سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017

آشنایی با 5 تمرین پیش‌نیاز یک حرکت ورزشی رایج

دائره‌المعارف دراز و نشست

آیا واقعاً حرکت دراز و نشست به لاغری کمک می‌کند؟ آیا در بهبود عملکرد ورزشکاران تأثیر دارد؟ و نکته جالب‌تر اینکه خیلی از افرادی که کمردرد دارند، می‌گویند حرکت دراز و نشست موجب بهبود کمردردشان می‌شود، آیا واقعاً این سخن صحت دارد؟ برخی افراد به علت اجرای دراز و نشست دچار کمردرد می‌شوند، علت آن چیست؟ در این مطلب به همه این سؤالات پاسخ می‌دهیم و نحوه اجرای درست دراز و نشست و تمرین‌های پیش‌نیاز آن را آموزش خواهیم داد.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
دراز و نشست
حرکت دراز و نشست، یکی از حرکات محبوب میان مردم و ورزشکاران است. ورزشکاران این حرکت را برای تقویت عضلات ناحیه شکم انجام می‌دهند اما مردم عادی با هدف لاغری این حرکت را اجرا می‌کنند، اما آیا واقعاً حرکت دراز و نشست به لاغری کمک می‌کند؟ آیا در بهبود عملکرد ورزشکاران تأثیر دارد؟ آیا در زندگی روزمره افراد مؤثر است؟ و نکته جالب‌تر اینکه خیلی از افرادی که کمردرد دارند، می‌گویند حرکت دراز و نشست موجب بهبود کمردردشان می‌شود، آیا واقعاً این سخن صحت دارد؟ برخی افراد به علت اجرای دراز و نشست دچار کمردرد می‌شوند، علت آن چیست؟ در این مطلب به همه این سؤالات پاسخ می‌دهیم و نحوه اجرای درست دراز و نشست و تمرین‌های پیش‌نیاز آن را آموزش خواهیم داد.

آشنایی با عضلات شکم

شکم از 3 دیواره جلویی و جانبی و کناری (چپ و راست) تشکیل شده است. دیواره جلویی شکم از عضله‌ای به نام راست شکمی (عضله abs هم نامیده می‌شود) تشکیل شده است. این عضله از لبه پایینی دنده‌های قفسه سینه و استخوان جناغ سینه آغاز می‌شود، به طور عمودی به طرف پایین می‌آید و به استخوان عانه (شرمگاهی) متصل می‌شود. یکی نوار وتری مرکزی طویل به نام «خط سفید» که از بالا تا پایین شکم کشیده شده، از به هم رسیدن و جوش خوردن این دو عضله راست شکمی به وجود می‌آید. این غلاف الیافی روی عضلات ظاهری 6 تکه دارد که به آن Six Pack می‌گویند. (در بعضی افراد 10 و 15 تکه نیز دیده شده است)
عضلات راست شکمی سبب خم شدن تنه و خم شدن بالاتنه به جلو و به طرف پاها می‌شوند. شروع حرکت از بخش بالایی عضلات راست شکمی موجب کشیده شدن قفسه سینه به پایین و لگن می‌شود و اگر آغاز حرکت از بخش پایینی این عضلات باشد باعث بالا کشیدن لگن به سمت سینه خواهد شد. دیواره کناری شکم شامل 3 لایه عضله است؛ عضله مایل خارجی که در بخش خارجی شکم قابل مشاهده است و از آخرین دنده‌های قفسه سینه به صورت مایل به پایین به استخوان لگن متصل می‌شود. لایه میانی عضله مایل داخلی است که از استخوان لگن به طور مایل به بالا و به دنده‌ها اتصال می‌یابد. این عضله زیر عضله مایل خارجی قرار گرفته و تارهای هر دو عضله تحت یک زاویه 90 درجه از روی هم عبور می‌کنند. (الیاف آن در جهت مخالف عضله مایل خارجی سیر می‌کنند). داخلی‌ترین لایه، لایه عرضی شکمی است که به صورت افقی در عرض دیواره شکم قرار دارد. انقباض یک‌طرفه عضلات مایل شکمی موجب خم شدن تنه به پهلو می‌شود انقباض هم‌زمان عضلات مایل شکمی در هر دو طرف به عضله راست شکمی در خم کردن تنه به جلو کمک می‌کند و اگر این کار با برداشتن وزنه هم همراه باشد سبب برجستگی عضلات دیواره شکمی می‌شود. توجه داشته باشید فقط عضله مایل خارجی شکمی قابل دیدن است.

موارد مبهم دراز و نشست

زمانی که شما حرکت دراز و نشست انجام می‌دهید (سر و تنه پاها نزدیک می‌شود)، بیشتر عضله راست شکمی درگیر می‌شود و زمانی که حرکت دراز و نشست پهلو انجام می‌دهید، عضلات مایل خارجی و داخلی فعال می‌شوند. عضلات شکم در مرکز بدن؛ یعنی میان بالاتنه و پایین‌تنه قرار دارند بنابراین حرکات انتقالی که از پایین به بالا و برعکس انجام می‌شود از ناحیه شکم عبور می‌کند. برای مثال در دویدن، دست و پا به صورت پاندولی به جلو و عقب حرکت می‌کنند و ناحیه شکم است که این نیرو را به اندام‌ها منتقل می‌کند. در نتیجه اگر عضلات این ناحیه قوی باشند، انتقال نیرو بیشتر خواهد بود و در عملکرد فرد یا ورزشکار تأثیر مثبت خواهد داشت. خیلی‌ها را مشاهده می‌کنید که صدها و حتی هزار تکرار دراز و نشست در روز انجام می‌دهند تا لاغر شوند، اما باید بدانند این کار موجب لاغری نمی‌شود و هیچ‌گاه چربی‌سوزی موضعی رخ نمی‌دهد، تنها عضلات ناحیه شکم تقویت می‌شوند و فرم می‌گیرند. برای لاغر شدن ناحیه شکم و پهلو باید برنامه ترکیبی هوازی و مقاومتی همراه رژیم غذایی داشته باشید تا به هدف خود دست یابید. حرکات شکم همان‌طور که از نام آن پیداست روی ناحیه شکم تأثیر می‌گذارد و افرادی که دچار کمردرد هستند در ناحیه پشت، یعنی ستون فقرات بخش کمری دچار مشکل شده‌اند، اما رابطه این دو با یکدیگر به چه شکل است؟ آیا روی یکدیگر تأثیر می‌گذارند؟ ضعف هر کدام (یعنی کمر یا شکم) روی دیگری تأثیر منفی می‌گذارد؟ نکته جالب‌تر این است که قدرت بیشتر یک بخش نسبت به دیگری، تأثیر منفی می‌گذارد چون تعادل عضلانی در دو ناحیه رعایت نشده است. خیلی از افرادی که دارای سیکس‌پک هستند از کمردرد رنج می‌برند! در ناحیه شکم دو واحد درونی و بیرونی داریم که در کمردرد بیشتر واحد درونی دچار ضعف و آسیب شده است. در حرکات دراز و نشست و کمر (مثل پلاتک) واحدهای بیرونی تقویت می‌شوند و نمی‌توانند مستقیم روی کمردرد تأثیر مثبت داشته باشند و حتی احتمال اینکه تأثیر منفی داشته باشند و باعث بیشتر شدن درد شوند یا در افراد سالم منجر به کمردرد شوند نیز وجود دارد! بنابراین در مراحل اولیه نباید از حرکت دراز و نشست برای درمان و پیشگیری از کمردرد استفاده کرد.

پژوهش‌ها نشان داده‌اند تمرینات شکم به صورت غیرمستقیم می‌تواند به تعادل در ورزشکاران و سالمندان کمک کند. همچنین موجب بهبود شکل عضلانی ناحیه شکم شود که در تناسب و زیبایی اندام نقش بسزایی دارد


انواع دراز و نشست

حرکت دراز و نشست را می‌توان از لحاظ جهت (رو به جلو و پهلوها)، زاویه بدن (روی زمین تخت، سطح شیب‌دار یا آویزان شدن از میله بارفیکس با پا)، سطوح مختلف (زمین صاف، توپ‌های تعادلی و...)، زاویه تنه (میزان بالا آمدن بدن) به شکل‌های مختلف با توجه به سطح آمادگی فرد انجام داد. هر چقدر فرد کمتر بالا بیاید، فشار و درگیری عضلات کمتر است. برای مثال، زمانی که حرکت دراز و نشست را به صورت کامل انجام می‌دهید؛ یعنی تا حدی بالا می‌آیید که تنه نزدیک به پاها می‌شود، علاوه بر عضلات شکم عضلات خم کننده ران به خصوص عضله سوئز خاصره‌ای که عضله عمقی در ناحیه شکم است، فعال می‌شود و علت کمر زدن در حرکت دراز و نشست، ضعف این عضله است. بنابراین اگر فردی را دیدید که در اجرای حرکت دراز و نشست، کمر می‌زند نشان‌دهنده آن است که عضلات عمقی شکم ضعیف است و نباید این حرکت را در این زاویه (کامل به بالا بیاید) اجرا کند.

فواید دراز و نشست

از مهم‌ترین فواید دراز و نشست می‌توان به تقویت عضلات ناحیه شکم اشاره کرد. دراز و نشست سبب بهبود عملکرد فرد در فعالیت‌های روزمره و ورزشی می‌شود. همچنین به‌صورت غیرمستقیم به حفظ وضعیت بدنی مطلوب در وضعیت‌های مختلف مانند راه رفتن و نشستن کمک می‌کند. حرکات شکم در فازهای بعدی درمانی در ناحیه ستون فقرات و پیشگیری از آن می‌توانند کمک شایانی کنند. علاوه بر آن پژوهش‌ها نشان داده‌اند تمرینات شکم به صورت غیرمستقیم می‌تواند به تعادل در ورزشکاران و سالمندان کمک کند. همچنین موجب بهبود شکل عضلانی ناحیه شکم شود که در تناسب و زیبایی اندام نقش بسزایی دارد.

اجرای درست

1- به پشت دراز بکشید، زانوهایتان را خم کنید و کف پاهایتان را روی زمین قرار دهید. روی زمین سفت دراز نکشید چرا که باعث خواهد شد در پایین کمرتان احساس درد کنید، پس روی زیرانداز نرم یا روی فرش دراز بکشید. به علاوه می‌توانید روی یک جیم بال یا توپ بدنسازی هم دراز بکشید و با کمک آن دراز و نشست بروید تا از ستون فقراتتان هم حمایت شود.
2- دست‌هایتان را به صورت ضربدری روی سینه‌تان بگذارید، دست چپ روی شانه راست و دست راست روی شانه چپ. حتی می‌توانید دستانتان را پشت گوشتان نگه دارید، اما یادتان باشد دست‌ها را پشت سرتان قلاب نکنید چرا که به گردنتان فشار خواهد آورد.
3- شکمتان را منقبض کرده و تصور کنید که می‌خواهید نافتان را به سمت ستون فقراتتان بکشید، بنابراین هیچ قوسی نباید در کمر و هیچ فضای خالی‌ای بین گودی کمرتان و زمین وجود داشته باشد.
4- سر، شانه و قفسه سینه‌تان را به بالا و به سمت زانوهایتان بلند کنید تا فقط باسن و کف پاهایتان روی زمین باقی بماند. هنگامی که بالا می‌آیید، با استفاده از قدرت شکمتان هوای داخل بدنتان را بیرون بدهید. گردنتان را کشیده نگه دارید و به سقف نگاه کنید، از چسباندن چانه به قفسه سینه بپرهیزید، تصور کنید یک پرتقال بین چانه و قفسه سینه شما وجود دارد! برای به حرکت در آوردن بدنتان از حرکات سریع استفاده نکنید. باید بدنتان را به آرامی و تحت کنترل تکان دهید.
5- هر بار که دوباره پایین می‌آیید تا بدنتان را به کف بچسبانید، تنفس کنید. شکمتان را منقبض نگه دارید و بلافاصله دوباره به سمت زانوهایتان بلند شوید.

اشتباهات رایج

* جلو آوردن بیش از حد سر
* قلاب کردن دست در پشت سر
* گود کردن کمر
* قوز کردن پشت


5 تمرین پیش‌نیاز 

تمرین اول
در وضعیت خوابیده پشت قرار بگیرید. یک چرخش حلقی در لگنتان ایجاد کرده و سعی کنید کمرتان را به زمین بچسبانید. تمرین را 2 تا 6 مرتبه در روز انجام دهید و در هر مرتبه 6 تا 10 ثانیه در وضعیت بمانید. بهتر است استراحت بین هر مرتبه تمرین، 15 تا 20 ثانیه باشد.
تمرین دوم
با زانوهای خمیده به پشت بخوابید و یک پایتان را با زانوی خمیده بالا بیاورید و نگه دارید. تمرین را برای سمت دیگر بدنتان نیز تکرار کنید. تمرین را 5 ست و هر ست 10 مرتبه تکرار کنید. استراحت بین هر مرتبه تمرین باید 10 تا 20 ثانیه باشد.
تمرین سوم
به پشت بخوابید و جفت زانوهایتان را خم کنید و بالا بیاورید و نگه دارید. حال عمل دم و بازدم را اجرا کنید. عمل دم 2 شماره طول بکشد و بازدم 4 شماره. تمرین را 10 تنفس با توجه به توضیح فوق اجرا کنید، سپس 3 مرتبه دیگر نیز آن را تکرار کنید. استراحت بین هر مرتبه تمرین 10 تا 20 ثانیه باشد.
تمرین چهارم
طاق‌باز بخوابید و زانوهایتان را خم کنید. دست‌ها را کنار گوشتان قرار دهید. حال تا جایی بالا بیایید که زاویه تحتانی کتف‌ها از زمین بلند شود. به این نوع تمرین، «دراز و نشست کرانچ» می‌گویند. تمرین را برای 4 مرتبه و هر مرتبه 20 تکرار اجرا کنید. بهتر است استراحت بین هر مرتبه تمرین 10 تا 20 ثانیه باشد.
تمرین پنجم
دراز بکشید. زانوهایتان را 90 درجه خم کنید و کف پاهایتان را روی زمین قرار دهید. تلاش کنید تنه‌تان را حدود 45 درجه بالا بیاورید و همراه با کنترل وزن، تنه را به آرامی به وضعیت شروع باز گردانید. تمرین را 4 سست و هر سست 12 مرتبه تکرار کنید. استراحت بین هر مرتبه تمرین 10 تا 20 ثانیه باشد.

منبع: هفته نامه سلامت - حمید مهدوی محتشم، کارشناس ارشد آسیب‌شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی
مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .