تبیان، دستیار زندگی

ذکری واجب که روزانه 70 مرتبه تکرار می شود

رحمت و مهر حق به همه موجودات و به ویژه انسان، حقیقتى است كه چون روز روشن و خورشید تابناك در برابر دید هر عاقل منصفى می باشد.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : حسن محسنی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :
ذکری واجب که روزانه 70 مرتبه تکرار می شود
«رحمت» كلمه‏ اى كه واجب است در طول روز حداقل هفتاد مرتبه آن را بر زبان جاری کنیم. از«بسم الله الرحمن الرحیم» نماز تا «السلام علیكم و رحمه الله»و در مجموع پنج وعده نماز این صفت الهی هفتاد بار به صورت واجب تکرار می شود.

رحمت؛ لطف بی کران

خداوند متعال خود را در قرآن کریم با صفات زیادی به بندگان خویش معرفی کرده است؛ صفاتی که هر کدام جلوه‎ای از جمال و جلال الهی را به نمایش می گذارند. صفت رحمت یکی از این صفات است که در بیش از 500 آیه از آن سخن به میان آمده است.
رحمت در لغت به نرمی و نرمخویی که اقتضای آن نیکی کردن به دیگران است،تفسیر شده است.(1) خداند متعال به این نکته اشاره دارد که «رَحْمَتِی وَسِعَتْ كُلَّ شَیْء» (2) و بلکه «كَتَبَ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ» (3) لطف و عنایت نسبت به مخلوقات را بر خود واجب کرده است.

مردان و زنان با ایمان دوست و یار یكدیگرند ; همواره به كارهاى نیك و شایسته فرمان مى دهند و از كارهاى زشت و ناپسند بازمى دارند و نماز را برپا مى كنند و زكات مى پردازند و از خدا و پیامبرش اطاعت مى نمایند; به زودى خدا آنان را مورد رحمت قرار مى دهد; زیرا خدا تواناى شكست ناپذیر و حكیم است


رحمت و مهر حق به همه موجودات و به ویژه انسان، حقیقتى است كه چون روز روشن و خورشید تابناك در برابر دید هر عاقل منصفى می باشد.
ایجاد موجودات ، رزق مخلوقات ، رشد و نمو نباتات ، كمال جمادات ، نزول آیات ، ظهور بیّنات ، بعثت پیامبران ، هدایت گمراهان ، راهنمایى گم گشتگان ، حیات جانداران ، پدید آمدن فرشتگان ، زنده شدن مردگان ، ثواب نیكوكاران ، مكافات بدكاران ، شایستگى مؤمنان ، ذلت كافران ، برپا شدن قیامت ، ظهور بهشت و دوزخ ، آمرزیده شدن عاصیان از اهل ایمان و آنچه كه در همه ى هستى براى همه چیز از خیر و خوبى وجود دارد ، شعاعى از فیض عام و رحمت واسعه ى حضرت حق است .
اگر چه رحمت خدا وسیع است ولی در عین حال دریافت رحمت هم شرایطی دارد. نظیر اینكه اقیانوس مالامال از آب است، اگر توپی را در اقیانوس بیاندازند و یك قطره آب وارد توپ نشود ، مشكل از آب نیست؛ مشكل در توپ می باشد که به جهت  در بسته بودن از این آب دریافتی ندارد.

مظاهر رحمت الهى‏

اموری كه خدا بر خود واجب نموده است، اصطلاحا سنت‏ الهى نامیده می شوند. مثلًا ‏ «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَهِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها» (4) یك عمل خیر و نیکی ده برابر پاداش داده می شود که در واقع یك رحمت محسوب می شود. در بعضى از موارد به هفتصد برابر اجر داده می شود.
قبول کردن توبه خطاکار از جانب خداوند لطف و رحمت نسبت به بندگان است تا دچار ناامیدی نشوند.
انسان اگر در طول مسیر زندگى به سبب جهل یا غفلت یا نسیان یا عاملى دیگر دچار خطا و عصیان شود، با بازگشت به حق و توسل به توبه و انابه و جبران خطا و گناه به صورتى كه دستور داده شده، یقیناً مورد عفو و آمرزش و مغفرت و رحمت حق قرار مى گیرد .
قُل یا عِبادِىَ الَّذینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ یَغْفِرُ الذُّنوبَ جَمیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفورُ الرَّحیمُ(5)
« اى بندگانم ، اى كسانى كه بر خود اسراف روا داشتید ، از رحمت خدا مأیوس و ناامید مشوید ، یقیناً خدا همه ى گناهان را مى آمرزد ، مسلماً او بسیار آمرزنده و مهربان است » .
یکی دیگر از مصادیق لطف بی پایان الهی پوشاندن عیوب بندگان است. خداوند آگاه به گناهانى از عباد است که اطلاع دیگران بر آنها موجب سقوط انسان می شود ولی به جهت رحمت واسعه این عیوب و سیئات را پوشانده است و بلکه خوبی ها را آشکار می کند. «یَا مَنْ أَظْهَرَ الْجَمِیلَ وَ سَتَرَ الْقَبِیح(6)» درواقع شفقت حضرت باری تعالی نسبت به اشرف آفریده های خود سبب سعادت انسان در دو سرا می باشد.

نقش رحمت در مراحل انسانیت

اگر رحمت و احسان خدا نبود طى کردن مراحل انسانیت و منازل آدمیت امكان نداشت و انسان دائماً دچار خسارت و زیان بود و سیرت انسانى به شكل دیوى بسیار بدمنظر و غیر قابل تحمل تغییر قیافه مى داد !
قرآن مجید در ضمن آیاتى به فضل و رحمت خدا و آثارش اشاره دارد و توجه عمیق انسان را به صفت رحیمیه حق كه درى به سوى خیر دنیا و آخرت است معطوف مى دارد: فَلَوْ لاَ فَضْلُ اللهِ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِینَ (7) (و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود ، البته از زیانكاران مى شدید.)
وَلَوْ لاَ فَضْلُ اللهِ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَتُهُ مَا زَكَى مِنكُم مِن أَحَد أَبَداً وَلكِنَّ اللهَ یُزَكِّى مَن یَشَاءُ وَاللهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ(8)
( و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود ، هرگز احدى از شما  از عقاید باطل و اعمال و اخلاق ناپسند پاك نمى شد ، ولى خدا هر كه را بخواهد پاك مى كند ; و خدا شنوا و داناست .)

افق رحمت خاص

قرآن مجید بیان كننده این حقیقت است كه افق طلوع رحمت خاص و فضل و احسان ویژه حق و محل ظهور این واقعیت، ایمان و عمل صالح و اخلاق و توبه است كه همه آنها محصول پربركت اطاعت از خدا و پیامبر اوست.
انسانى كه دلش از ایمان خالى است و عملش عمل غیر صالح است و از اخلاق حسنه و حالات انسانى تهیدست است و نمى خواهد به خدا بازگشت كند و به توبه آراسته گردد و گذشته فاسد خود را جبران نماید ، هرگز رحمت رحیمیه و فضل و احسان الهیه در او طلوع نخواهد كرد و راهى به رضایت حق و بهشت نخواهد یافت .
توقع دریافت رحمت خاص حق هنگامى توقعى صحیح و انتظارى بجاست كه وجود انسان به ایمان و عمل صالح و اخلاق حسنه آراسته باشد. آیه زیر بیانگر این است که ایمان و عمل صالح و اخلاق و سبب طلوع رحمت ویژه از افق وجود انسان است مى باشد :
 وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضَهُمْ أَولِیاءُ بَعْض یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَیُقِیمُونَ الصَّلاَةَ وَیُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَیُطِیعُونَ اللهَ وَرَسُولَهُ أُولئِكَ سَیَرْحَمُهُمْ اللهُ إِنَّ اللهَ عَزِیزٌ حَكِیمٌ(9)
(مردان و زنان با ایمان دوست و یار یكدیگرند ; همواره به كارهاى نیك و شایسته فرمان مى دهند و از كارهاى زشت و ناپسند بازمى دارند و نماز را برپا مى كنند و زكات مى پردازند و از خدا و پیامبرش اطاعت مى نمایند; به زودى خدا آنان را مورد رحمت قرار مى دهد; زیرا خدا تواناى شكست ناپذیر و حكیم است .)

«رحمت» كلمه‏ اى كه واجب است در طول روز حداقل هفتاد مرتبه آن را بر زبان جاری کنیم. از«بسم الله الرحمن الرحیم» نماز تا «السلام علیكم و رحمه الله»و در مجموع پنج وعده نماز این صفت الهی هفتاد بار به صورت واجب تکرار می شود.


قرآن و پیامبر اسلام (صلى الله علیه وآله) و امامان معصوم (علیهم السلام) همواره مردم را به مطالعه و فهم و درك ظرایف خلقت خدا كه در حقیقت آثار رحمت اوست تشویق مى كرده اند تا از این طریق بیش از پیش به توحید گرایش پیدا كنند و به این وسیله خود را به رحمت واسعه حق برسانند .
كتاب «توحید مفضل» نمونه اى از آموزه هاى حضرت امام صادق (علیه السلام) در باب خداشناسى از راه آثار است، همچنین بخشى از خطبه هاى «نهج البلاغة» و یا دعاى عرفه امام حسین (علیه السلام) نمونه اى از این قبیل است .
و در پایان از ژرفای دل فریاد می زنیم:
لا إله إلا أنت رب العرش العظیم أنت خیر من سئل و أوسع من أعطى و أرحم من قدر و أحق من رحم و غفر و عفا و تجاوز و أنت أحق من تاب علی و قبل العذر(10)
پی نوشت ها:
1-  مفردات ألفاظ القرآن ،ص : 347
2- الاعراف/156
3- الانعام/12
4- الانعام/ 160
5- زمر / 53
6- دعای کمیل
7- البقره/64
8-  النور/21
9-  التوبه/71
10- مصباح المتهجد ، ج‏2، ص497