نگاهی به رمان «هندوی شیدا» نوشته سعید تشکری
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

عشق هایی که غریبه نیستند

نگاهی به رمان «هندوی شیدا» نوشته سعید تشکری

بخش کتاب و کتابخوانی تبیان

 

عشق هایی که غریبه نیستند

 

رمان «هندوی شیدا» به قلم آقای سعید تشکری، اخیراً توسط انتشارات نیستان به تازگی راهی بازار نشر شده است.

«هندوی شیدا» بن مایه ای حقیقی دارد. آن روزهایی که تشکری در بیمارستان بستری بود، با مردی آشنا می شود که پسرش خانه و کاشانه اش را آتش زده و پدر نیز در این آتش گرفتار آمده است. آتشی که ریشه در عشقی زمینی دارد و تشکری آن را دستمایه رمان جدید خود می کند.
تشکری با نثر روان و ساده اش، در ادامه رمان بلند پیشین خود «مفتون و فیروزه» عشق را نقطه پرگار داستانش قرار می دهد و در کنار این عشق روایت های خود را بر بستر منطق پی ریزی می کند. بستری که اطاله کلام ندارد. زیاده گویی نمی کند. داستان سرایی بیهوده ندارد و مخاطب را نه فقط خسته نمی کند، بلکه تا پایان کتاب به راحتی به دنبال خود می کشاند.

فصل بندی های کوتاه و کوبنده
یکی از هنرهای تشکری در نگاشتن رمان های اخیرش، فصل بندی های کوتاه،کوبنده و پرکشش است. این نوع فصل بندی هنرمندانه که از ذهن درام نویسی تشکری نشأت می گیرد، ناظر به فعالیت او در عرصه هنرهای نمایشی و دراماتیک است. برای همین فصل بندی های کوتاه همراه با مقدمه، جریان دراماتیک و موخره دارد و فصلی نیمه کاره و رها باقی نمی ماند.
راوی داستان، تک تک افرادند؛ از ناصر که شخصیتی پویا در داستان دارد تا پروین که شخصیتی ایستا دارد. در «هندوی شیدا» برخلاف «مفتون و فیروزه» ما با شخصیت های مختلفی سروکار نداریم. شخصیت های اصلی داستان: ناصر، حاج ریحانی، طلعت، فرزام، پری و پروین هستند. از دیگر شخصیت ها منهای بیتا که به اقتضای داستان در یک گفت وگوی تلفنی که همسرش با ناصر دارد، اطلاعات خاصی به دست نمی آید. خواهران ناصر غیر از فریبا هیچ یک اسمی ندارند. همسرانشان کلاً خاموش هستند و اثری جز یکی در فصل ابتدایی دیده نمی شود.
اصولاً تشکری در این رمان به دنبال شخصیت پردازی زیاد نبوده است. دنبال انتقال پیام و مفهومی ساده و گیرا، اما مغفول مانده است. در شخصیت پردازی، استفاده از حضور فرزام به عنوان ضدقهرمان در مقابل ناصر و در فصل های بعدتر مقابل پری و همچنین طلعت در مقابل حاج ریحانی و بعدتر پروین، همه برای انتقال مفهومی بوده است که تشکری در این رمان به دنبال آن بوده است؛«عشق حقیقی».

عشق های ساده
تشکری خیلی ساده و گیرا عشق را مطرح می کند و برای طرح مفهوم عشق چند تیپ آدم هایی را می سازد که در جامعه به راحتی دیده می شوند و برای ما غریبه نیستند. اگر از فرزام و پری بگذریم، ما با تاجری مومن و همسری مغرور، جوانی کافه دار با جوانانی امروزی و خانواده ای ساده و عاشق که تمام زندگی شان وقف اباعبدالله است سروکار داریم.
شاید در شخصیت پردازی نقطه ضعف این اثر بیتاست. ای کاش از بیتا بیشتر گفته می شد و خالق اثر به این سرعت از او نمی گذشت. چه اینکه در فصل تماس ناصر با بیتا، فقط یک پاراگراف از شوهر بیتا می شنویم و در فصل وصال در کافه فنجون فقط دو دیالوگ از بیتا که ارضاکننده عطش مخاطب نیست؛ اما اگر از این بخش بگذریم دیالوگ ها و گفتارهای شخصیت های داستان، سنجیده و بجاست. روده درازی نمی کنند و با کمترین کلمات بیشترین بار معنایی را انتقال می دهند.

باز هم جغرافیای خراسان
فارغ از فن داستان نویسی اگر بخواهیم «هندوی شیدا» را بررسی کنیم، جابه جا امضاهای سعید تشکری را می بینیم. اینکه باز این داستان در جغرافیای خراسان دیده می شود. اینکه روشنفکران در این رمان نقد می شوند.
اینکه عشق بن مایه کار او شده است و اینکه باز حضرت علی بن موسی الرضا(ع) نقطه پرگار حرف اصلی داستان یعنی عشق آسمانی است می شود. تشکری یک رمان دینی نوشته است، بدون شعار دادن و پرچم بالا گرفتن. رمانی که تفسیر آیه کَلاّ إِذا دُکَّت ِ الأَرض  دَکًّا دَکًّا است. از هر دست بدهی از همان دست خواهی گرفت و ناصر از همان دست که به حاج ریحانی می دهد از فرزام می گیرد.
تشکری این بارغیراز مشهد از شاهرود برایمان می گوید. در مشهد ناصر برای پروین مکان ها و خیابان ها و تاریخچه شان را شرح می دهد و در شاهرود این پروین است که از شهر برای ناصر می گوید. این خصوصیت نویسنده است که در کتاب هایش وفادار به جغرافیای زیستی خویش است و از محدوده اش پا فراتر نمی گذارد. از جایی حرف می زند که آن را می شناسد و واقف به احوال مردمان سرزمینش است. در این رمان هم تشکری با طرح نام هایی چون: نیچه، رومن رولان، سلینجر، کوئیلیو، مارکز،دوراس
 و ..... نسبت به نقد ایسم های غربی می پردازد. ایسم هایی که پوچ اند و بجا از آفتاب در حجاب و سقای آب و ادب نام می برد. (ای کاش کشتی پهلوگرفته را هم نام می برد).
در این داستان نقطه اصلی توکل ها و توسل ها حرم حضرت رضاست. با شرح نام مکان ها و باب ها و رواق ها. نویسنده خواننده را با خود به حرم می برد. همراه خود می کند و بی اغراق دلش را هوایی حرم می کند. نقطه اتصال ما با این عشق ملکوتی در داستان عشق پروین و حاج ریحانی به دو معصوم است. اولی که خادمه اباعبدالله است و دومی که آستان بوس و وصی پدرش برای هم جواری با حرم آقاست. شخصیت پردازی مفهومی این دو خیلی نفر خوب و صحیح و به درستی از آب درآمده است. همین شخصیت پردازی مفهومی صحیح این دو نفر است که مخاطب احساس زدگی و اغراق ندارد. پروین و حاج ریحانی را پس نمی زند و دلش را همراه این دو می کند.
تشکری ویرایشی نو از داستان عشق را در جامعه امروز ارائه می دهد. عشقی که در کوچه پس کوچه های شهر جاری است و هیچ گاه به دست فراموشی سپرده نخواهد شد. قلمش مانا!


منبع: صبح نو