سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017

پیشگامان نهضت مشروطه

عملکرد تاریخی دلواری

دلواری از پیشگامان نهضت مشروطه و مردی از خطه جنوب بود که نه تنها برای مشروطه قیام کرد، بلکه یکی از ارکان اصلی مراقب و محافظ مرزهای جنوب در مقابل حمله بیگانگان نیز محسوب می‌شد.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
دلواری
جنوب ایران در سده‌های اخیر به دلیل نزدیکی‌اش با هندوستان که مستعمره‌ی اصلی بریتانیایی‌ها بود برای انگلیسی‌ها بسیار مهم محسوب می‌شد، البته این منطقه، به دلیل داشتن نفت اهمیت بیشتری پیدا کرد، اما غیورانی آن خطه را رهبری کردند که اجازه‌ی دست‌درازی‌های استعمارگرانی از جنس انگلستان را نمی‌دادند.

در بحبوحه جنگ جهانی اول، به دلیل ضعف حکومت سلسله قاجار، امپراتوری بریتانیا بندر بوشهر را اشغال و حق حاکمیت ایران بر جنوب کشور را سلب و عملاً بی‌طرفی ایران در جنگ را نقض کرد. در چنین شرایط حساسی که حکومت مرکزی نیرویی در اختیار نداشت و آماده جنگ و مقابله با قوای مهاجم و قادر به دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و حق حاکمیت ملی نبود، افرادی وطن‌دوست، ازخودگذشته و دشمن استعمار به قیام علیه امپراتوری بزرگ بریتانیا دست زدند.

شخصیتی که در مبارزه با استعمار چهره واقعی و ژرفای ایمان خود را نشان داد و به قیام خونین ضد اجنبی و مردم نواحی دشتستان و تنگستان رنگ خاصی بخشید و تا نفس آخر از مبارزه با دشمن دست نکشید تا سرانجام در این راه به فیض شهادت نائل گشت و به سمبلی برای مبارزه با استعمار در ایران تبدیل شد. 

در آن زمان توجه علما به رئیسعلی دلواری جلب شد و در جواب این نامه‌ها شیخ محمدحسین برازجانی و سید مرتضی اهرمی اعلام جهاد کردند و به یاری او شتافتند.



جنوب ایران با تمام مشکلات و ناهمگونی‌هایی که در طول تاریخ برای مردمانش پیشامد کرده، همواره به‌عنوان استعمارستیز و غیور شناخته‌شده می‌شود، شاید به این دلیل که در طول تاریخ بسیار مورد هجوم ارتشیان و نظامیان بیگانه قرارگرفته است و مردم و بومیان آن منطقه نسبت به استعمار و خطراتش در طول تاریخ آگاه شده‌اند. حضور و استعمار قدرتمندانی چون انگلیس به سال‌ها قبل‌تر از جنگ جهانی برمی‌گردد.

حضور نیروهای انگلستان در منطقه جنوب ایران و استعمار اقتصاد و مردم آن نواحی به مدت‌ها قبل از جنگ جهانی اول بازمی‌گردد؛ چراکه کرانه‌های خلیج‌فارس بُعد نظامی و استراتژیک و پشتیبانی اقتصادی برای ارتش انگلستان داشت و مهم‌ترین منطقه در میان این نقاط، بوشهر بود؛ زیرا نسبت به شرق و غرب خلیج، مرکزیت داشت و به‌علاوه مرکز حکومت بندرها و آبادترین شهر بندری جنوب به شمار می‌آمد؛ ازهمین‌رو حیات اقتصادی آن در دست انگلیسی‌ها بود و مرکز هدایت جبهه تدارکاتی این قدرت به شمار می‌آمد. آنان در این شهر، علاوه بر تأسیسات وسیع اقتصادی و مراکز سیاسی، پادگان بزرگی با تعدادی سرباز و افسر هندی و انگلیسی تأسیس کرده بودند.

همچنین انگلیس برای حفظ منافع تجاری خود و نیز محافظت از حوزه‌های نفتی خوزستان، که دو میلیون لیره در آن سرمایه‌گذاری کرده بود، نیروهایی به آن سمت اعزام کرد. اوژن اوبن در تشریح موقعیت انگلیس در سال‌های انقلاب مشروطیت و پیش از جنگ جهانی اول، بوشهر را مرکز اصلی مؤسسات این قدرت استعماری در جنوب ایران دانسته است: «بوشهر تنها شهر ایران است که در آن انگلیسی رواج دائمی دارد». ازآنچه گذشت معلوم می‌گردید درگیری مردم تنگستان تحت رهبری رئیسعلی دلواری با استعمارگران مربوط به سال‌های قبل از وقوع جنگ بین‌المللی اول و اشغال بوشهر و نقض بی‌طرفی ایران از ناحیه انگلیسی‌ها بود.

از آن زمان نیز دلوار که در حیطه قدرت و نفوذ رئیسعلی بود، کانون فعالیت ضد اجنبی گردید؛ چراکه حضور استعماری آنان امان مردم جنوب ایران را بریده بود. 

با شروع جنگ جهانی اول انگلستان جنوب ایران را به مرکز تدارکات جبهه‌ی جنگ سربازان خود تبدیل کرد، و از آب‌ونان مردم جنوب را در مصادره‌ی خود درآورده بود تا سربازان خود را سیر نگه دارد.

پس از شدت یافتن ظلم و فشار نیروهای نظامی انگلیس بر مردم، رئیسعلی که عامل اصلی مبارزه با استعمار را در اتحاد مردم دید، شروع کرد به متحد کردن ملت ایران. او نخست نامه‌ها و تلگراف‌هایی برای دولتمردان و مجتهدان مبارز تهران، شیراز، بوشهر کربلا و نجف ارسال و نارضایتی خود را از حضور انگلیس در منطقه اعلام کرد و از آن‌ها درخواست کمک نمود. بخشی از نامه او بدین گونه است: «امروز روزی است که هرکس ادعای شرف و اسلامیت و وطن‌پرستی دارد باید امتحان داده و از بوته امتحان بی‌غل‌وغش به درآید».

در آن زمان توجه علما به رئیسعلی دلواری جلب شد و در جواب این نامه‌ها شیخ محمدحسین برازجانی و سید مرتضی اهرمی اعلام جهاد کردند و به یاری او شتافتند. در ادامه علاوه بر این کار، رئیسعلی تصمیم گرفت قبایل تنگستان و دشتی را متحد سازد و برای همین امر او با سفر به نقاط مختلف این منطقه و بهره‌گیری از نفوذ علما کوشید اختلافات خوانین و روسای محلی را حل نماید و آنان را بر ضد بریتانیا متحد سازد.

در این راستا به توفیقات قابل‌توجهی دست یافت و جنوب را برای قیام علیه استعمار انگلیس آماده کرد و توانست قبل از مبارزه سخت با سربازان انگلیسی، این منطقه را از تفرقه نجات دهد و مردم را علیه استعمار متحد سازد.

او مردم را علیه استعمار متحد ساخت و مردم را در مقابل ظلمی که به آن‌ها می‌شد علیه اجنبی‌ها به قیام واداشت، تاجایی که انگلیسی‌ها ترسیدند و به او پیشنهاد رشوه‌های بسیار بالایی را دادند.

به سبب گسترش این روحیه استعمارستیزی، شهرهایی از ایران ازجمله اصفهان قیام کرد که برمبنای شرایط آن دوران ازنظر نظامی و سیاسی بسیار مهم بود. در انتها در جو به ‌وجود آمده در چنین شرایطی، دفاع از تمامیت ارضی و استقلال ایران در برابر استعمار، دفاع مقدسی بود و سمبل این مبارزه رئیسعلی دلواری شناخته شد که فقط 35 سال از عمرش می‌گذشت.سرانجام دلواری در 13 شهریور 1294، در شرایطی که تدارک شبیخون به انگلستان در منطقه مشیله را می‌چید، به‌واسطه یکی از افراد نفوذی و خائن به شهادت رسید. 

پی نوشت:
1- استراتژی کدخدای روستای دلوار در مبارزه با انگلیسیها، وحید بهرامی، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین