• مشکی
  • سفید
  • سبز
  • آبی
  • قرمز
  • نارنجی
  • بنفش
  • طلایی
  • تعداد بازديد :
  • دوشنبه 1396/09/13 ساعت 09:41
  • تاريخ :

چالش اخلاق در خانه پدری

نگاهی به فیلم ائو(خانه)ساخته اصغر یوسفی نژاد که در گروه هنر و تجربه روی پرده است و داستان سرگرم کننده و در عین حال تکان دهنده دارد.

 
خانه-ائو
تصورکنید با فیلمی روبرو هستید که نه بازیگرانش را می شناسید نه فیلم به زبان مادری شماست و باید زیرنویس را بخوانید. قرار است این فیلم را هم روی پرده سینما ببینید. در ابتدا شاید کمی نسبت به تماشای آن دافعه داشته باشید یا حاضر نباشید برای دیدن آن بلیت بخرید اما وقتی پای فیلم می نشینید و قصه کمی جلو می رود همه آن ویژگی ها که می توانست مانع جلب شما شود کمرنگ شده و آنچنان با قصه و آدمهایش و فضایی که ترسیم می کند همراه می شوید که دیگر به این فکر نمی کنید که مثلا زبان ترکی نمی دانید یا باید برای خواندن زیرنویس به خود زحمت دهید یا حتی بازی بازیگران ناشناس را تحمل کنید.

در قدم اول این مساله نشان می دهد وقتی در سینما صاحب قصه و قصه گویی باشیم و آن را به شیوه درستی روایت کنیم هیچ یک از عناصر و مولفه های دیگر که خاصه از سینمای تجاری و بدنه می آید نمی تواند به عنوان شرط لازم جذب فیلم مطرح باشد.

اصغر یوسفی نژاد در نخستین فیلم بلند خود، قصه را انتخاب می کند و به گونه ای آن را روایت می کند که همه قواعد متعارف فیلمسازی در ایران را پشت سر می گذارد و اگر بخواهم خیلی ساده و بی پیرایه سخن بگویم با فیلمی شهرستانی مواجه هستیم که علی رغم استفاده از مواد و مصالح بومی، یک فیلم بومی در جذب مخاطب نیست. به این معنی که زبان سینمایی آن به اندازه ای حساب شده و دقیق است که زبان ترکی فیلم مانع ارتباط مخاطبان غیرترک زبان با فیلم نمی شود. ضمن اینکه غافلگیری پایان فیلم چنان مخاطب را مرعوب خود می کند که حتی دوست دارد یکبار دیگر فیلم را با همان زبان اصلی تماشا کند.

ائو قصه مرگ پدری است که بنا به وصیتی که کرده باید اعضایش اهدا شود و این نیازمند کالبدشکافی جنازه است. اما دختر مانع از این کار می شود و تمام تلاش خود را می کند تا جسد پدر را بدون انجام این وصیت و بدون اینکه به پزشکی قانونی ببرند دفن کند. چالش هایی که بین دختر و اطرافیانش بر سر این موضوع رخ می دهد علاوه بر اینکه واجد ظرفیت های دراماتیک بوده و بخشی از فراز و نشیب قصه را پیش می برد، بستری برای بازخوانی شخصیت های فیلم و البته منظومه معنایی که در پس این موقعیت وجود دارد فراهم می کند.

 به این معنا که در این موقعیت پارادوکسیکال و پرچالش می توان به بازخوانی موقعیت های فلسفی/ روانشناختی پرداخت که از رهگذر آن بسیاری از مفاهیم و واقعیت های انسانی، برون فکنی می شود و تضادهای درونی انسان خود را بروز می دهد. غافلگیری پایان فیلم که پرده از یک جنایت خانوادگی برمی دارد و سخنانی که بین دختر و داماد خانواده رد و بدل می شود تصویر هولناکی از یک سقوط اخلاقی را ترسیم می کند که در پس آن می توان به نقد نظام اخلاقی حاکم بر جامعه دست زد.

ضمن اینکه نوع رویکرد فیلم به این موضوع و زاویه دیدی که کارگردان به آن دارد بجای بر چسب زنی و قضاوت یکسویه، مجالی برای تحلیل ماجرا فراهم می کند. به همین دلیل می توان مدعی شد که یوسفی نژاد روایتی گزارش گونه را انتخاب می کند و با پرهیز از قضاوت های اخلاقی تلاش می کند تا بسترهای روانشناختی این قتل را در معرض داوری مخاطب قرار دهد. بخش عمده ای از دیالوگ های بین دختر و پسر عموی خود مجید در واقع نوعی روانکاوی و روایتی تحلیلی از ریشه های این قتل را صورت بندی می کند و به جای حس نفرت از دختر، حسی از کنجکاوی و ذهنیت پرسگر برای مخاطب ایجاد می کند تا بتواند از طریق نزدیک شدن به او و منطق درونی اش از نگاه او هم به ماجرا بنگرد و به جای تنفر به تامل در ماجرا بپردازد.

یوسفی نژاد برای تاکید بر دلایل علی و معلولی به قصه جنائی خود، عمدا از نمایش جنازه پرهیز می کند تا تمام بار قصه را از زاویه دید دختر یا تماشاگری که از منظر او به قصه مرگ پدر می نگرد به تصویر بکشد. استفاده از دوربین روی دست نیز به انتقال التهاب موقعیت قصه کمک می کند.

خانه روایتی از شکاف نسلها و بحران اخلاقی جامعه معاصر را در درون یک قصه خانوادگی ارائه می دهد که هم می توان بنیان های جامعه شناختی در آن پیدا کرد و هم مولفه های روانشناختی آدم های قصه را در لابه لای آن جستجو کرد. فیلمی که می تواند بر سویه عاطفی مخاطب هم تاثیر گذاشته و او را در کشمکش بین عقل و احساس در مواجهه اخلاقی با موضوع دچار چالش کند. یوسفی نژاد در نخستین تجربه کارگردانی خود نشان داد که سینمای بومی ما از پتانسیل و ظرفیت خوبی برای روایت قصه های جذاب برخوردار است و می توان سینمای ایران را فراتر از مرزهای شناخته شده،کلیشه ای و متعارف آن گسترش داد.

خانه-ائو

نویسنده و کارگردان: اصغر یوسفی نژاد
بازیگران: رامین ریاضی ،محدثه حیرت ، غلامرضا باقری ، صدیقه دریانی
خلاصه داستان فیلم :ماجرای «خانه»(ائو) حول یک وصیت نامه می‌چرخد. مردی از دنیا رفته و همه دور جسد او جمع شده‌اند اما این جسد از چشم تماشاگر دور نگه داشته‌ می‌شود. متوفی وصیت کرده که بعد از مرگ، جسد او را در اختیار دانشکده پزشکی برای استفاده علمی قرار دهند اما دخترش شدیدا مخالف است.

وبگردی

UserName