضوع خاص مواجه شده و برای این که تجربه بهتری از بازی کردن به دست بیاورد به صورت ناخودآگاه آن مطالب و اطلاعات را فرا می‌گیرد. برای مثال می‌توان به بازی «جدول ضرب حرکتی» اشاره کرد که یک بازی بومی و تقریبا قدیمی است و در آن بازیکنان در حین انجام فعالیت بدنی با جدول ضرب آشنا شده و پس از چندین دور بازی کم کم جدول ضرب را یاد می‌گیرند. در مطالعاتی که اخیرا پیرامون فواید فعالیت بدنی و تحرک انجام گرفته است به این مطلب اشاره شده است که مغز انسان پس از انجام فعالیت بدنی به حالتی می رسد که قدرت درک و یادگیری آن در بالاترین درجات قرار می گیرد به عبارتی دیگر پس از انجام فعالیت بدنی قسمت‌هایی از مغز که مسئول یادگیری هستند فعال‌تر شده و کارایی بالایی پیدا می‌کنند.
بازی های حرکتی-جلسه سوم
موضوعات مختلفی برای این نوع از بازی وجود دارد و هر بازی‌سازی به تناسب علاقه و تخصص خود و یا بازاریابی انجام شده می‌تواند موضوع قابل آموزشی را انتخاب کرده و آن را در قالب یک بازی دارای تحرک و فعالیت بدنی بگنجاند. پیشنهاد ما این است برای بازی‌سازی به سراغ کتاب‌های درسی بروید و مطالب مهم هرکدام از آن‌ها را در قالب بازی‌های مختلف آموزشی - حرکتی بگنجانید. در جدول ذیل به برخی از موضوعات مناسب برای ساخت بازی آموزشی - حرکتی اشاره می‌کنیم:
موضوع
ریزموضوع به عنوان مثال
مشاغل
آشنایی با وظایف هر شغل، بازار کار و آینده هر شغل و ...
اقتصاد
آشنایی با روش‌های کسب درآمد، آشنایی با مفاهیم قرض الحسنه و ...
ریاضیات
یادگیری عملیات‌های ریاضی، یادگیری ریاضی کاربردی و ...
فلسفه و منطق
آشنایی با انواع قیاس، یادگیری روش‌های بحث و استدلال
فیزیک
یادگیری مسائل ترمودینامیک، آزمایش های فیزیک و ...
سلامت
آشنایی با علائم بیماری‌ها، پیشگیری از بیماری‌ها و ...
علوم اجتماعی
یادگیری ساختارهای کشوری، آشنایی با وظایف قوا و ...
مفاهیم دینی
آشنایی با احکام، یادگیری احادیث موضوعی و ...
تاریخ
آشنایی با وقایع تاریخی معاصر، آشنایی با شخصیت ها و اقداماتشان و ...
جغرافیا
آشنایی با پایتخت کشورها، یادگیری انواع آب و هوا و ...
مفاهیم تربیتی
شیوه های برقراری ارتباط با دیگران، نحوه برخورد با مسائل زندگی و ...
شیمی
آشنایی با جدول تناوبی عناصر، آشنایی با انواع محلول ها و ...
4) دسته آخر در این مدل طبقه‌بندی شامل بازی‌هایی است که همزمان با داشتن تحرک و فعالیت بدنی بر روی مهارت‌های حرکتی فرد نیز تاثیر مثبت گذاشته و آن‌ را ارتقاء می‌دهند. این دسته از بازی‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که بازیکن در حین بازی کردن علاوه بر این که فعالیت بدنی و تحرک دارد، حرکات اندام‌هایش به صورت هدفمند و منظم بر اساس پارامتری که مدنظر طراح بازی بوده است، صورت می‌گیرد. در دهه اخیر این نوع بازی‌ها گسترش فراوانی پیدا کرده‌اند و مدل‌های مختلفی از آن‌ها رونمایی شده است. معمولا مخاطب این نوع بازی‌ها کودکان زیر 8 سال هستند چرا که زمان مناسب و طلایی برای رشد مهارت‌های حرکتی تا 8 سال است. البته این به این معنی نیست که افراد دارای سن بالای 8 سال نیاز به رشد مهارت‌ها و تقویت این پارامترها ندارند. بازی آقای گرگ (Mr. Wolf) نمونه‌ای از بازی‌های حرکتی است که علاوه بر داشتن فعالیت بدنی و تحرک بر روی مهارت عکس‌العمل، پریدن جفت‌پا و هماهنگی شنیداری دیداری که از پارامترهای هوش حرکتی هستند، کار می‌کند. مهارت‌های حرکتی (motor skills) شامل ویژگی‌هایی است که افراد می‌توانند با تقویت آن‌ها حداکثر استفاده از ظرفیت‌های بدن خویش را داشته باشند. عنوان کامل‌تر برای این ویژگی‌ها هوش بدنی – جنبشی یا هوش حرکتی است. هوش حرکتی را می‌توان این‌گونه تعریف کرد: استعداد و توانایی کنترل حرکات بدن و به کار گرفتن ماهرانه اشیاء. هوش حرکتی اجزاء و پارامترهای گوناگونی دارد که با تقویت و پرورش تک تک آن‌ها می‌توان هوش حرکتی را رشد داد. در این‌جا به برخی از عناصر و اجزاء هوش حرکتی اشاره می کنیم:
ردیف    
پارامتر هوش حرکتی
ردیف    
پارامتر هوش حرکتی
1
چالاکی اندام فوقانی
12
قدرت (دراز و نشست، شنا، پرش طول جفتی)،
2
چالاکی اندام تحتانی
13
انعطاف پذیری
3
دویدن
14
هماهنگی اندام فوقانی
4
راه رفتن (رو به جلو، عقب عقب، به راست، به چپ، روی چوب)
15
هماهنگی اندام های فوقانی و تحتانی
5
پریدن (عمودی، طولی، از ارتفاع)
16
جهت‌یابی
6
تعادل (ایستا، پویا، شیء)
17
هماهنگی چشم و دست
7
لی‌لی کردن
18
هماهنگی چشم و پا
8
عکس العمل
19
هماهنگی اندام تحتانی
9
پرتاب و دریافت
20
هماهنگی حرکتی دوطرفه (حرکات همزمان متقارن و نامتقارن)
10
ضربه زدن
21
هماهنگی حرکتی دوطرفه (حرکات ناهمزمان متقارن و نامتقارن)
11
دست ورزی (تقویت عضلات دست‌ها)
22
                   هماهنگی شنیداری حرکتی
بازی های حرکتی-جلسه سوم
لازم به ذکر است که ممکن است یک بازی حرکتی جوری ساخته شود که بتواند در تمامی این 4 دسته که در بالا به آن‌ها اشاره شد جای بگیرد. بر فرض تولید یک بازی با این مدل بازیکنی که این بازی را انجام می‎دهد هم تحرک و فعالیت بدنی دارد، هم اطلاعاتی را فرا می گیرد، هم خود را آماده ورود به یک رشته تخصصی ورزشی می کند و در عین حال مهارت‌های حرکتی خود را نیز ارتقاء می‌دهد. به علت هم‌پوشانی‌های زیادی که در بین این دسته‌ها وجود دارد و همچنین به علت این که هسته اصلی همه آن‌ها وجود فعالیت و تحرک بدنی است، در خیلی از اوقات محدود کردن بازی به یک دسته مشخص، کار آسانی نیست و خود‌به‌خود بازی از ویژگی‌های دسته‌های دیگر هم بهره‌مند می‌شود یعنی ممکن است با وجود این که تمرکز اصلی سازنده بازی بر روی یک دسته بوده است ولی در نهایت بازی که ساخته شده است در دسته‌های دیگر هم جای بگیرد. تعدادی از بازی‌های موجود در برنامه درسی NBA در این مدل قرار می‌گیرند یعنی هم تحرک دارند، هم اطلاعات تخصصی مرتبط با بسکتبال را به بازیکن یاد می‌دهند، هم بازیکن را آماده ورود به رشته ورزشی بسکتبال می‌کند و هم تعدادی از مهارت‌های حرکتی پایه بازیکن را تقویت می‌کند.
بازی های حرکتی-جلسه سوم

مطالعه بیشتر:
ساخت بازی حرکتی - جلسه اول
ساخت بازی حرکتی - جلسه دوم
ساخت بازی حرکتی - جلسه سوم

بخش پژوهش های دانش آموزی سایت تبیان
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین