تبیان، دستیار زندگی

آسیب شناسی تعامل روابط عمومی و رسانه در حوزه وقف - حسن خسروی

وقف در زبان فارسی به معنای ایستادن، توقف، حبس کردن،منحصر کردن چیزی به کسی است
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
 
حسن خسروی
آسیب شناسی تعامل روابط عمومی و رسانه در حوزه وقف

چکیده :
سازمانها علاقه مند هستند تا نتایج تلاشها و زحمات آنها به شکلهای مختلفی به سمع و نظر مخاطبان، افراد و گروه های ذیربط برسد. اما اغلب پیش می آید که آنان از نحوه انعکاس اخبار و رویدادهای خود در رسانه ها، رضایت کافی نداشته و چه بسا چالشها، تعارضات و تضاد هایی را برای آنان بوجود آورد. سازمان اوقاف و امور خیریه به منظور دستیابی به یک موقعیت ممتاز در تعامل با رسانه ها میبایست ضمن تدوین چشم انداز و تبیین رسالت و ماموریت خود در حوزه رسانه ای ، چالشها و مشکلات پیش روی خود به عنوان آسیب شناسی موضوع ، نظیر : احکام شرعی وقف - موقوفه خواری - بقاع متبرکه - فقدان استراتژی مناسب- تعویض زودهنگام مدیران - مسائل اقتصادی وقف - عدالت اجتماعی - نوعدوستی – فقدان بانک اطلاعاتی - فرهنگ سازی - مهجوریت زدایی چگونگی همکاری و تعامل با رسانه ها ،کیفیت همکاری با رسانه ها ، تبیین استراتژی و خط مشی های رسانه ای را بدرستی مورد تجزیه و تحلیل قرارداده و سپس برای هرکدام با یک برنامه زمانبندی مشخص راه حل و چاره جویی مناسب ارائه دهد .
واژه های کلیدی : وقف - احکام شرعی وقف - موقوفه خواری - بقاع متبرکه - فقدان استراتژی مناسب- تعویض زودهنگام مدیران - مسائل اقتصادی وقف - عدالت اجتماعی - نوعدوستی - بانک اطلاعاتی - فرهنگ سازی - مهجوریت زدایی.
تعریف وقف :
وقف در زبان فارسی به معنای ایستادن، توقف، حبس کردن،منحصر کردن چیزی به کسی است .
درماده 55 قانون مدنی آمده: وقف عبارت است از این که عین مال حبس و منافع آن تسلیم شود. منظور از حبس نمودن عین مال نگاه داشتن عین مال از نقل و انتقال و هم چنین از تصرفاتی است که موجب تلف عین گردد، زیرا مقصود ازوقف،انتفاع همیشگی موقوف علیهم، از مال موقوفه است و بدین جهت هم آن را وقف گفته اند. منظور از سبیل منافع، واگذاری منافع در راه خداوند، و امور خیریه و اجتماعی است. از نظر فقها نیز حبس عین ملک و بخشیدن منفعت آن (حبس العین – تسبیل المنفعه) وقف است.
مقدمه :
از جالب ترین تعالیم اجتماعی اسلام که بر اساس تعاون و حس نوعدوستی بنا نهاده شده،مساله وقف و صدقات جاریه است. هدف اصلی از وقف، تامین و تثبیت محل سکونت و منبع ارتزاق و تامین قسمتی از نیازمندیهای عمومی وگسترش فرهنگ و تشویق به احداث بناهای علمی،بهداشتی ومذهبی است.اسلام با این کار یک برنامه عالی انسانی را بنیانگذاری کرد که در اثر آن عواطف بشر دوستی زنده شد.اسلام با این ابتکار تا آن جا در روح واخلاق مردم اثر گذاشت که از مال خودچشم می پوشند و باوقف کردن قسمتی از اموال خویش به نفع کسانی که باید حمایت شوند وسیله آسایش آنان را فراهم می کنند و نیازمندیهای نسلهای آینده را نیز از طریق وقف تامین می کنند.
فقه اسلام در چهارده قرن قبل برای وقف اهمیت خاصی قایل گردیده و یک بخش مهم و تقریبا مفصل از کتب فقه و حدیث و قوانین اسلامی ویژه احکام و مقررات وقف و صدقات جاریه و کارهایی است که برای عموم مردم مفید است.
اسلام با طرح مساله وقف و تشویق به صدقات جاریه از یک طرف اختیارات و نظرات مالک را نسبت به ملک خود (حتی سالها پس از مرگش) محترم و نافذ شمرده و از طرفی قدم اساسی را در راه گسترش علم و دانش وپرورش دانشمندان برداشته وبنای عمران و آبادی شهرها وروستاها و رفاه عموم را حتی در بیابانها و جاهای دور از آبادی پایه ریزی نموده است.
وقف حکمی است که ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی بعد سیاسی داشته و یکی از قوانین جامع و کامل مکتب اسلام است که با تمام شئونات جامعه‌ی ما سر و کار داشته و یک قانون چند بعدی است که آنچنان که شایسته‌ این حکم الهی است از زوایای گوناگون به آن پرداخته نشده است . وقف مقوله‌ای پیچیده ولی در عین حال ساده به‌شمار می‌رود، پیچیدگی وقف از این جهت است که دارای ساختاری شرعی است و از پشتوانه‌ای از جنس حکم الهی و از جنس صدقه بودن برخوردار است. و به‌عنوان یک اصل اولیه در احسان‌ها به‌شمار رفته و پشتوانه فرهنگی تشیع محسوب میشود. وقف یک صدقه جاریه است و ارزش ترویج وقف از این جهت نیست که موقوفات توسعه یابد، بلکه از این جهت است که مردم را به معنویات سوق دهد.
در مقام و منزلت وقف همین بس که حتی ائمه معصومین (ع) نیز در زمان حیاتشان موقوفاتی داشتند که بواسطه آن ها خدمات قابل توجهی به جامعه اسلامی ارائه میشد . در کشور ما نیز بخش قابل توجهی از موقوفات و نیت واقفین برای فعالیت‌های فرهنگی است و یکی از فعالیت‌های فرهنگی که از عواید موقوفات برای توسعه آن هزینه می‌شود فعالیت‌های قرآنی و توجه به مراکز آموزشی، کمک به دانشجویان، دانش‌آموزان و طلاب حوزه‌های علمیه است.
در قانون وقف برای موقوفه یک شخصیت حقوقی قائل شده و در حکم شرعی و قانون داریم که عمران و آبادانی و احیای موقوفات مقدم بر سایر نیات واقف است چرا که اگر موقوفات آباد باشد می‌تواند نیت واقف را عملیاتی کند. لذا در بعد اقتصادی وقف تحقق عدالت اجتماعی که شعار نظام ، رهبری و دولت خدمتگذار است مد نظر قرار می‌گیردو یکی از قوانین اسلام که می‌تواند در تحقق عدالت اجتماعی و کاهش طبقات اجتماعی موثر باشد، وقف است.
نگارنده در این مقاله سعی خواهد کرد موضوع آسیب شناسی تعامل روابط عمومی و رسانه در حوزه وقف را بررسی نموده و ضمن تشریح چالشهای پیش روی سازمان اوقاف به تحلیل و ارائه راه حل برای تعامل مطلوبتر با رسانه ها در هر بخش بپردازد .
الف ) مشکلات و چالشهای پیش روی سازمان اوقاف :
1- احکام شرعی وقف:
در طول سالیان گذشته بعد از وقوع انقلاب اسلامی ، متاسفانه آنگونه که باید و شاید احکام شرعی وقف و آثار و برکات و ابعاد مختلف آن که در شرع مقدس به آن تاکید شده مورد پردازش و تبلیغ قرار نگرفته و اغلب مردم با مسائل شرعی وقف آشنایی کافی ندارند . لازم است جلسات توجیهی مستمر و آموزشهای لازم به ائمه جمعه و جماعت سراسر کشور در این زمینه داده شود تانسبت به اطلاع رسانی و تبیین موضوع در نزد افکار عمومی اقدام گردد.
2- موقوفه خواری:
سوء استفاده افراد سودجو و منفعت طلب باعث شده تا حق و حقوق موقوفات بدرستی پرداخت نشده و از این بابت زیانها و خسارتهایی به منابع مالی سازمان و موارد اقتصادی مرتبط با کار سازمان وارد گردد . بنابراین شناسایی دقیق موقوفات ، مستند سازی آنها ، رفع موانع و شبهات حقوقی و قانونی مترتب بر موقوفات از جمله موارد مهمی است که باید در این خصوص وضعیت شان روشن و مشخص و مورد پیگرد قانونی قرار گیرند .
3- بقاع متبرکه:
بقاع متبرکه ، مامن و ملجا اهل معرفت و پایگاه دینی و مذهبی مردم هستند که واسطه فیض و محل استجابت دعا و عبادت و راز و نیاز و کانونی برای اتحاد و هم اندیشی و تجمع اهل نظر و دوستداران اهل بیت عصمت و طهارت ( ع ) میباشند . تولیت بقاع متبرکه ، نحوه اداره امور و نوع مدیریتی که بر این اماکن حاکم است ، مسائل مربوط به حواشی و پیرامون این اماکن از منظر نقاط مسکونی ، تجاری و شهری از مواردی هستند که در رسیدگی به امور بقاع متبرکه میبایست مد نظر قرار گرفته و بدقت موشکافی و تحلیل و مورد بررسی و از نظر ساخت و ساز ، امکانات ، تجهیزات ، دسترسی ها و... مورد مهندسی مجدد واقع شوند .
3- شناخته شده نبودن وقف:
چالش مهم دیگر پیش روی سازمان ، شناخته شده نبودن ماموریتها و اهداف و عملکرد آن در نزد افکار عمومی است . سیاستهای خبری و اطلاع رسانی سازمان به تناوب در سالهای گذشته دچار تغییر و تحولات بسیاری بوده ، بدین معنا که در یک برهه زمانی سیاست سازمان ممکن است بر ارتباط تعریف شده و محدود با فضای رسانه ای کشور بوده و در یک دوره ای دیگر سیاست درهای باز مد نظر بوده است . در این میان شکاف ایجاد خبری و اطلاع رسانی مربوط به نوع نگاه سازمان به رسانه ها و احیانا سلیقه های متفاوت مدیران عالیه سازمان ، دست به دست هم داده تا امروزه شاهد این شکاف در خصوص شناخته شده نبودن وقف در میان آحاد و لایه های مختلف اجتماع باشیم .
4- فقدان استراتژی مناسب:
پر واضح است که مقوله وقف در سالهای گذشته دارای استراتژی مشخص رسانه ای و خبری نبوده است . به عبارت دیگر روند سنتی حاکم بر فضای خبری و تعامل با رسانه ها همواره سبب شده تا سازمان آنگونه که در قد و قواره خود است در میان رسانه ها ظاهر نشده و از این رو از یک استراتژی برخوردار نباشد .
5- عدم اجرای دقیق نیت واقفین:
تغییر کاربری نیت واقفین به آنچه که مثلا مصلحت بوده و شرایط و نوع نگاه ها ایجاب میکرده ، خود چالشی است که سازمان با آن دست و پنجه نرم میکند . یک مرور کلی لازم است تا نیت واقعی و اصلی واقفان را بررسی نموده و آنچه که حق مطلب است به اجرا گزارده شود .
5- تعویض زودهنگام مدیران:
بر همگان روشن است که مدیران به نوعی فرهنگ سازان سازمان هستند . با نگاهی به تغییرات مدیریتی در سطح سازمان اوقاف در میابیم که هر مدیر نیتها ، سلیقه هاو تراوشات ذهنی یا اعتقادی خود را به نوعی به سازمان تزریق کرده و از این بابت فرهنگ سازمانی سازمان اوقاف شکل و شمایلی چند وجهی به خود گرفته است . این بدان معنی است که مثلا برای یک مدیر درآمد موقوفات مهم بوده ، برای یک مدیر رسیدگی به امور پرسنل مهم بوده ، برای یک مدیر مسایل سیاسی واجتماعی وقف مهم بوده و... فلذا هر چه تغییرات مدیریتی بیشتر و سریعتر وعمر دوره مدیریت مدیران کوتاهتر باشد ، طبیعی است که فرهنگ سازمانی هم آسیبها و شکل و شمایل متفاوتی را به خود میگیرد .
6- مسائل اقتصادی وقف :
مسائل اقتصادی وقف به تعبیری پاشنه آشیل فعالیتهای سازمان اوقاف است . چرا که اغلب موقوفات حیاتشان در گرو کسب درآمد است . با درآمد موقوفات است که سازمان میتواند برنامه ریزیهای بلند مدت خود را تنظیم و استحکام بخشد .مسائل اقتصادی وقف میبایست هر از چند گاه طی نشستهای علمی تخصصی مورد کنکاش و تحلیل قرار گیرند . و این در حالی است که در عصر حاضر بسیاری از مستاجران موقوفات اجاره های ناچیزی بابت موقوفه میدهند در صورتی که درآمدهای آنان از محل مورد اجاره به مراتب بیشتر است . این مسائل لازم است پابپای زمان و شرایط و اوضاع و احوال اقتصادی جامعه مورد تجدید نظر و بروز رسانی قرار گیرد .
7- عدالت اجتماعی:
سازمان باید بتواند نقش وقف در ایجاد و بسط عدالت اجتماعی را به نحو شایسته ای فراهم سازد . در هر حال عموم جامعه میتواند از برکات موقوفات ودارایی های این چنینی بهره مند شوند . پس موضوع عدالت اجتماعی در حیطه وقف از اهمیت والایی برخوردار است بویژه آنکه عدالت سرلوحه کار دولتمردان نیز قرار دارد .
8- نوعدوستی :
در وقف ، موضوع نوعدوستی مسئله با اهمیتی است . چون جوهره وقف باتعابیری نظیر : انصاف ، دستگیری از نیازمندان ، نیکوکاری ، نیک اندیشی و... گره خورده است .
پس سازمان اوقاف میتواند در این بخش اقدامات مستمر و برنامه ریزی شده فرهنگی داشته باشد . مثلا هدایت نذورات مردمی به مناسبتهای مختلف مذهبی میتواند با مدیریت و هدایت صحیح به سمت و سویی سوق داده شود که نوعدوستی را ترویج داده و این خصیصه زیبای انسانی را در جامعه گسترش دهد .
9- فقدان بانک اطلاعاتی:
سازمان اوقاف به شدت نیازمند چندین بانک اطلاعاتی مهم و اساسی است . بانک موقوفات ، بانک بقاع متبرکه ، بانک نذورات ، بانک نیت واقفین ، بانک ساختمان و زمین و... گنجینه اطلاعاتی سازمان خواهند بود برای مدیریت ، نظارت و کنترل هر چه بهتر امور جاری سازمان در راستای شفاف سازی گردش مالی و مدیریت منابع و مصارف سازمان .
10- فرهنگ سازی :
فرهنگ سازی مقوله بسیار مهمی است که در همه جا میتواند فریادرس سازمانها باشد . به هر حال در عصر حاضر ما با کمبود منابع و افزایش مصارف روبرو هستیم . ما در مصرف بهینه آب ، برق ، گاز ، انرژی و سوخت و... چنانچه بخواهیم به توفیقاتی دست یابیم لازمه اش آن است که فرهنگ سازی نماییم . در مورد فعالیتهای اوقاف هم موضوع به همین ترتیب است . بایستی وقف کردن بخشی از ارزشهای جامعه و بخشی از فرهنگ عمومی جامعه گردد . واین میسر نمیباشد مگر با تمهیدات آموزشی و انگیزشی مناسب و هدفدار .
11- مهجوریت زدایی:
حقیقت آن است که وقف در جامعه کنونی ما مهجور و غریب است. از وقف باید غربت زدایی کرد . مردم ما بسیاری از اوقات دارایی های خود را در راه های بعضا بدون حاصل صرف میکنند در حالی که نمیدانند اگر همین دارایی و امکانات چنانچه وقف گردند آثار و برکات مستمر و دائمی در پی خواهند داشت که همگان میتوانند از آ ن منتفع گردند . این غربت زدایی و مهجوریت زدایی لازمه اش آن است که سازمان با رسانه ها تعامل سازند ه و عمیقی داشته باشد .
ب ) چگونگی همکاری و تعامل با رسانه ها :
در این بخش به این موضوع میپردازیم که سازمان اوقاف چگونه میتواند با رسانه ها تعامل مطلوب داشته باشد . به دیگر سخن چنانچه سازمان دارا ی یک استراتژی مدون و سازمان یافته ای در این زمینه باشد خواهد توانست در سه مقطع کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت به جایگاه رفیعی در تعامل و همکاری با رسانه ها دست یابد .
بنا براین ، توصیه میشود که چشم انداز و ماموریت سازمان اوقاف به قرار زیر تبیین گردد .
Mission ( ماموریت ) سازمان اوقاف :
ماموریت سازمان اوقاف عبارت است از : تبیین ، گسترش و نهادینه کردن جایگاه و اهمیت فرهنگ وقف در میان آحاد جامعه به منظور اجراء احکام و تعالیم اسلامی و منویات و رهنمودهای مقام عظمای ولایت در راستای کمک و مساعدت به ارکان حکومت جهت ارتقاء هر چه بیشتر بستر های رشد و توسعه و رفاه عمومی در کشور .
Vision ( چشم انداز ) سازمان اوقاف :
چشم انداز سازمان اوقاف عبارت است از :
1- توسعه پایدار سطح دانش ، بینش و توانایی کارکنان و متولیان امور سازمان در جهت ارتقاء کارایی و اثر بخشی فردی و سازمانی .
2- بهینه سازی مستمر روند و جریان امور سازمان از طریق بکارگیری فن آوری های نوین ارتباطی و الکترونیکی
جلب مشارکت و مدیریت افکار عمومی در راستای همراهی و حمایت از موضوع وقف .
اغلب ، گزارشات مربوط به عملکرد سازمان توسط بالا ترین مقام (وزیر، مدیر عامل، رییس و ...) یا روابط عمومی و در برخی موارد سخنگوی سازمان به رسانه ها ارائه میشود. و پر واضح است که سازمان برای پوشش اخبار و پیامهای خود ناگزیر به همکاری و تعامل با رسانه ها و روزنامه نگاران میباشد.
معمولا سه روش مهم برای اینکه دیگران بدانند چه کرده اید (گزارش عملکرد) وجود دارد:
1. گزارش یا خبر خود را برای مخاطب مربوطه بفرستید (از طریق پست ، نامه رسان و ...)
2. گزارش را روی سایت سازمان قرار دهید.
3. موضوع را به رسانه ها و روزنامه نگاران منعکس کنید. در این میان نقش و کارکرد رسانه ها بسیار حساس و با اهمیت تر از بقیه است. چون با استفاده از شیپور و تریبون رسانه ها قشر وسیعی از جامعه، از اخبار، گزارشها و پیامهای شما مطلع میشوند.
سازمانها علاقه مند هستند تا نتایج تلاشها و زحمات آنها به شکلهای مختلفی به سمع و نظر مخاطبان، افراد و گروه های ذیربط برسد. اما اغلب پیش می آید که آنان از نحوه انعکاس اخبار و رویدادهای خود در رسانه ها، رضایت کافی نداشته و چه بسا چالشها، تعارضات و تضاد هایی را برای آنان بوجود آورد.
با این حال به نظر میرسد که دنیای رسانه ها در برخی موارد گاهی با شما و گاهی بر علیه شما کار میکند که ممکن است در خیلی از موارد بطور شفاف و کامل متوجه پیچیدگی و راز و رمز های آن نشویم. بنابراین داشتن یک تعامل و همکاری موثر، مستمر و حساب شده با رسانه ها و روزنامه نگاران یک ضرورت انکار ناپذیر برای دوام و بقائ سازمانها میباشد.
اگر سازمان شما فعالیتهای بسیاری را انجام میدهد ولی آنچنان که باید و شاید در رسانه ها به آنها توجه و پرداخته نمیشود با ید گفت که به احتمال زیاد دارای مشکل اساسی در امر ارتباطات و تعامل با آنها هستید. آیا تا بحال فکر کرده اید که چرا اخبار و پیامهای شما در رسانه ها به خوبی پوشش داده نمیشود؟ سوالاتی از این قبیل حاکی از آن است که شکل و نحوه تعامل شما با روزنامه نگاران و رسانه ها به گونه ای برنامه ریزی شده و هماهنگ تعریف و تشریح نشده است و این امر سبب میشود تا افراد دیگر هم آنطور که شایسته است از حال و هوای برنامه ها و فعالیت های شما آگاه نشوند.
مثلا نمایندگان مجلس افراد پرمشغله ای هستند که فرصت کافی برای خواندن یا مطالعه گزارشهای ارسالی شما را ندارند. هرچند که نیازمند محتوای این گزارشات در مواجهه با دیگران (مخاطبان) هستند. پس چگونه باید آنها را با عملکرد خود آشنا سازید؟ مسئولان سازمان ها باید درک کنند و بدانند که چه چیزهایی برای چه کسانی مفید هستند تا حداکثر استفاده از مطالب و مندرجات گزارشهای آنها بشود. به عبارتی دیگر حجم و کمیت گزارش عملکرد شما خیلی حساسیت ندارد بلکه کیفیت و ارائه راه کار و محتوای کارساز آن است که می تواند مورد توجه قرار گیرد. یکی از مهم ترین ابزارها برای اینکه هدف، مقصود اصلی و جان کلام گزارشات شما را به سمع و نظر مخاطبان برساند همانا رسانه ها هستند.
سازمان شما می تواند به عنوان یک شریک برای رسانه ها، بدون آنکه استقلال خود را از دست بدهد محسوب گردد. در مجموع، رسانه ها یک کانال کلیدی برای آگاه سازی شهروندان هستند تا آنان را از فعالیت و نقش سازمان و قدرت و جایگاه آن در کشور بطور مطلوب و شایسته آگاه و مطلع سازند.
وقتی مردم از طریق رسانه ها، بخوبی با فعالیت و عملکرد سازمان شما آشنا شوند، تبدیل به یک موتور و قوای نیرومندی خواهند شد برای طلب خواسته ها و انتظارات که در نهایت می تواند منجر به شفافیت در عملکرد دولت ها و مدیریت بهتر در همه زمینه ها شود .
با تدابیری چند، می توان از طریق یک برنامه ریزی مناسب و زمان بندی شده،‌ کاری کرد که جایگاه شما بخوبی در رسانه ها تثبیت شود. شما می توانید بدین ترتیب به سازمانی هوشیار و بیدار تبدیل شوید .
با کمک موثر رسانه ها میتوانید موضوع پاسخگویی و اطمینان بخشی به مردم را به خوبی جامه عمل بپوشانید. به عنوان مثال پاسخگویی مناسب و اطمینان بخشی و تعامل سازنده با رسانه ها میتواند مردم را در امر پرداخت مالیات تشویق کند.
برای تحقق اهداف مورد نظر سازمان، توجه به نکات فوق اهمیت بسیاری دارد . از سوی دیگر باید مراقب باشید که گزارشات و یافته های شما دقیق و حساب شده و بدون نقص و به گونه ای باشد که شما را در تله نیانداخته و دچار ریسک نشوید. هم چنین گزارشات شما نباید موجب برداشتهای مختلف و سلیقه ای از آنها شده و بهم ریختگی ایجاد کند.
در حقیقت، یافته ها و تلاشهای شما در انجام وظایف و همکاری با رسانه ها کمک شایانی به ارتقاء سطح پاسخگویی سازمانها (دولت)، شفافیت در عملکرد و اداره مطلوب امور در مجموعه فعالیت های حکومت می نماید. البته پر واضح است که مطالب فوق می بایست آلوده به گروکشی یا ضایع کردن تلاشهای سازمانهای دیگر نشود.
به منظور پیشگیری از هر گونه ابهام یا درک نامناسب از محتوای گزارشات و اخبار، مسئولان و پاسخگویان سازمانها می بایست آشنا و آگاه به مسایل حرفه‌ای خود بوده و نسبت به نیازها و توسعه مهارت های فنی در مواجهه با رسانه ها مجهز و به روز باشند. در اینجا ارائه چند راهکار و ذکر کلیدهای موثر در همکاری و تعامل هرچه بهتر با رسانه ها میتواند مفید باشد:
گزارش یا خبر با ارزش :
با ارزش بودن خبر (گزارش خبری با ارزش) الزاماً آن چیزهایی که شما می نویسید نیست، بلکه تلفیقی از آن با آنچه که مطبوعات و رسانه ها می پسندند می باشد. سازمان شما برای آنکه گزارشات و اخبار با ارزش داشته باشد باید به موارد زیر توجه کند.
1. مباحث خاص و مشخص: که در اینجا مقصود انتظارات مردم، محاسن و معایب تصمیم گیریها، مناقشات حزبی، تاثیرات بودجه ای بر روندها و روشها و ... میباشد.
2. وقایع و حوادث غیرمعمول و غیرمنتظره: که منظور از آن عبارت است از توجه و واکنش عمومی به اتفاقاتی که در عرصه‌های اقتصادی و سیاسی رخ می دهد.
3. اطلاعات مورد نیاز: ما باید بدانیم که چه می خواهیم و بدنبال چه چیزهایی هستیم آنچنان که وقتی به بازار می رویم باید بدانیم چه کالایی با چه کیفیتی و با چه قیمتی می خواهیم بخریم؟
4. اطلاعاتی که دوست داریم از آنها آگاهی داشته باشیم: عبارت است از میزان و سطح علاقه مندی ما به دانستن بعضی چیزهای خاص
5. اطلاعات موثر: برخی از اطلاعات هستند که سبب می شوند نکته های خیلی خوبی از بازار کسب و کار، قدرت و نفوذ افراد، وضعیت رقبا، جایگاه عملکردی ما در سطح جامعه و ... از آنها دریافت کنیم.
این نکته حائز اهمیتی است برای شما که بدانید نقش رسانه ها چقدر می تواند به نفع یا ضرر شما باشد. رسانه ها می توانند کاری کنند که ارقام و اعداد شما غلط یا دو پهلو جلوه کرده یا موجب اغتشاش و فریاد برآوردن یک عده ای شود. پس می دانید که نقش آنها در طیفی از مثبت یا منفی قرار دارد که سطح روابط و میزان نفوذ و قدرت شما بر آنها می تواند جای شما را روی این طیف تعیین نماید.
ج )کیفیت همکاری با رسانه ها :
الف) انتقاد پذیر باشید. (با دیگران راه بیایید) . داشتن یک سخنگوی کار بلد و مطلع که آموزشهای مربوط به روابط عمومی و ارتباطات را طی کرده باشد در این جا لازم است.
ب) پویا و سرزنده باشید. (به روز باشید) . همیشه در عرصه کار و حرفه خود، فردی پویا، شاداب و سرزنده باشید تا رسانه ها شما را دچار خمودگی و سست و بی خیال تصور نکنند.
ج) صادق باشید. از دادن اطلاعات طفره نروید. رسانه ها را سردرگم نکنید. رسانه ها را دنبال نخود سیاه نفرستید، شاید بتوان گفت اول از هر چیز باید با خودتان صادق و رو راست باشید. دیگران را سرکار نگذارید، اطلاعات گمراه کننده ندهید، توپ را در زمین دیگران نیاندازید. با مصاحبه های جنجالی آب را گل آلود نکنید.
د) بدانید چه می گویید: گاهی اوقات برخی مدیران و سازمانها با رسانه ها مصاحبه می کنند ولی واقعاً نمی دانند چه می گویند و بالاخره معلوم نمی شود بعد از پایان مصاحبه، ایشان چیزی را تائید کرد یا تکذیب، اجرا می شود یا نه، خوب است یا بد است، زیان دارد یا سود ؟ و ...
هـ) مفید باشید. قبل از آنکه به فکر مصاحبه با رسانه ها باشید، ببینید که آیا حرف ها و مطالب شما برای مخاطبان واقعاً مفید و راهگشاست. اگرنه چه لزومی دارد هر روز اسم شما برسر زبانها باشد و آنقدر تکراری شوید که کسی علاقه ای به حرفهای شاید مفید شما هم نداشته باشد.
و) واقع گرا و قابل اعتماد باشید. اگر در حوزه کاری شما ایرادات و اشکالاتی است واقع بین باشید و چشمتان را روی واقعیتها نبندید. بالاخره سازمان و کار و حرفه شما هم مانند خیلی های دیگر نواقص و کاستیها و اشتباهاتی دارد. آنها را کتمان نکنید. به رسانه ها بفهمانید که به طور جدی در صدد رفع نواقص هستید.
ز) در دسترس باشید. اغلب اتفاق افتاده که رسانه ها اعلام میکنند که بارها سعی کرده اند با فلان مسئول ارتباط بر قرار نمایند و کسب اطلاع از موضوعی داشته باشند ولی طرف مقابل و مرتبط با موضوع در دسترس نبوده است.

آیا با فرهنگ سازمانی حاکم بر رسانه ها آشنا هستید ؟
سازمانها، باید برای مراوده با رسانه ها، آموزشهای لازم و کافی ببینند. و در عین حال درک مناسبی از فرهنگ حاکم بر جامعه رسانه ها داشته باشند. ولی بعضی سازمانها اغلب نمی دانند که زبان رسانه ها با زبان آنان متفاوت است.
بنابراین کسانی که از سوی سازمان خویش صحبت می نمایند، بایستی ویژگی های جامعه رسانه ای را شناخته و نسبت به آن درک مطلوبی داشته باشند. اول از هر چیز، باید بدانیم که در اکثر کشورها، رسانه ها هر دو بخش خصوصی و دولتی را تحت پوشش اخبار و اطلاعات خود آنهم به صورت رقابتی قرار می دهند. چرا که رسانه ها در سطحی وسیع، انواع و اقسام تکنولوژی ها،‌ علاقه مندی ها، انتظارات، زمینه ها و بسترها را تحت پوشش قرار می دهند که صرفاً ارائه دهنده یک نقطه نظر واحد نیستند. رسانه ها، تحت فشار زیادی هستند تا یک داستان مناسب را طراحی و ارائه دهند تا اینکه بخواهند فقط به کار تحلیل و مباحث خشک حرفه ای مشغول شوند. در فعالیت های روزمره ای رسانه ها، پاره ای قوانین و کدهای اخلاقی وجود دارند که میبایست رعایت شوند. در واقع رسانه ها ملزم به رعایت خط قرمزها در حوزه کاری خود هستند.
دوم آنکه، اغلب رسانه ها با مفهومی بنام گرداب اخبار روبرو هستند. بنابراین مسئولان رسانه ها ناگزیر هستند که با عنایت به مشغله زیاد خود، مراقبت های لازم را به خرج داده و مطالبی را تهیه و آماده سازی کنند چرا که فرصت و فضای کافی همواره در اختیار آنان نیست.
نکته سوم آن است که، روزنامه نگاران و رسانه ها قابلیت دسترسی به حجم زیادی از اطلاعات آنلاین (به روز) را دارند. لذا آنان باید بتوانند که از سایت اینترنتی و خبری سازمان شما اطلاعات لازم را بدست بیاورند. بنابراین هر حرف گفتنی به رسانه ها را باید در وب سایت سازمان به صورت آنلاین و شفاف قرار داد.
چهارم آنکه، رسانه های بخش خصوصی، بخاطر برخورداری بیشتر از سهم بازار در رقابت با سایرین، سعی می کنند که هوشیارانه تر و زیرکانه تر عمل نمایند. مثلاً ممکن است با جریان سازی از گزارشها، اخبار و مصاحبه های شما، برای خود کیسه ای دوخته و به کسب وجهه و توجه بپردازند و امتیازاتی را بدست آورند.
نکته پنجم این است که: در برخی کشورها،‌ دولت بر روی رسانه های الکترونیک کنترل هایی را اعمال می کند. در چنین شرایطی، رسانه ها اعلام می دارند که این دولت است که می گوید چه چیزی برای مردم (مخاطبان) مفید است. و واضح است که اخبار و مطالب مخالف با سیاست های دولت انعکاس داده نمی شوند یا فیلتر می گردند. با این حال، رسانه های خصوصی، می توانند نقش مهمی در شفاف سازی عملیات و فعالیت های دولت داشته باشند.
ششم آنکه، قدرت رسانه ها، منوط به میزان نفوذ و توانایی آنان در تهیه خوراک (اطلاعات) کارشناسی و اساسی برای تصمیم سازان و مسئولان کشور و صاحب نظران است. چرا که اغلب سیاست مداران و نظریه پردازان به نکات کارشناسی رسانه ها مراجعه نموده و مطابق محتوای آنها اظهارنظر می کنند. بنابراین مراجعه به این قبیل سایتها و رسانه ها، جزیی از زندگی روزمره شخصی و کاری آنان قلمداد می شود. اینها کسانی هستند که می دانند با مراجعه به چه رسانه ای (چه سایتی) می توانند اطلاعات دست اول و خوب را برای نمایش قدرت و دانش و آگاهی خویش تهیه کرده و با آنها مانور داده و بعضاً سهمی از قدرت را در جامعه داشته باشند.
و بالاخره نکته هفتم آن است که: رسانه ها دنبال سود هستند. رسانه های خصوصی شعارشان هزینه کمتر و سود بیشتر است. اما در رسانه های عمومی (دولتی) این موضوع شکل و شمائل دیگری دارد. بنابراین باید دانست که نحوه تعامل ما با این دو بخش چگونه باید باشد برای کدام باید بیشتر وقت و پول صرف کنیم و برای کدام بیشتر از قدرت نفوذ سازمانی، چانه زنی ، تعامل و ... بهره بگیریم. به هر حال باید کاری کرد که حداکثر منافع برای هر دو طرف حاصل شده و یک بازی برد ـ برد بوجود آید. وگرنه معلوم نیست رسانه ها با سرنوشت ما چه بازیهایی خواهند کرد.
د ) تبیین استراتژی و خط مشی های رسانه ای :
اگر سازمان شما تابحال خط مشی مطلوبی در ارتباط با رسانه ها نداشته،‌ اکنون وقت آن است که به آن جامه عمل بپوشانید. در واقع، خط مشی رسانه ای عبارت است از داشتن یکسری اصول و قواعد مشخص در ارتباط با نحوه تعامل و همکاری با رسانه ها. این خط مشی تبیین می کند که رابطه سازمان با رسانه ها چگونه و به چه ترتیبی باشد. در عین حال فلسفه و چرایی تعامل سازمان با رسانه در این خط مشی معین و تعریف می گردد. در خط مشی، مسئولیت های طرفین ذکر شده و عنوان می گردد که هر کدام چه حد و مرزهایی را باید رعایت نمایند.
در خط مشی هم چنین ذکر می شود که ورود به چه مباحث و موضوعاتی مفید یا مضر است. برگزاری جلسات کارشناسی، طرح مسایل کلیدی، موضوع رقبا، نقاط قوت و ضعف برنامه ها، مشاوره صادقانه، کمکهای فنی، نحوه تعامل و تماس با افراد سازمان و مدیران و .... می تواند در خط مشی بیان شده و درج گردند. باید توجه داشت که وظیفه سازمان در مواجهه با اخبار رسانه ها صرفاً واکنش سریع و منفعلانه یا احساساتی نیست بلکه مراجعه به خط مشی می تواند راهگشای بسیاری از مسایل و مشکلات باشد.
البته باید توجه داشت که در مقابل رسانه ها به عنوان زبان گویای مردم و نماینده ای از افکار عمومی نباید بی تفاوت و ساکت بود و بایستی به مطالبات آنها پاسخ داده شود. در کنار خط مشی، استراتژی رسانه ای، موضوع مهمی است. استراتژی به ما می گوید که چطور و با چه وسیله ای می توانیم به مقاصد رسانه ای خود نایل شویم. هدف استراتژی، در حقیقت، ایجاد یک سپر دفاعی برای سازمان درمواجهه با یورشهای بیرحمانه خبری و حملات روزنامه نگاران می باشد تا در مواقع خطر و بحرانی، سازمان کمتر دچار آسیب و زیان گردد. استراتژی به ما می گوید که چطور در جامعه اطمینان بخشی ایجاد نمایید که افکار عمومی نسبت به ما بی اعتماد و نامطمئن نشوند.
ویژگی های یک استراتژی رسانه ای :
الف) تمرکز و توجه بر روی مباحث معین و مشخص.
ب) تعریف و تعیین مطالب کلیدی خبری و نکات حساس.
ج) ایجاد آشتی و تعامل میان اهداف، برنامه ها و یافته ها (دستاوردها)، بدانیم کجا هستیم، کجا میخواهیم باشیم و چه ابزارهایی نیاز داریم؟
د) داشتن برنامه منظم
هـ) تعریف آنچه که از دستاوردها مدنظر است.
و) مشخص نمودن رابطه سازمان با سایر مراکز و نهادهای مشابه یا مرتبط .
ز) توصیف و تشریح اینکه چگونه می توان اهداف را ارزیابی و مورد سنجش قرار داد. توجه به ارزیابی و بازخورد.
ویژگیهای ارسال پیام به رسانه ها:
مراحل مهمی برای ارسال و انتقال پیام شما به رسانه ها وجود دارد.
1. ابتدا شما باید رسانه ها و سایت های مرتبط با خود را بشناسید.
مثلاً اگر کار اصلی سازمان شما فرهنگی است، نمی شود که با رسانه های صرفاً اقتصادی یا سیاسی تعامل داشته باشید چون ممکن است اخبار و پیامهای شما در آنجا کار نشود. دانستن اینکه فرهنگ و نظر غالب در یک رسانه چگونه است و چه سمت و سویی دارد مهم است.

2. مسئله دوم ارتقاء سطح آرا و عقاید و اندیشه هاست. یعنی برای اینکه رسانه ها شما را بپذیرند باید خود را توسعه و ارتقا دهید وگرنه از رسانه ها جا می مانید. مصیبت وقتی است که رسانه ها در مورد یک فعالیت یا گزارش یا خبر، بیشتر از خود شما اطلاعات و اشراف داشته باشند.
سعی کنید گزارشات، اخبار و پیامها را هرچه می توانید فشرده و شفاف کنید تا امکان هرگونه برداشتهای متفاوت و سلیقه ای و شخصی از آن دور گردد. به گونه ای که غالب سطوح و اقشار جامعه بتوانند ارتباط مناسبی با آن پیدا کنند. بسیار شاهد هستیم که عده ای دائما در حال تکذیب اخبار و گفته های خود هستند که ناشی از موضوع فوق است.از یک زبان قابل فهم برای انتقال پیامهایتان استفاده کنید و مخاطبان را صرفا کسانی نپندارید که می شنوند و واکنشی ندارند.

3. نکته سوم، در سازمان باید مشخص باشد که هر حرفی را چه کسی بزند تا رسانه ها دچار تشتت و سردرگمی نشوند. بسترسازی خوبی از طریق تماسهای تلفنی، شامل احوالپرسی، تبریک مناسبتها و ... با رسانه ها ایجاد کنید. دعوت دیگران را بپذیرید، دیگران را به سازمان دعوت کنید، با رسانه ها چای بنوشید و غذا بخورید و در پارک قدم بزنید. در مناسبتها و مراسم آنها شرکت کنید ...
به روابط عمق ببخشید تا باورتان کنند. فضایی برای حضور رسانه ها مهیا کنید .تا این باور در آنها ایجاد شود که جزئی از هم هستید. از رسانه ها بخواهید اگر بجای شما بودند چه می کردند. می توان هرچند وقت یکبار با برگزاری تورهای سیاحتی و گردشی، رسانه ها را با محتوا، مراحل و روند فعالیتها آشنا ساخت. مهم آن است که رسانه ها به شما یقین پیدا کنند وگرنه ممکن است در ظاهر، رسانه ها همه را قبول داشته باشند و نسبت به همه اظهار ارادت نمایند ولی در پشت پرده طور دیگری رفتار شود. چنانچه می توانید یک تیم مشاور رسانه ای داشته باشید و هر از گاه با آنان فعالیتها را مرور کنید. با این حالت می توان، رسانه ها را نسبت به عملکرد و گزارشات توجیه کرد.
مسئله آخر که حائز اهمیت است، میزان دسترسی رسانه ها به مدیران و افراد مسئول سازمان است. باید همواره و به آسانی در دسترس باشید. به یاد داشته باشید که رسانه ها، آلت دست شما نیستند. رسانه ها را جزیی از خانواده سازمانی خویش محسوب نموده، منتها نقش و وظیفه اصلی آنها را فراموش نکنید.
برخی سازمانها فکر میکنند که بعضی رسانه ها را باید هر جور شده برای خود داشته باشند و برای آن ناگزیر به پرداخت هزینه های مربوطه هم میشوند.

نتیجه گیری :
در قرآن کریم آیه ای وجود ندارد که به طور صریح بر مساله وقف واحکام آن دلالت کند،اما دقت در مضامین برخی آیات که به عمل صالح، تالیف قلوب و جلب محبت دیگران، روح تعاون،احسان وبرادری، و تقرب الی الله تشویق و ترغیب می نماید و هم چنین کلام ارزشمند معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی آن بزرگواران در دوران حیات مکرم شان نشانگر اهمیت والا و بسیار زیاد وقف در نزد خداوند متعال و اهل بیت (علیهم السلام) است. بدون شک توجه شارع مقدس و بزرگان دین به وقف مبین آثار گرانسنگ و ماندگار وقف به عنوان باقیات صالحات است که نه تنها در سرای فانی شامل افراد گوناگون می گردد بلکه تاثیرات آن در جهان باقی نیز مایه ی تعالی روح و مراتب انسان واقف خواهد شد.سازمان اوقاف و امور خیریه به منظور دستیابی به یک موقعیت ممتاز در تعامل با رسانه ها میبایست ابتداچالشها و مشکلات پیش روی خود نظیر : احکام شرعی وقف - موقوفه خواری - بقاع متبرکه - فقدان استراتژی مناسب- تعویض زودهنگام مدیران - مسائل اقتصادی وقف - عدالت اجتماعی - نوعدوستی - بانک اطلاعاتی - فرهنگ سازی - مهجوریت زدایی را بدرستی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و سپس برای هرکدام با یک برنامه زمانبندی مشخص راه حل و چاره جویی مناسب ارائه دهد . سازمان در نهایت میبایست برای تعامل مطلوب با رسانه ها قواعد بازی و کار با رسانه ها نظیر موارد زیر را رعایت نماید که ما تحت عنوان اصول کار با رسانه از آن یاد میکنیم .
الف) انتقاد پذیر باشید. (با دیگران راه بیایید) . داشتن یک سخنگوی کار بلد و مطلع که آموزشهای مربوط به روابط عمومی و ارتباطات را طی کرده باشد در این جا لازم است.
ب) پویا و سرزنده باشید. (به روز باشید) . همیشه در عرصه کار و حرفه خود، پویا، شاداب و سرزنده باشید تا رسانه ها شما را دچار خمودگی و سست و بی خیال تصور نکنند.
ج) صادق باشید. از دادن اطلاعات طفره نروید. رسانه ها را سردرگم نکنید. رسانه ها را دنبال نخود سیاه نفرستید، شاید بتوان گفت اول از هر چیز باید با خودتان صادق و رو راست باشید. دیگران را سرکار نگذارید، اطلاعات گمراه کننده ندهید، توپ را در زمین دیگران نیاندازید. با مصاحبه های جنجالی آب را گل آلود نکنید.
د) بدانید چه می گویید: گاهی اوقات برخی مدیران و سازمانها با رسانه ها مصاحبه می کنند ولی واقعاً نمی دانند چه می گویند و بالاخره معلوم نمی شود بعد از پایان مصاحبه، ایشان چیزی را تائید کرد یا تکذیب، اجرا می شود یا نه، خوب است یا بد است، زیان دارد یا سود ؟ و ...
هـ) مفید باشید. قبل از آنکه به فکر مصاحبه با رسانه ها باشید، ببینید که آیا حرف ها و مطالب شما برای مخاطبان واقعاً مفید و راهگشاست. اگرنه چه لزومی دارد هر روز اسم شما برسر زبانها باشد و آنقدر تکراری شوید که کسی علاقه ای به حرفهای شاید مفید شما هم نداشته باشد.
و) واقع گرا و قابل اعتماد باشید. اگر در حوزه کاری شما ایرادات و اشکالاتی است واقع بین باشید و چشمتان را روی واقعیتها نبندید. بالاخره سازمان و کار و حرفه شما هم مانند خیلی های دیگر نواقص و کاستیها و اشتباهاتی دارد. آنها را کتمان نکنید. به رسانه ها بفهمانید که به طور جدی در صدد رفع نواقص هستید.
ز) در دسترس باشید. اغلب اتفاق افتاده که رسانه ها اعلام میکنند که بارها سعی کرده اند با فلان مسئول ارتباط بر قرار نمایند و کسب اطلاع از موضوعی داشته باشند ولی طرف مقابل و مرتبط با موضوع در دسترس نبوده است.

منبع :انجمن روابط عمومی ایران

این مطلب صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای بازنشر شده و محتوای آن لزوما مورد تایید تبیان نیست .