وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
طبق بعضی از اسناد و مدارک اسلامی یکی از مطالب مهمی که گویای برتری و فضیلت امام علی (علیه السلام) بر دیگران به شمار می آید، موضوع ابلاغ آیه برائت به مشرکان توسط امام علی (علیه السلام) است.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : علی بیرانوند
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

درس هایی ماندگار از سوره برائت

طبق بعضی از اسناد و مدارک اسلامی یکی از مطالب مهمی که گویای برتری و فضیلت امام علی (علیه السلام) بر دیگران به  شمار می آید، موضوع ابلاغ آیه برائت به مشرکان توسط امام علی (علیه السلام) است. 

علی بیرانوند/کارشناس حوزه-بخش قرآن تبیان
قران، سوره برائت
بر اساس آنچه در منابع فریقین نقل شده زمانی که مشرکان مکه اقدام به پیمان شکنی و نقض عهد نمودند، پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) مأمور به برائت از مشرکان شد، حضرت در ابتدا تصمیم داشت این اعلام برائت را توسط شخص ابوبکر به گوش مشرکان مکه ابلاغ نماید ولی گویا اراده الهی شخص دیگری را شایسته این امر خطیر و مهم می دانست. منابع معتبر اهل سنت این موضوع را این چنین نقل کرده اند: 
«زید بن یثیع به نقل از ابو بکر می گوید که رسول خدا (صلی الله علیه و  آله) ابوبکر را به منظور خواندن آیات برائت به مکه فرستاد و در ضمن توقیعى فرموده بود که در مکه اعلام کند: «از این تاریخ به بعد، مشرکان حق ندارند به حج بروند؛ نباید با بدن برهنه به طواف خانه خدا بپردازند؛ جز مسلمان کس دیگرى به بهشت نمى رود؛ هر کس با رسول خدا (صلی الله علیه و آله) تعهدى دارد، تعهد او تا پیش از سرآمد مدت قابل قبول است؛ و خدا و رسول از مردم مشرک بیزارند!» ابوبکر، بیش از سه منزل از مدینه دور نشده بود که رسول خدا (صلی الله و علیه و آله) به على (علیه السلام) دستور داد که خودت را به ابوبکر برسان ، آیات برائت را از او بگیر و خود او را برگردان و خودت آنها را به مردم مکه ابلاغ کن.
على (علیه السلام) با شتاب از مدینه بیرون آمد و همانطور که پیامبر دستور داده بود مأموریت را انجام داد. وقتی ابوبکر حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله) رسید، گریست و گفت: یا رسول الله! آیا درباره من مسأله اى رخ داده است؟ حضرت فرمود: قَالَ: «مَا حَدَثَ فِیکَ إِلَّا خَیْرٌ، وَلَکِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا یُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا، أَوْ رَجُلٌ مِنِّی؛ جز خیر چیز دیگرى درباره ات رخ نداده است، ؛ ولی به من دستور داده شده که آیات برائت را یا خودم بر مردم مکه بخوانم و یا مردى که از خود من است.»[1] 
نیاز شدید به آب در هوای گرم آن هم در سرزمین بیابانی مکه فضیلت آب رسانی به تشنگان را واضح و روشن می سازد. نیازی اساسی و مهم که اگر به آن توجه نشود افراد بسیاری طعم هلاکت را خواهند چشید، ولی با این حال این عمل انسان دوستانه در برابر ایمان به خدای متعال و روز رستاخیر چیزی به حساب نمی آید و مساوی نیستند
از جمله «وَلَکِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا یُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا، أَوْ رَجُلٌ مِنِّی» این چنین فهمیده می شود که حکمت و اراده ی الهی، بر این امر تعلق گرفته است، که امام علی (علیه السلام) شایسته ترین شخص بعد از رسول خدا، برای ابلاغ آیه برائت است. سندی مهم و ماندگار که گویای مقام و منزلت امام علی(علیه السلام) در بین تمام صحابه می باشد.

درس های ماندگار از سوره برائت

آیات وحیانی و حیاتبخش سوره مبارکه توبه، همانند سایر سور قرآنی ضامن سعادت و نجات انسان در حیات دنیوی است. درس ها و پیام های وحیانی که خدای متعال در این سوره ارزشمند برای بندگان خود بیان می فرماید نیازمند تأمل و تدبر عمیق و ژرف است.  

1-ایمان به خدا، قوام و ارزش دهنده ی عمل

یکی از درس های آموزنده و ارزشمندی که از آیات ابتدایی سوره برائت استفاده می شود، این است که هر عملی به هر اندازه خوب و انسان دوستانه باشد، نیاز به پایه های اساسی از اعتقاد به خدا و روز رستاخیز دارد. 
در طول تاریخ بشریت افراد زیادی سعی داشته اند خدمات انسان دوستانه فراوانی به نوع بشر ارائه دهند، افرادی همانند ادیسون، و هزاران مخترع دیگر که فعالیت های علمی ایشان در جهت خدمت رسانی به عموم مردم بوده است؛ ولی بر خلاف آنچه بعضی افراد تصور می کنند این امور به هر اندازه که ظاهری نیک و زیبا داشته باشد، نمی تواند جای توحید و باور به رستاخیر را در وجود انسان بگیرد، از این رو خدای متعال می فرماید: « أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فی سَبیلِ اللَّهِ لا یَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ لا یَهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمینَ؛[سوره توبه، آیه 19] آیا سیراب كردن حجاج، و آباد ساختن مسجدالحرام را، همانند (عمل) كسى قرار دادید كه به خدا و روز قیامت ایمان آورده، و در راه او جهاد كرده است؟! (این دو،) نزد خدا مساوى نیستند! و خداوند گروه ظالمان را هدایت نمى كند!»
نیاز شدید به آب در هوای گرم آن هم در سرزمین بیابانی مکه فضیلت آب رسانی به تشنگان را واضح و روشن می سازد. نیازی اساسی و مهم که اگر به آن توجه نشود افراد بسیاری طعم هلاکت را خواهند چشید، ولی با این حال این عمل انسان دوستانه در برابر ایمان به خدای متعال و روز رستاخیر چیزی به حساب نمی آید و مساوی نیستند.[2]  

اگر مردم آبادی ها ایمان آورده و پرهیزگارى كرده بودند هر آینه بركت ها- نیكی ها و نعمت ها- از آسمان و زمین بر آنان مى گشادیم و لیكن [پیام ها و نشانه هاى ما را] دروغ شمردند، پس آنها را به سزاى آنچه مى كردند گرفتار ساختیم

2-ایمان به خدا، ضامن توسعه رزق و روزی

بر خلاف کسانی که برای دستیابی به مطامع مادی و دنیوی، به هر وسیله و ابزاری غیر از خدای متعال متوسل می شوند،  انسان های موحد و یکتاپرست منبع و اساس رزق و روزی خود را در درگاه الهی جستجو می کنند، از این رو علاوه بر سعی و تلاش خود، اعتقاد راسخی به منبع رزق و روزی داشته و همواره آن را از خدای خود طلب می نمایند. خدای متعال در سوره مبارکه توبه حال و روز موحدان واقعی را این چنین بیان می فرماید: « وَ لَوْ أَنَّهُمْ رَضُوا ما آتاهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ سَیُؤْتینَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ رَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللَّهِ راغِبُونَ؛[سوره توبه، آیه59] و [چه خوب بود] اگر بدانچه خداى بدیشان دهد و پیامبرش، خرسند گردند و گویند: خداى ما را بس است، بزودى خداى ما را از فزون بخشى خویش بدهد و پیامبرش نیز كه ما به خدا گراینده و امیدواریم.»
جامعه و کشوری که خود را به زیور و ایمان به خدای متعال و روز معاد آراسته کرده باشد، به امدادهای غیبی پروردگار دست می یابد؛ کما اینکه در روایتی از کتاب شریف نهج البلاغه از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) نقل شده است که فرمودند: «هر که تقوا پیشه کند، سختی هایی که به او نزدیک شده اند، دور شوند، تلخی ها شیرین و امواج متراکم گرفتاری برطرف خواهد شد و مشکلات پیاپی و خسته کننده آسان شوند، و مجد و عظمت از دست رفته باز گردد، و رحمت قطع شده ی پروردگار تجدید شود و نعمت های پروردگار (بعد از فرو نشستن) به جوشش در می آیند و برکات تقلیل یافته فزونی می یابند.»[3]
بهترین سند و مدرک قرآنی در خصوص افزایش و توسعه رزق و روزی و پیوند آن با مسأله ایمان به خدای متعال را می توان در آیه شریف مشاهده کرد وقتی باری تعالی می فرماید: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا یَكْسِبُونَ؛[سوره اعراف، آیه 96] و اگر مردم آبادی ها ایمان آورده و پرهیزگارى كرده بودند هر آینه بركت ها- نیكی ها و نعمت ها- از آسمان و زمین بر آنان مى گشادیم و لیكن [پیام ها و نشانه هاى ما را] دروغ شمردند، پس آنها را به سزاى آنچه مى كردند گرفتار ساختیم.»

سخن پایانی: 

در فرهنگ و منطق  اسلامی ایمان و تقوای الهی ارتباط تنگاتنگی با ارزش گذاری اعمال و رفتارهای افراد دارد، موضوع بسیار مهم و اساسی که می توان رابطه آن را  نیز در افزایش و کاهش رزق و روزی  مشاهده کرد.

پی نوشت ها: 
[1]. الشیبانی،  ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى۲۴۱ه )، مسند أحمد بن حنبل، ج۱، ص۳ ، ناشر: مؤسسه قرطبه ٓ مصر.
[2]. ر.ک: تفسیر نمونه، ج 7، ص323. 
[3]. سید رضی، نهج البلاغه، خطبه ی 198. 



تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین