سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017

حضرت آیت‌الله حسینی شاهرودی به دیار حق شتافتند + زندگی نامه

حضرت آیت‌الله سید محمد حسینی شاهرودی از علمای حوزه علمیه قم، عصر دیروز دعوت حق را لبیک گفتند.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
آیت الله حسینی شاهرودی
 
حضرت آیت‌الله سید محمد حسینی شاهرودی از علمای حوزه علمیه قم عصر دیروز به علت ایست قلبی و در سن ۹۸ سالگی دعوت حق را لبیک گفتند.

این عالم وارسته فرزند مرحوم آیت الله العظمی شاهرودی (از مراجع طراز نجف اشرف) بودند.
مراسم تشییع و تدفین متعاقبا اعلام خواهد شد. 

ولادت و خانواده 

حضرت آیت الله  سید محمد حسینى شاهرودى ، در ماه جمادى الاول سال 1344 هجرى قمرى ، در نجف اشرف دیده به جهان گشودند ودر خانواده اى رشد ونمو كردند كه از متدیّن ترین و با تقواترین بیوت علمى نجف اشرف به شمار مى رفت ، چه آنكه از طرف پدرى ، والدى همچون مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود حسینى شاهرودى داشتند كه مستغنى از تعریف و بى نیاز از توصیف مى باشند .

 آن شخصیت بزرگ از لحاظ عدالت و تقوى و زهد و ورع و فقاهت زبانزد خاص وعام بودند و پس از فوت مرحوم آیة الله العظمى سید ابوالحسن اصفهانی (قدس سره) سالهاى متمادى زعامت دینى وعلمى ومرجعیّت عامّه حوزه هاى علمیه و جهان تشیّع را بر عهده داشتند. ذكر احوال ایشان از عهده این جزوه مختصر خارج است ودر كتب مفصله زندگینامه آن مرجع عظیم الشأن همانند كتاب «الامام الشاهرودى» به رشته تحریر در آمده است .

 واما والده حضرت آیة الله العظمى حاج سید محمّد شاهرودى صبیّه مرحوم آیة الله شیخ محمد رضا فاضل نیشابورى بود كه از زهّاد معروف واز مدرّسین عقائد واخلاق در حوزه نجف اشرف بشمار مى رفت ، وروحانیون وفضلاء در جلسه در ایشان شركت نموده و از بیانات گهربار ایشان استفاده مى بردند .

مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) چنین نقل شده است كه فرمودند : «من سید محمد را تا بیست و یك سالگى از خود دور ننمودم» و آن مرحوم چنان تعالیم اسلامى واحكام حرام وحلال را در قلب فرزندان خود جاى داده وراسخ نموده بودند كه آنان ضرب المثل در تطبیق اخلاقیات واحكام اسلامى بودند.



والده ماجده معظّم له بانویى بود مشهور به ترك زرق وبرق وزخارف دنیوى ، و هیچگاه در مقابل سختی ها و مرارت هایى كه زندگى در نجف اشرف بویژه در آن زمان داشت خم به ابرو نیاورد و با ایمان كامل و با توكل به خدا در كنار همسر عظیم الشأن خود زندگى مى كرد ، و حتّى در اواخر ایام مرجعیّت عامّه مرحوم آیة الله العظمى شاهرودى (قدس سره) دست از ساده زیستى وترك دنیا برنداشته به همان رویه حسنه وخدا پسندانه ادامه داد.

 آن مرحومه در كنار تقوى وتدیّن داراى مدارج علمى ومراتبى از فضل وكمال بود ومنزل ایشان همواره محلّ تردّد بانوان مسلمان بود كه قرائت قرآن ونماز خود را تصحیح نموده واحكام شرعى ومسائل دینى را از ایشان فرا مى گرفتند ، و حتّى فرزندان و نوادگانشان مقدار زیادى از مقدمات و مسائل شرعى واحكام اسلامى وروایات اخلاقى را نزد ایشان فرا مى گرفتند.

حضرت آیة الله حاج سید محمد شاهرودى در سایه این محیط معنوى و پاك تعلیمات اولیّه و دروس ابتدائى و مقدماتى را نزد والد ماجد و والده ماجده خویش فراگرفتند و ریشه هاى ایمان و تقوى و تعالیم اسلامى در وجودشان مستحكم گردید .

 از مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) چنین نقل شده است كه فرمودند : «من سید محمد را تا بیست و یك سالگى از خود دور ننمودم» و آن مرحوم چنان تعالیم اسلامى واحكام حرام وحلال را در قلب فرزندان خود جاى داده وراسخ نموده بودند كه آنان ضرب المثل در تطبیق اخلاقیات واحكام اسلامى بودند.

 به همین لحاظ بود كه حضرت آیة الله حاج سید محمد شاهرودى در زمان صباوت اشتهار به صدق لهجه وخلوص نیّت داشتند، ووالد معظّم ایشان عقیده كاملى به صفاى روح وطینت پاك میوه زندگى خود داشتند، و لذا در مواقع شدّت وبروز بعض گرفتاریها وناملایمات به ایشان دستور مى فرمودند كه وضو ساخته در بالاى بام زیر آسمان باتوجه تمام یك زیارت عاشوراى كامل بخواند كه شاید گشایشى در كار واقع شود و به مرّات پس از خواندن زیارات اثر آن ظاهر شده ومشكل برطرف مى شد.

 گوشه هایى از اشتغالات علمى  حضرت آیة الله حاج سید محمد شاهرودى (دام ظله)

 مقدّمات و سطوح 

معظّم له مقدمات را نزد والد بزرگوار خود و همچنین مرحوم شیخ على شهر بابكى ومرحوم شیخ شمس زنجانى كه از اساتید مبرّز علم منطق بود فراگرفتند .

 بعضى از دروس سطح مانند رسائل ومكاسب را نزد والد معظّمشان بصورت خصوصى فراگرفتند وكتاب كفایة الاصول را نزد مرحوم آیة الله العظمى میرزا هاشم آملى   (قدس سره)  ومرحوم آیة الله شیخ عبد الحسین رشتى (قدس سره) حاضر شدند .

 تدریس سطوح عالیه 

معظّم له در ابتداء جوانى از مدرسین سطوح عالیه دروس حوزوى بشمار مى رفتند و رموز و معضلات و مطالب سخت و دشوار كتب درسى را بخوبى براى شاگردان شرح داده و روشن مى نمودند و این امر همزمان بود با ابتداى حضور ایشان در درس خارج .

حضور در درس خارج 

ایشان در سال 1360 هجرى قمرى ، در سن شانزده سالگى به آخرین مرحله دروس حوزوى یعنى درس خارج قدم نهادند ، ودر این سن وسال كم شروع در درس خارج بى سابقه یا كم نظیر بوده است ولى ایشان به بركت استعداد خدادادى ونبوغ وذكاوت فوق العاده كه باریتعالى به ایشان عنایت فرموده بود ، ونیز به سبب تربیت وخط مشى صحیحى كه والد بزرگوارشان ترسیم نموده بودند وبخصوص تأكید داشتند كه ایشان متمحّض در درس وبحث باشند واز اشتغالات دیگر برحذر باشند ، از عمر گرانبها استفاده كامل برده واوقات خود را با جدّ وجهد فراوان در راه تحصیل وتعلیم صرف مى نمودند .
ایشان مدت مدیدى در جلسات درس خارج شركت نموده واز محضر درس آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره)بهره كافى برده واز علوم ایشان استفاده كامل مى نمودند تا اینكه خود به درجات عالیه اجتهاد نائل آمدند ودر عین حال تا آخرین جلسات درس والد معظّم خود شركت نمودند وتقریرات درس اصول وفقه ایشان را به رشته تحریر در آوردند .

 تقریرات درس خارج

درس خارج داراى مفاهیم مشكل و اصطلاحات دشوار ومعانى عمیق مى باشد كه دقت بسزائى را مى طلبد ، وبخصوص در زمان سابق كه بسیارى از كتابها وشرح هاى فعلى موجود نبود بسیارى از مطالب غامض این علم شریف در اجمال وابهام قرار مى گرفت .
در چنین شرایطى روشن است كه بسیارى از پویندگان معرفت وطالبان علوم آل محمّد (صلى الله علیه وآله) كه تازه در این وادى قدم گذاشته اند كاملاً به عمق مطالب پى نبرده ومقصود استاد بر آنها روشن نمى شود ، ودر اینجاست كه اهمیت مجلس تقریر دوباره درس خارج نمودار مى گردد .
 به همین جهت معظّم له هر روزه پس از اتمام درس خارج والد معظّم ، بلافاصله جلسه دیگرى تشكیل داده ودرس را از ابتداء شرح مى نمودند و كاملاً توضیح مى دادند وعده زیادى از بیانات ایشان استفاده مى بردند .

شركت در مجلس استفتاء

معظّم له از اركان مجلس استفتاء مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) بودند، كه در این مجلس استفتائاتی كه از طرف شیعیان نقاط مختلف جهان كه از مقلّدین آن مرحوم بودند مى رسید پاسخ داده مى‌شد.
این مجلس استفتاء باحضور جمعى از بارزترین فضلاء وعلماء حوزه علمیه نجف اشرف برگزار مى گردید ، ومسائل مهم و بغرنج در آن جلسه مطرح مى شد وپس از بحث وبررسى لازم آنها را به نظر مبارك مرحوم آیة الله العظمى شاهرودى (قدس سره) مى رساندند وایشان آخرین حكم را صادر مى فرمودند .

 كسب اجازه اجتهاد

معظّم له در سال 1375 هجرى قمرى ، پس از بروز مدارج علمى وكمالى وپس از امتحانهاى متعدّدى كه از ایشان به عمل آمد موفّق به كسب اجازه اجتهاد از مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) شدند ، باتوجه به آنكه آن مرحوم در زمینه اعطاء اجازه اجتهاد در حوزه علمیه نجف اشرف معروف به «ذو الشهادتین» بودند، یعنى در امتحان اجتهاد چنان سختگیرى ودقّتى مى كردند كه اجازه اجتهاد ایشان ارزش اجازه اجتهاد از دو نفر از علماء را داشت .
مچنین معظم له از مرحوم آیة الله العظمى سید جمال الدین گلپایگانى (قدس سره)كه از شاگردان مبرّز میرزاى نائینى (قدس سره)بودند اجازه اجتهاد دریاف نمودند.


از جمله نصایح ایشان ودستور العملى كه نسبت به خصوص طلاب علوم دینى دارند آنست كه دروس علمى خود را مقدم همه كارها قرار دهند و بیشتر همّت و وقت خود را صرف آن نمایند،


تدریس خارج فقه واصول

معظّم له اولین جلسات تدریس خارج را تقریباً در سال 1383 هجرى قمرى ، در سن سى ونه سالگى ، و در مسجد هندى كه از مهمترین مراكز تدریس در حوزه علمیه نجف اشرف به شمار مى رفت شروع نمودند ، وهمچنان در مجلس درس والد معظم شركت مى جستند وتاكنون در كنار خدمات اجتماعى واشتغالات علمى ، روزى دو جلسه بحث خارج فقه واصول ایراد مى نمایند ، و شاگردانى مبرز و بافضل به جامعه اسلامى تحویل داده اند ودر حال حاضر عده زیادى از شخصیتهاى علمى ودینى كه در بلاد مختلف مشغول به خدمت وترویج احكام وتدریس در حوزه هاى علمیه ودانشگاه ها وارائه خدمات در مسئولیت هاى مختلف هستند از شاگردان ایشان مى باشند .

 ارجاع احتیاطات

معظم له پس از سالها تدریس فقه واصول ودر كنار آن شركت در درس والد معظّم خویش وبه لحاظ عوامل متعددى همچون نبوغ خدادادى وتوفیقات ربّانى وسعى وكوشش در تعلیم وتعلم وشركت فعّال در مجالس استفتاءات ومباحثات علمى به بالاترین درجات علم وكمال نائل آمدند ورفته رفته رشد فكرى وسطح علمى ومراتب اجتهاد وتقواى ایشان بر همگان روشن شده وظاهر گردید ، لذا مرحوم آیة الله العظمى شاهرودى ایشان را شایسته تقلید دیدند ودر سال 1388 هجرى قمرى مقلّدین خود را در احتیاطات مسائل شرعى به فرزند برومند خود ارجاع دادند وبدین جهت بود كه عده اى از مؤمنین پس از ارتحال آن مرجع عالیقدر در سال 1394 هجرى قمرى ، به تقلید فرزند ایشان گرویدند .
 پس از آن به درخواست عده كثیرى از مؤمنین از ایران وعراق وكشورهاى دیگر در سال 1398 هجرى قمرى ، رساله عملیه ایشان به زبان فارسى وعربى ، در نجف اشرف به چاپ رسید .

 هجرت به حوزه علمیه قم

در پى اخراج معظّم له توسط رژیم بعث عراق از نجف اشرف به جمهورى اسلامى ایران در سال 1400 هجرى قمرى ، ایشان در شهر مقدس قم رحل اقامت افكندند وهمچنان به تدریس فقه واصول وتربیت وتهذیب شاگردان پرداخته ومنشأ خیرات وبركات وخدمات كثیره وحل مشكلات شرعى واجتماعى مى باشند .

همچنین در مجلس استفتاء ایشان كه هر هفته باحضور عده اى از مجتهدین وعلماء برجسته حوزه علمیه قم برقرار مى شود ، سؤالات شرعى كه بصورت كتبى از داخل وخارج كشور مى رسد پاسخ داده مى شود .


تألیفات معظّم له

تألیفات مطبوع

1 - «ذخیرة المؤمنین لیوم الدین» رساله عملیه به زبان عربى .
2 - «توضیح مناسك الحج» مناسك حج به زبان عربى .
3 - «دروس فی احكام النساء» به زبان عربى .
4 - «كتاب الطهارة» تقریرات بحث خارج فقه ایشان است كه توسط اخوى گرانقدرشان جناب آیة الله حاج سید حسین حسینى شاهرودى كه از علماء برجسته ومدرسین حوزه علمیه قم مى باشد ، به رشته تحریر در آمده است .
5 - «كتاب الصوم» احكام روزه به زبان عربى .
6 - «رساله توضیح المسائل» رساله عملیه به زبان فارسى .
7 - «توضیح مناسك حج» احكام حج به زبان فارسى .
8 - «رساله توضیح المسائل» به زبان اردو .
9 - كتاب استفتائات فارسى .
10 - كتاب درسهایى ویژه بانوان .
11 - «رساله مختصر الاحكام» به زبان اردو .

تألیفات مخطوط

1 - حاشیه بر عروة الوثقى .
2 - كتاب فى الحدود .
3 - تقریرات مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) .
4 - كتاب استفتاءات به زبان عربى كه در دست چاپ است .

سجایاى روحى ومزایاى اخلاقى حضرت آیة الله حاج سید محمد شاهرودى (دام ظله)

معظّم له با آنكه در جمیع امور ، متخلّق به اخلاق اسلامى ومتمسّك به روش ائمه اطهار (علیهم السلام) هستند ولى بعضى صفات حسنه ایشان بارزتر است كه ذیلاً به پاره اى از آنها اشاره مى شود :
 ایشان اسوه زهد ، اخلاص ، تقوى ، حسن خلق ، برخورد خوب وگشاده روئى بامردم هستند واز هرگونه تكبّر وتوجّه به مادّیات منزّه مى باشند ، در مقابل مؤمنین بقدرى متواضع وفروتن مى باشند كه هر شخصى در اوّلین برخورد مجذوب اخلاق ایشان مى شود . معظّم له همواره به كوچك وبزرگ ابتداء به سلام نموده ، و كراراً مشاهده شده كه با خادمان خود بر سر یك سفره نشسته اند . هیچگاه از همنشینى وهم صحبت شدن با فقراء ومستضعفین دورى نمى نمایند و در مجالس آنها شركت مى كنند. در مباحثات علمى به طرف مقابل احترام گذاشته ودر كمال صبر ومتانت به سخنان وى گوش مى دهند وپس از اتمام با لحنى آرام شروع به جواب مى نمایند . گاهى كه در مسیر راهى مى روند وشخصى مسأله اى سؤال مى كند ویا اینكه حاجت دیگرى دارد ، به قدرى ایشان را سرپا معطّل مى كند كه همراهان خسته شده وبه ستوه مى آیند ولى خود آن جناب باكمال صبر ومتانت به سؤالات طرف پاسخ مى گویند ومشكل او را بر طرف مى كنند .
در برخورد بامشكلات وگرفتاریهاى مردم باصبر وحوصله بسیار به حلّ وفصل آنها مى پردازند ، وبخاطر چنین صفاتى است كه در قلوب مؤمنین جاى گرفته واز محبوبیت فوق العاده اى در میان اجتماع برخوردارند .
واز صفات حسنه ایشان مداومت بر مستحبّات وترك مكروهات وصبر در عبادت واقامه نمازهاى مستحبّى وتلاوت قرآن وخواندن ادعیه مأثوره وزیارات وتوسّلات به معصومین (علیهم السلام) است .
عدالت وتقواى ایشان به پایه اى است كه مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) در مواقع كسالت ودر زمان كهولت سن ، ایشان را به جاى خود به اقامه نماز جماعت مى گماردند وبارها دیده شده بود كه پس از آنكه ایشان نماز را شروع مى كردند آن مرجع والا مقام به مسجد آمده وبه ایشان اقتداء مى نمودند .
معظّم له به تبعیّت از سیره ائمه اطهار (علیهم السلام) از قدیم الایّام به اكرام ضیف و مهمان نوازى اهتمام ورزیده ودرب منزل خود را باز می گذاشتند.
 ایشان ملجأ و مأواى مستضعفین ودرماندگان بوده و لذا بیت رفیع ایشان همواره پذیراى عده زیادى از گرفتاران ومبتلایان و ابناء السبیل بوده است كه هر كدام را به فراخور حال و به حسب امكانات مساعدت نموده وگرفتارى آنها را حل مى نمودند.


آن شخصیت بزرگ از لحاظ عدالت و تقوى و زهد و ورع و فقاهت زبانزد خاص وعام بودند و پس از فوت مرحوم آیة الله العظمى سید ابوالحسن اصفهانی (قدس سره) سالهاى متمادى زعامت دینى وعلمى ومرجعیّت عامّه حوزه هاى علمیه و جهان تشیّع را بر عهده داشتند.

از خصوصیات بارز معظّم له اهتمام به شؤون طلاب علوم دینى بوده است كه تا حدّ توان از هر نحو كمك به آنان مضایقه نمى نمودند و در صرف سهم مبارك امام  (علیه السلام) مى فرمودند اولویت با طلاّب فقیر ومحصّل است ، وهرگاه مبالغى از حقوق شرعیّه را نزد ایشان مى آورند فوراً آنرا به مستحقّین از روحانیون وپس از آن به موارد مقرّره شرعیّه تقسیم مى نمودند.
معظّم له بانصایح حكیمانه خود راهنما و مشعل هدایتى به اخلاص است ، وهمواره به مؤمنین ودوستان میفرمودند كه جمیع اعمال ورفتار خود را قربةً الى الله و بجهت كسب ثواب اخروى انجام دهید ، وحتى كارهاى روز مرّه وعادى را مقدمه براى انجام وظائف شرعى وطاعات وعبادات وبراى جلب رضاى الهى قرار دهید .
از جمله نصایح ایشان و دستورالعملى كه نسبت به خصوص طلاب علوم دینى دارند آنست كه دروس علمى خود را مقدم همه كارها قرار دهند و بیشتر همّت و وقت خود را صرف آن نمایند، على الخصوص تعلیم فقه آل محمد (صلى الله علیه وآله)كه مبیّن وراهنماى حلال وحرام الهى بوده ودستور العملیست كه شامل تمام ابعاد زندگى بشرى در جمیع مراحل و زمان ها مى باشد .
عشق وعلاقه بى حدّ ایشان نسبت به پیامبر اكرم (صلى الله علیه وآله) واهل بیت عصمت وطهارت (علیهم السلام)زبانزد خاص وعام مى باشد. ایشان از ایام قدیمه در نجف اشرف علاوه بر آنكه ملتزم به شركت در مجلس هفتگى توسّل به ابا عبد الله الحسین (علیه السلام)در بیت رفیع والد معظّم خود ، و سائر مجالس ذكر اهل بیت (علیهم السلام)  بودند ، در منزل خود نیز شبهاى جمعه مجلس عزادارى وتوسل به ائمّه اطهار (علیهم السلام) برقرار نموده وتعظیم شعائر اسلامى مى نمودند. و به قدرى بر مصائب جدّ بزرگوارشان حضرت اباعبدالله الحسین (علیهم السلام) گریه مى نمایند كه همچون والد گرامیشان جزو بكّائین بر سیّد الشهداء (علیه السلام) شمرده مى شوند .
محبت اهل بیت (علیهم السلام) چنان با وجود ایشان ممزوج بوده كه تازمانى كه در نجف اشرف اقامت داشتند هر روزه به زیارت مولى المتّقین حضرت امیر المؤمنین (علیه السلام)مشرّف مى شدند ، وهمچنین بیش از صد بار با پاى پیاده به كربلاى حسینى مشرف شدند . و همواره به زیارت دیگر عتبات مقدسّه عراق مشرف مى شدند . وپس از اخراج از عراق به همین رویّه حسنه ادامه داده وملتزم بودند كه هر روز به زیارت مرقد مطهّر حضرت معصومه علیها السلام دخت گرامى امام موسى بن جعفر (علیه السلام) در شهر مقدس قم مشرّف شوند .
و در بیت رفیعشان هر هفته روزهاى جمعه ، ودر ایام وفات ، مجلس عزادارى ودر ایام محرّم وصفر مجلس سوگوارى حضرت ابا عبد الله الحسین (علیه السلام) برقرار بود و نیز در ایام موالید اهل بیت واعیاد مذهبى مجالس باشكوهى در بیت معظّم له برقرار می شد.
و همچنین در عین كثرت اشتغالات در سال چندین بار به زیارت امام على بن موسى الرضا (علیه السلام) مشرّف مى شدند و از انوار مقدّسه آنحضرت كسب فیض مى نمودند.


خدمات اجتماعى حضرت آیة الله حاج سید محمد شاهرودى (دام ظله)

معظّم له در زمان مرجعیّت مرحوم والد خود ، به موازات اشتغالات علمى ، در خدمات وسیعى كه از سوى بیت رفیع آنمرحوم به جهان تشیّع ارائه مى شد نقش بسزائى داشتند و در كنار برادر مكرّمشان جناب مستطاب آیة الله حاج سید على حسینى شاهرودى كه همواره یار ویاور مرحوم آیة الله العظمى حاج سید محمود شاهرودى (قدس سره) بود ، گامهاى بلندى در این راه بر مى داشتند كه ذكر این خدمات در این جزوه مختصر میّسر نیست .
معظّم له پس از رحلت والد معظّمشان به چنین رویّه اى ادامه داده وتاكنون منشأ خدمات بسیارى براى جامعه اسلامى بوده اند كه در اینجا به گوشه اى از آنها بصورت فهرست اشاره مى شود:
 كمك به طلاب حوزه هاى علمیه بطرق مختلف مثل پرداخت شهریه در مقاطع مختلف به طلاب ، پرداخت شهریه حوزه هاى علمیّه بعض شهرستان ها ، كمك به هزینه هاى مختلف روحانیون ، واگذارى اراضى جهت منزل مسكونى طلاب ، اعطاى اجازه براى صرف حقوق شرعیه در مدارس علمیه ومراكز اسلامى در ایران وكشورهاى دیگر .
فرستادن وكلا و مبلغین ، وتشویق آنها براى ترویج احكام اسلامى به نقاط مختلف ایران وكشورهاى دیگر ، اعزام مبلغین وروحانیون به مناطق محروم شیعه نشین كه در معرض هجوم دینى واعتقادى دشمنان هستند و اعطاى كمك هاى اقتصادى به ساكنان آن مناطق ، كمك به گرفتاران ، مستضعفین و فقراء در زمینه هاى مختلف مثل هزینه معالجه، سفر، تعمیر و خرید منزل ، ازدواج وغیره وحل وفصل نزاعها ومشكلات اجتماعى.
تاسیس مجتمع مسكونى جهت اسكان طلاب كه تفصیل آن را به قسمتهاى دیگر موكول می كنیم.
كمك به ابناء السبیل وآوارگان وكسانى كه از وطن خود دور مانده اند.
تأسیس حسینیه و كمك به ساخت مساجد ، حسینیه ها ، مدارس علمیه، كتابخانه ها، بیمارستان ها، درمانگاه ها، و مراكز بهداشتى مثل حمام و غیره بخصوص در روستاها و مناطق محروم .
كمك به مجالس تعظیم شعائر مانند مجالس سوگوارى واعیاد وكمك به مراكز مذهبى فرهنگى ومجتمعهاى اسلامى در داخل وخارج و بسیارى خدمات دیگر كه ذكر یكایك آنها موجب تطویل مى شود .

منبع:خبرگزاری حوزه
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین