سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در حقوق ایران، فرزند به کسی گفته می شود که با والدین خود رابطه خونی نسبی داشته باشد. اما گاهی ممکن است افراد به دلایلی مانند نداشتن فرزند و یا حمایت از کودکان یتیم، کودکی را به سرپرستی پذیرفته و نسبت به تأمین منافع مادی و معنوی آن طفل متعهد شوند که به این
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست

در حقوق ایران، فرزند به کسی گفته می شود که با والدین خود رابطه خونی نسبی داشته باشد. اما گاهی ممکن است افراد به دلایلی مانند نداشتن فرزند و یا حمایت از کودکان یتیم، کودکی را به سرپرستی پذیرفته و نسبت به تأمین منافع مادی و معنوی آن طفل متعهد شوند که به این عمل اصطلاحا «سرپرستی» گفته می شود. در این راستا، قانونی با عنوان قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست با سی و هفت ماده و هفده تبصره در سال 1392 به تصویب رسید و اصلاحات جدیدی را در زمینه سرپرستی اعلام داشت.

بخش حقوق تبیان
کودکان

مطابق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست مصوب 1392، کلیه اتباع ایرانی مقیم ایران و مقیم خارج از کشور می توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان مشمول این قانون را با رعایت مقررات مندرج در آن و با حکم دادگاه صالح بر عهده گیرند.

برابر ماده 5 قانون مذکور، افراد زیر می توانند نسبت به سرپرستی از سازمان بهزیستی درخواست نمایند:

الف ـ زن و شوهری که پنج‌سال از تاریخ ازدواج آنان گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند، مشروط به این‌که حداقل یکی‌از آنان بیش از سی‌سال سن داشته باشد. البته چنانچه به تشخیص سازمان پزشکی قانونی امکان بچه دار شدن زوجین وجود نداشته باشد، درخواست کنندگان از شرط مدت پنج سال مستثنی می باشند. به علاوه درخواست باید به طور مشترک از طرف آنان تنظیم و ارائه گردد.

ب ـ زن و شوهر دارای فرزند مشروط بر این‌که حداقل یکی از آنان بیش از سی‌سال سن داشته باشد.

ج ـ دختران و زنان بدون شوهر، در صورتی‌که حداقل سی‌سال سن داشته باشند، منحصراً حق سرپرستی اناث را خواهند داشت. البته لازم به ذکر است، در صورتی که درخواست کنندگان سرپرستی از بستگان کودک با نوجوان باشند. دادگاه با اخذ نظر سازمان بهزیستی و با رعایت مصلحت کودک و نوجوان می تواند آنان را از برخی از شرایط فوق مستثنی نماید.

برابر ماده 6 این قانون، درخواست کنندگان سرپرستی باید دارای شرایط زیر باشند:

برابر ماده 11 این قانون، تقاضانامه درخواست کنندگان سرپرستی باید به سازمان بهزیستی ارائه گردد و این سازمان مکلف است حداکثر پس از دوماه نسبت به اعلام نظر کارشناسی آن را به دادگاه صالح تقدیر دارد. دادگاه با احراز شرایط مقرر در این قانون و با لحاظ نظریه سازمان بهزیستی، نسبت به صدور قرار سرپرستی آزمایشی شش ماهه اقدام می نماید و پس از پایان دوره سرپرستی آزمایشی، دادگاه با لحاظ نظر سازمان بهزیستی و با رعایت مفاد این قانون، اقدام به صدور حکم سرپرستی و ابلاغ آن می نماید

الف- تقید به انجام واجبات و ترک محرمات. ب- عدم محکومیت جزائی موثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی. ج- تمکین مالی. د- عدم حجر. هـ- سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی. و- نداشتن اعتیاد به مواد مخدر، مواد روان گردان و الکل. ز- صلاحیت اخلاقی. ح- عدم ابتلا به بیماری های واگیر و یا صعب العلاج. ط- اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رعایت اشتراکات دینی میان سرپرست و افراد تحت سرپرستی الزامی است و دادگاه صالح با رعایت مصلحت کودک و نوجوان غیرمسلمان سرپرستی وی را به درخواست کنندگان مسلمان می سپارد. 

همچنین کلیه کودکان و نوجوانان نابالغ و نیز افراد بالغ زیر شانزده سال که به تشخیص دادگاه عدم رشد و یا نیاز آنان به سرپرستی احراز شود و واجد یکی از شرایط زیر باشند، مشمول مفاد این قانون می گردند:

الف- امکان شناخت هیچ یک از پدر، مادر و جد پدری آنان وجود نداشته باشد. ب- پدر، مادر، جد پدری و وصی منصوب از سوی ولی قهری آنان در قید حیات نباشند. ج- افرادی که سرپرستی آنان به موجب حکم مراجع صلاحیت دار به سازمان سپرده گردیده و تا زمان دو سال از تاریخ سپردن آنان به سازمان، پدر یا مادر و یا جد پدری و وصی منصوب از سوی ولی قهری برای سرپرستی آنان مراجعه ننموده باشند. د- هیچ یک از پدر، مادر و جد پدری آنان و وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را نداشته باشند و به تشخیص دادگاه صالح این امر حتی با ضّم امین با ناظر نیز حاصل نشود.

برابر ماده 11 این قانون، تقاضانامه درخواست کنندگان سرپرستی باید به سازمان بهزیستی ارائه گردد و این سازمان مکلف است حداکثر پس از دوماه نسبت به اعلام نظر کارشناسی آن را به دادگاه صالح تقدیر دارد. دادگاه با احراز شرایط مقرر در این قانون و با لحاظ نظریه سازمان بهزیستی، نسبت به صدور قرار سرپرستی آزمایشی شش ماهه اقدام می نماید و پس از پایان دوره سرپرستی آزمایشی، دادگاه با لحاظ نظر سازمان بهزیستی و با رعایت مفاد این قانون، اقدام به صدور حکم سرپرستی و ابلاغ آن می نماید.

لازم به ذکر است در کنار تمام موارد فوق دادگاه در صورتی حکم سرپرستی صادر می نماید که درخواست کننده سرپرستی بخشی از اموال یا حقوق خود را به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی تملیک کند و یا دستور اخذ تعهد کتبی به تملیک بخشی از اموال با حقوق در آینده را صادر نماید که تشخیص نوع و میزان مال یا حقوق مزبور با دادگاه است به علاوه درخواست کننده منحصر یا درخواست کنندگان سرپرستی باید متعهد گردند که تمامی هزینه های مربوط به نگهداری و تربیت و تحصیل افراد تحت سرپرستی را تأمین نمایند. این حکم حتی پس از فوت سرپرست منحصر یا سرپرستان نیز تا تعیین سرپرست جدید برای کودک یا نوجوان جاری می باشد که از طریق نهاد بیمه عمر اقدام می گردد. البته در صورتی که دادگاه تشخیص دهد اعطای سرپرستی بدون اجرای این شرط به مصلحت کودک یا نوجوان می باشد به صدور حکم سرپرستی اقدام می کند. 

همچنین به موجب ماده 17 قانون مذکور، تکالیف سرپرست نسبت به کودک یا نوجوان از لحاظ نگهداری، تربیت، نفقه، احترام، نظیر تکالیف والدین نسبت به اولاد است و کودک یا نوجوان تحت سرپرستی نیز مکلف است نسبت به سرپرست، احترامات متناسب با شأن وی را رعایت کند.

 

آری، آنچه مسلم است کودکان و نوجوانانی که به سرپرستی واگذار می شوند امانات الهی به دست سرپرستان می باشند که نگهداری از آنان علاوه بر نعمت دنیوی، اجر اخروی را نیز به همراه دارد و آیات نورانی سوره مبارکه ضحی را یادآور می شود که به شکرانه نعمت های الهی وظیفه داریم تا با یتیمان و مستمندان مهربانی کنیم به امید روزی که تمام کودکان در کانون بر مهر خانواده به بار بنشینند.

 

منبع : ماهنامه کودک شماره 127

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین