وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
سی و دومین دوره جشنواره موسیقی فجر جمعه گذشته به کار خود پایان داد. در طول یک هفته ای که این جشنواره در حال وقوع بود، حاشیه و اتفاق کم نداشت؛ از لغو بعضی اجراها گرفته تا فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی و حادثه پلاسکو، همه و همه بر این دوره تاثیراتی داشتند.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

نگاهی به آخرین دوره جشنواره موسیقی فجر

سی و دومین دوره جشنواره موسیقی فجر جمعه گذشته به کار خود پایان داد. در طول یک هفته ای که این جشنواره در حال وقوع بود، حاشیه و اتفاق کم نداشت؛ از لغو بعضی اجراها گرفته تا فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی و حادثه پلاسکو، همه و همه بر این دوره تاثیراتی داشتند.

فراوری- بخش هنری تبیان
جشنواره موسیقی فجر

سی و دومین جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر، اتفاقات تلخ و شیرینی با خود به همراه داشت و مشکلات زیادی بر سر اجرای آن به وجود آمد اما در نهایت با سلامت و موفقیت به کار خود خاتمه داد. اتفاقاتی که در پیش و در حین جشنواره سی و دوم موسیقی رخ داد، باعث شد که رئیس جشنواره آن را تاریخی‌ترین دوره جشنواره فجر در میان ادوار 32 گانه آن بداند. در ادامه مروری خواهیم داشت بر آن‌چه که از ابتدای برنامه‌ریزی‌ برای برگزاری جشنواره موسیقی فجر تا شب اختتامیه آن رخ داد:

رئیس سی و دومین جشنواره موسیقی فجر

برخلاف رسمی که تا سی‌امین دوره در جشنواره موسیقی فجر وجود داشت و همزمان با پایان هر دوره از جشنواره، دبیر سال بعد حکم اجرایی خود را از سوی معاون هنری وزارت ارشاد می‌گرفت، سی‌ویکمین دوره جشنواره‌ موسیقی فجر در حالی اسفندماه ۱۳۹۴ به پایان رسید که دبیر این رویداد برای دوره بعدی حکم نگرفت.

حمیدرضا نوربخش - مدیر سی‌ویکمین دوره جشنواره موسیقی فجر - پیش از این در این زمینه گفته بود: در این سال‌ها، کار دبیر صرفا پرداختن به مسائل فنی بود، اما همه امور را بخش اجرایی پوشش می‌داد، یعنی شخصی به اسم دبیر اجرایی همه کارها را یک‌تنه انجام می‌داد. اگر فقط یک مدیر داشته باشیم، صفر تا صد را برنامه‌ریزی و حوزه‌هایی را مشخص می‌کند. البته یک شورای سیاستگذاری داریم که رییس این    شورا معاون امور هنری وزارت ارشاد است و رییس دفتر موسیقی هم قائم‌مقام او خواهد بود.

تعیین مدیر جشنواره

۲۷ مردادماه امسال، فرزاد طالبی، حسن ریاحی، محمد سریر، داود گنجه‌ای، هوشنگ کامکار، فریدون شهبازیان، حمیدرضا نوربخش، سیدمحمد میرزمانی، سیدحمیدرضا شاهنگیان و حسام‌الدین سراج در احکام جداگانه‌ای به عضویت شورای سیاستگذاری جشنواره موسیقی فجر درآمدند؛ اما دبیر یا مدیر این رویداد مشخص نشد.

در این‌باره، علی مرادخانی - معاون امور هنری وزارت ارشاد - در گفت‌وگویی که شهریورماه با ایسنا داشت، با بیان این‌که سال گذشته اتفاقات خوبی در جشنواره افتاد که باعث تحرک شد، اظهار کرد: البته هر اتفاقی که رخ می‌دهد، حتی اگر کاری بدیع و اساسی باشد، امواج متفاوتی را ایجاد می‌کند. بنابراین جشنواره موسیقی فجر یکسری هماهنگی‌های کلی را لازم داشت. قرار شده دوستان یکسری گزارش‌هایی را که به‌نظر می‌رسد برای تصمیم‌گیری‌های جدید لازم باشد، در چند روز آینده بدهند.

وی ادامه داد: با وجود همه این قضایا، کارهای مربوط به جشنواره موسیقی در حال انجام است و همه‌چیز برای تعیین مدیر یا دبیر جشنواره متوقف نشده است. گاهی وقت‌ها آدم دوست دارد برخی چیزها بلافاصله پس از اتمام جشنواره اعلام شود، گاهی هم نه.

او با بیان این‌که ما برای صادر نکردن حکم مدیر یا دبیر بلافاصله پس از پایان جشنواره سی‌ویکم چند دلیل داشتیم، توضیح داد: سال گذشته، اتفاق مهمی رخ داد و هیچ کسی نتوانست به معنای محرز بگوید، این راه را ادامه دهیم یا راه‌های قبلی را. ما به این نتیجه رسیدیم اتفاقی که رخ می‌دهد یک جریان تحولی دارد و می‌تواند در آینده امکان خوبی را در حوزه موسیقی به ارمغان بیاورد. ممکن است عده‌ای نقد کنند و بگویند این‌طور نبوده است و عده‌ای برعکس آن را بگویند. به همین دلیل ما تصمیم گرفتیم این موضوع را در شورای سیاست‌گذاری نقد کنیم.

بالاخره در ششم مهرماه انتظارها به سر رسید و در نشست شورای سیاستگذاری این رویداد، ریاست شورا معاونت امور هنری وزیر و دبیری شورا به انتخاب اعضای شورا به حسن ریاحی واگذار شد. همچنین موضوع ایران فرهنگی به‌عنوان یکی از موارد مهم مطرح و قرار شد که به آن در جشنواره پرداخته شود و هنرمندان بخش بین‌الملل با هدف محوری معرفی فرهنگ و هنر این حوزه که از دیرباز در جهان صاحب نقش و تأثیر بوده است، دعوت شوند. همچنین جایزه «باربد» به‌دلیل تأثیر مثبت و عمیقی که بین هنرمندان داشته است و به‌نحوی می‌تواند نقش عمده و محوری در وحدت بخشیدن به جریان جشنواره و حضور هنرمندان صاحب‌نام داشته باشد، در جریان کل جشنواره لحاظ شود.

در ادامه این جلسه مقرر شد تا انجمن موسیقی ایران به‌عنوان متولی جشنواره زیر نظر مدیرکل موسیقی وزارت متبوع جریان اجرایی امور را پیگیری و با هماهنگی مدیریت جشنواره اقدامات بایسته را به انجام برساند. حمیدرضا نوربخش نیز به اتفاق آرای اعضا به‌عنوان مدیر جشنواره انتخاب شد و ضمن قبول مسوولیت مدیریت جشنواره سی‌ودوم، مصوبه جلسه را به منزله شروع امور اجرایی و فعالیت‌های تحت نظر خود پذیرفت.

برگزاری زودتر از موعد دوره سی‌ودوم

آبان‌ماه از طرف مدیر این جشنواره اعلام شد که به علت تقارن زمان همیشگی برگزاری جشنواره موسیقی فجر با ایام فاطمیه این جشنواره یک‌ماه زودتر و از ۲۲ دی تا اول بهمن‌ماه برگزار می‌شود.

نامه‌ای به وزیر

جشنواره موسیقی فجر که در برگزاری دوره سی‌ویکم خود با انتقادهایی روبه‌رو شده بود، این‌بار نیز شاهد موجی از انتقادها از سوی هنرمندان بود که به امضا و انتشار نامه‌ای خطاب به وزیر ارشاد منجر شد. معاون امور هنری وزارت ارشاد در نشست «گفتمان ضرب اصول» (ششم دی‌ماه امسال) قول برگزاری جلسه‌ای را توسط مدیرکل دفتر موسیقی وزارت ارشاد با منتقدان داد و گفت که اگر لازم باشد خود او نیز جلسه‌ای را برگزار می‌کند.

دو هفته پس از این جریان، مرادخانی در گفت‌وگویی که با خبرنگاران داشت، اظهار کرد که این جلسه برگزار شده و پس از جمع‌بندی، نتیجه آن اعلام می‌شود. البته تا به حال، هیچ مطلبی درباره این جلسه از طرف وزارت ارشاد منتشر نشده است.

برگزاری جلسه‌ای با حضور برگزارکنندگان این جشنواره و برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی و پیشنهاد نمایندگان مجلس برای تجلیل از محمدرضا شجریان - پیشکسوت حوزه آواز - در این رویداد از دیگر مواردی بود که پیش از برگزاری سی‌ودومین دوره جشنواره موسیقی فجر اتفاق افتاد.

پخش آنلاین کنسرت‌ها

در آخرین نشست خبری ریاست سی و دومین جشنواره موسیقی فجر پیش از برگزاری کنسرت‌های جشنواره، حمیدرضا نوربخش خبر از یک اتفاق ویژه در جشنواره امسال داد و آن اتفاق چیزی نبود جز پخش آنلاین کنسرت‌ها از سامانه حام. پدیده کنسرت آنلاین از سال گذشته با همت سامانه حام آغاز شد که بر اساس آن چند تن از خوانندگان موسیقی سنتی کنسرت آنلاین برگزار کردند و این پدیده رفته رفته جای خود را در مدیوم موسیقی باز کرد. همین اتفاق باعث شد که جشنواره موسیقی فجر نیز با تمهیداتی که اندیشید، توانست اختیار پخش آنلاین بخشی از کنسرت‌های جشنواره فجر را فراهم کند. این اتفاق در حالی رخ داد که مخاطب ایرانی با تقبل هزینه‌ای بسیار اندک توانست پای دستگاه خود بنشیند و کنسرت هنرمند محبوبش را با کیفیت‌های مدنظر تماشا کند. همچنین سامانه کنسرت آنلاین حام در سی و دومین جشنواره موسیقی فجر، آیین اختتامیه این جشنواره را نیز این‌بار به صورت رایگان در اختیار مخاطبان موسیقی قرار داد تا علاقه‌مندان پرشماری که نمی‌توانستند در تالار وحدت حضور فیزیکی بیایند، در خانه‌های‌شان اختتامیه جشنواره را به صورت زنده و آنلاین تماشا کردند. 

تأخیر در شروع جشنواره

در چند سال گذشته دهه آخر بهمن‌ماه موعد آغاز جشنواره موسیقی فجر بود اما در این دوره جاری به علت همزمانی با ایام فاطمیه، جشنواره موسیقی فجر یک ماه زودتر آغاز شد. قرار بود سی و دومین جشنواره موسیقی فجر در تاریخ 22 دی آغاز شود که رحلت ناگهانی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و اعلام 3 روز عزای عمومی در کشور، باعث شد که جشنواره موسیقی فجر با دو روز تأخیر آغاز شود و یک فشردگی عجیب در اجراهای جشنواره به وجود آید. با این وجود جشنواره فجر طی 8 شب به صورت فشرده‌تر برگزار شد که البته این فشردگی هیچ‌گاه مشکلی در برگزاری کنسرت‌های جشنواره ایجاد نکرد و همه چیز براساس برنامه پیش رفت. همچنین روزهای پایانی جشنواره نیز با حادثه تلخ ریزش ساختمان پلاسکو همزمان شد که از این رو گروه‌های مختلف موسیقی در شب ماقبل پایانی، اجرای‌شان را به جان‌باختگان یا آسیب‌دیدگان آن حادثه هولناک تقدیم کردند و در شب اختتامیه نیز برنامه با یک دقیقه سکوت به خاطر از دست دادن عده‌ای از آتش‌نشانان فداکار کشور آغاز شد.

لغو دو اجرای بین‌المللی

از میان 85 اجرای جشنواره موسیقی فجر، 83 کنسرت بدون کمترین حواشی در 6 سالن شهر تهران برگزار شد و در این بین دو اجرای بین‌المللی به دلایلی متفاوت لغو شد. دولتمند خالف خواننده مطرح موسیقی تاجیکستان یکی از خوانندگان بخش بین‌المللی جشنواره فجر بود که چند روز پیش از ورودش به ایران برای برگزاری کنسرت، دچار عارضه قلبی و مغزی شد و در بیمارستان شهر دوشنبه بستری شد تا کنسرت این خواننده تاجیک لغو شد. همچنین گروه "شوسان تریو" از فرانسه نیز به علت کافی نبودن تاریخ اعتبار گذرنامه یکی از اعضایش موفق به حضور در سی و دومین جشنواره موسیقی فجر نشد تا شمار کنسرت‌های لغو شده جشنواره همچون سال گذشته به عدد 2 برسد. 

جایزه باربد

از چند سال پیش و با حذف جایزه بخش رقابتی جشنواره موسیقی فجر، همواره انتقادهایی از سوی هنرمندان موسیقی به ستاد جشنواره فجر صورت می‌گرفت که عمدتاً اشاره بر آن داشت که جشنواره برای افزایش کیفیت اجراها باید بخش رقابتی را حفظ کند. با این وجود چند سالی است که در این زمینه بحث‌هایی صورت می‌گیرد و شورای سیاست‌گذاری جشنواره این مبحث را از مناظر مختلف بررسی می‌کند. به هر حال جشنواره فجر همچنان بخش رقابتی ندارد ولی از دوره قبل این جشنواره، با تصمیمی که ستاد اجرایی جشنواره گرفت، جایزه‌ای ویژه تحت عنوان جایزه "باربد" تدارک دید تا به تولیدی‌های برتر مهر سال گذشته تا مهر سال جاری موسیقی اهدا شود. سال گذشته اولین دوره جایزه باربد به بهترین‌های بخش‌های موسیقی با کلام و بی‌کلام پاپ، سنتی، تلفیقی و... اهدا شد که بسیار مورد استقبال قرار گرفت و برد رسانه‌ای و خبری جالبی داشت. امسال نیز در ادامه همان سیاست‌گذاری، جایزه باربد در دستور کار ستاد جشنواره قرار داشت و در شب اختتامیه جشنواره به برگزیدگان بخش‌های مختلف موسیقی تقدیم شد.

اهدای جایزه باربد از چند جهت قابل بررسی است. نخست آن‌که شاید این جایزه جایگزین جوایز بخش رقابتی اجراهای خود جشنواره فجر نباشد ولی همواره جای جایزه‌ای معتبر برای آثار موسیقی تولید شده در طول سال خالی بود که جشنواره فجر به عنوان بزرگترین محل گردهمایی اهالی موسیقی اهدای این جایزه را برعهده گرفت. از طرفی جایزه باربد توانست بر هیجان برگزاری آیین اختتامیه جشنواره فجر بیفزاید و آن را به مانند اختتامیه جشنواره موسیقی فیلم یا تئاتر، هیجان‌انگیز کند تا صرفاً از یک فضای اجرا و سخنرانی درآمده و مخاطب را با اتفاقات غافل‌گیر کننده مواجه سازد. بنابراین لزوم اهدای جایزه باربد در دوره‌های بعدی جشنواره موسیقی فجر نیز احساس می‌شود تا آثار تولید شده موسیقی در طول سال، در بزرگترین جشنواره موسیقی کشور مورد ارزیابی قرار گرفته و نفرات برتر بخش‌های مختلف به انتخاب هیئت داوران شناخته شوند.

اعتراض عده‌ای به نحوه بلیت‌فروشی

بلیت‌فروشی این دوره از جشنواره به‌طور همزمان در دو سامانه آغاز شد. بلیت‌های بخش موسیقی نواحی، بانوان و بخشی از موسیقی تلفیقی در یک سامانه و بقیه اجراها در سامانه دیگر به فروش می‌رسیدند.

این موضوع باعث اعتراض برخی خوانندگان شد، به‌طوری که حجت اشرف‌زاده در نشست خبری اجرای خود، گفت: فروش بلیت‌ها باید از طریق سامانه‌ای حرفه‌ای انجام شود. در حالی که بلیت‌های بخش تلفیقی جشنواره را سایتی می‌فروشد که تبلیغاتی در این زمینه انجام نداده است.

اشکان خطیبی - بازیگر و خواننده - نیز که امسال در جشنواره موسیقی فجر اجرا داشت، گفت: من مخالف سیستم فروش بلیت منوپل هستم و معتقدم در این زمینه باید دموکراسی رعایت شود. گروه‌های موسیقی پاپ که کمتر از ۴۸ ساعت می‌توانند چند هزار بلیت را بفروشند، خودشان می‌توانند سامانه فروش بلیت را انتخاب کنند. من به‌دلیل سال‌های طولانی که موزیک کار کرده‌ام، فروش بلیت را از طریق یک سایت انجام می‌دادم.

او افزود: تصورم این بود که این امکان وجود دارد که یک سایت تخصصی، بلیت‌ها را بفروشد. از طرفی چون ما در این مملکت زندگی می‌کنیم، قرار نیست همه‌چیز کامل باشد.

درگذشت آیت‌الله و تاثیر آن بر جشنواره

یکی از نقاط عطفی که این رویداد هنری را به‌شدت تحت تاثیر خود قرار داد، درگذشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی (۱۹ دی‌ماه) سه روز پیش از آغاز جشنواره بود. به این دلیل و اعلام عزای عمومی، جدول اجراهای این دوره از جشنواره موسیقی فجر دستخوش تغییراتی شد. اجراهای دو روز نخست کنسل شدند و در میان برنامه روزهای بعد گنجانده شدند.

در این میان، روابط عمومی این جشنواره در اطلاعیه خود برای اعلام تغییر در جدول اجراها و تاخیر در شروع جشنواره، بیان کرد: «کسانی که بلیت‌های سی‌ودومین جشنواره موسیقی فجر را پیش از تغییرات اعلام‌شده تهیه کرده‌اند، می‌توانند با توجه به زمان و مکان اجراهای تغییریافته با همان بلیت‌ها به سالن اجرا مراجعه کنند و در کنسرت‌ها حضور یابند.»

یکی از این تغییرات در بخش بین‌الملل بود و طبق آن، یکی از دو اجرای ژیوان گاسپاریان - دودوک‌نواز ارمنستانی - در ۲۳ دی‌ماه به میزبانی تالار وحدت از جدول حذف شد و او فقط ۲۴ دی‌ماه در برج میلاد روی صحنه رفت.

این شرایط باعث بی‌نظمی‌هایی در اجرای این هنرمند شد و در نهایت برنامه او با تاخیر آغاز شد. هرچند بعد از تجربه اجرای گاسپاریان، تلاش‌هایی برای سامان دادن به بلیت‌های جشنواره انجام شد، اما تاخیر در آغاز برخی اجراها که ساعت یا روز آن‌ها نسبت به جدول اولیه تغییر کرده بود، مشکلاتی را برای مخاطبان ایجاد کرد، از جمله اجرای گروه خنیاگران مهر (وحید تاج) یا ارکستر راز و نیاز (سالار عقیلی) که با تاخیر زیاد آغاز شدند یا گروه «چریکه» که زودتر از ساعت اعلام‌شده در بلیت‌ها روی صحنه رفت و این موضوع‌ها باعث سردرگمی مخاطبان شدند.

از سوی دیگر، نبودن بروشور در اجراهای روزهای نخست جشنواره، مشکل دیگری بود که مدیر جشنواره درباره تاخیر در توزیع کتابچه‌های حاوی اطلاعات گروه‌های موسیقی، توضیح داد: کتابچه‌های جشنواره آماده بود، اما به‌دلیل تغییراتی که در جدول برنامه‌ها (درپی ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی) به‌وجود آمد، با تاخیر پخش شد.

فرو ریختن پلاسکو در روز آخر

دومین اتفاق تلخی که جشنواره موسیقی فجر را تحت تاثیر قرار داد، سوختن ساختمان پلاسکو، فروریختن آن و شهادت چندین آتش‌نشان بود. این اتفاق صبح روز ۳۰ دی‌ماه اتفاق افتاد، در حالی که روز بعد اختتامیه جشنواره برگزار شد. پس از وقوع این حادثه که فاصله کمی با محل برگزاری اجراها و همچنین اختتامیه داشت، ستاد برگزاری جشنواره اعلام کرد که تمام اجراهای شامگاه ۳۰ دی‌ماه به حادثه‌دیدگان پلاسکو تقدیم می‌شود. هنرمندانی نیز که آن شب روی صحنه رفتند، به‌گونه‌ای حال و هوای برنامه خود را به سمت این حادثه کشاندند و با افراد داغدار ابراز همدردی کردند.

اختتامیه‌ای بدون حضور وزیر

بالاخره شامگاه اول بهمن‌ماه کار این دوره از جشنواره به پایان رسید و اختتامیه با معرفی برندگان جایزه «باربد» برگزار شد. نیامدن وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به اختتامیه و حضور نداشتن برخی هنرمندان که برنده جایزه «باربد» شدند مانند همایون شجریان، علیرضا قربانی و محسن چاوشی از نکات قابل توجه این مراسم بود.


منابع: ایسنا/ هنرآنلاین

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین