سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
ارتشیان به امام(ره) ارادت داشته و اغلب مقلد ایشان بودند. چنانكه ارتشبد عباس قره باغی، رئیس ستاد مشترك ارتش رژیم پهلوی اعتراف می كند «اكثریت سربازان و تعداد قابل توجهی از افسران و درجه داران سخت معتقد به مذهب و مقلد آقایان علما دینی بودند... تعدادی از پرسن
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

نقش ارتش در پیروزی انقلاب اسلامی

ارتشیان به امام(ره) ارادت داشته و اغلب مقلد ایشان بودند. چنانكه ارتشبد عباس قره باغی، رئیس ستاد مشترك ارتش رژیم پهلوی اعتراف می كند «اكثریت سربازان و تعداد قابل توجهی از افسران و درجه داران سخت معتقد به مذهب و مقلد آقایان علما دینی بودند... تعدادی از پرسنل شهربانی كتبا گزارش نموده بودند كه از مقلدین آیت الله خمینی بوده و نمی توانند برخلاف دستورات آیت الله عمل نمایند.»

بخش تاریخ ایران و جهان تبیان
نقش ارتش در پیروزی انقلاب اسلامی

بخش عظیمی از ارتشیان با درك روشنگری های امام خمینی(ره) به نهضت اسلامی ملحق شدند.

در سال های منتهی به انقلاب اسلامی اگرچه رده های بالای ارتش رژیم پهلوی همچنان حامی محمدرضا پهلوی بودند اما بخش عظیمی از ارتشیان با درك روشنگری های امام خمینی(ره)  به نهضت اسلامی ملحق شدند.

پیوستن ارتش به انقلاب اسلامی به عنوان یكی از عوامل مهم تسریع كننده فروپاشی رژیم پهلوی نقش تعیین كننده ای داشت.

در روزهای مبارزه علیه رژیم منحوس پهلوی، درحالی كه محمدرضا پهلوی تلاش می كرد از تمامی ابزارها و از جمله ارتش برای سركوب نهضت اسلامی استفاده كند، امام خمینی(ره) با شناخت كافی از ارتش، این نیرو را به دامان نهضت اسلامی سوق داد. ایشان براساس شناخت خود معتقد بودند كه بدنه ارتش از جنس خود مردم تشكیل شده است و نمی تواند به جدایی خود با مردم ادامه دهد.

بنیانگذار كبیر انقلاب معتقد بودند كه ممكن است ارتش در مقابل بیگانگان یا یك گروه شورشی ایستادگی كند ولی هرگز نمی تواند تا مدت زیادی دست به هم وطن كشی بزند؛ زیرا ارتشیان «قبل از هر چیز ایرانی هستند و به هنگام زدوخورد رویاروی ایرانی های دیگر قرار دارند و این وضعیت نمی تواند ادامه یابد.»

ارتباط ارتشیان با امام(ره) پیش از پیروزی انقلاب اسلامی

هنگامی كه خبرنگار روزنامه تایمز انگلیس از امام(ره) درمورد فرمان جنگ مسلحانه پرسید، ایشان فرمودند: «با شناختی كه من از ارتش دارم به این مرحله نخواهد رسید.» حال اینكه منبع شناخت امام(ره) چه بوده كاملا مشخص نیست ولی قطعا یكی از منابع، خود نظامیانی بوده اند كه با ایشان ارتباط داشتند؛ ارتباطی كه خود حضرت امام(ره) نیز به آن اشاره كرده و فرمودند «بعضی از صاحب منصب ها گاهی همین جا قاچاقی پیش من می آیند.» و این نشان می دهد كه برخی از افسران ارتش به طور مستمر با امام(ره) ارتباط داشته اند. ایشان همچنین سال ها قبل و در شهریور 46 فرموده بودند «صاحب منصبان ارتش بسیارشان مردم خوبی هستند. با من هم گاهی رابطه دارند، یعنی رابطه ای كه پیغام می دهند.»

اعتراف ارتشبد قره باغی: اغلب ارتشیان مقلد امام خمینی(ره) بودند

از طرف دیگر، ارتشیان نیز به امام(ره) ارادت داشته و اغلب مقلد ایشان بودند. چنانكه ارتشبد عباس قره باغی، رئیس ستاد مشترك ارتش رژیم پهلوی اعتراف می كند «اكثریت سربازان و تعداد قابل توجهی از افسران و درجه داران سخت معتقد به مذهب و مقلد آقایان علما دینی بودند... تعدادی از پرسنل شهربانی كتبا گزارش نموده بودند كه از مقلدین آیت الله خمینی بوده و نمی توانند برخلاف دستورات آیت الله عمل نمایند.»

گرچه همسویی ارتشیان با نهضت امام خمینی(ره) در اواخر عمر رژیم محمدرضا شاه نمایان شد اما آنها چند سال قبل از سرنگونی رژیم پهلوی با این رژیم به مخالفت برخاسته بودند به گونه ای كه در 16 آذر 54 تعدادی از ارتشیان در تظاهرات مردمی علیه دیكتاتوری پهلوی دستگیر شدند.

همراهی ارتش با انقلاب اسلامی در سال  57

نیروهای ارتشی از اواسط سال 57 اغلب از دستورات صادره از سوی رژیم پهلوی سرپیچی می كردند به گونه ای كه امام (ره) در 15 شهریور آن سال با صدور پیامی خطاب به ارتشیان فرمودند: «من از ارتش محترم ایران سپاسگزارم كه در راهپیمایی عظیم تهران و سایر شهرستان ها به روی مردم وطنخواه خویش، كه از ستمكاری پنجاه سال   دودمان پهلوی به جان آمده اند، آتش نگشودند و دست خود را به جنایت بزرگی كه كار همیشگی فرمانروایان است آلوده نكردند. من، در این موقع حساس كه كشور و وطنمان در لب پرتگاه و بر سر دو راهی سقوط یا استقلال واقع شده است، دست خود را به سوی نیروهای زمینی، هوایی و دریایی وفادار به اسلام و وطن دراز می  كنم و برای حفظ استقلال و بیرون آمدن از یوغ اسارت و ذلت، از آنان استمداد می  كنم.»

سال 57 ، سال اوج نهضت اسلامی است؛ دراین سال ها عمده ترین محور خطاب به ارتش در كلام امام (ره) روشنگری ارتشی ها و دعوت از ایشان برای پیوستن به صفوف مردم و همگامی با انقلاب است. از همین رو بود كه امام(ره) در تاریخ 21 آبان ماه 57 خطاب به سردمداران رژیم پهلوی فرمودند: «شما خیال كردید هم   ارتش مثل این چند تا الدنگ هستند كه به جان مردم افتادند؟! نه، همه اینطور نیستند. آنها به ما پیغام داده  اند ما حاضریم؛ پیغام دادند. اگر وقتش شد آنها هم حاضرند برای كارها. كی را شما راضی قرار دادید؟ شما چهار نفر را راضی كردید كه به جان مردم افتاده  اند دارند مال و جان مردم را از بین می  برند. این چهار نفر را با پول راضی كردید!»

همانطور كه امام(ره) فرموده بودند، ارتشیان از رژیم جدا شده بودند؛ آنان حتی مردم را در تظاهرات یاری می كردند و با لباس شخصی در راهپیمایی های هماهنگ شده مردمی فعالانه شركت داشتند. در كارخانجات و محل های فنی به اعتصاب دست می زدند و در انجام كارهای فنی تانك ها و ادوات نظامی به اشكال گوناگون كوتاهی می كردند و با این روش باعث ایجاد اختلال در امور محوله به نیروهای نظامی می شدند.

هرچند رده های بالایی ارتش همچنان طرفدار رژیم پهلوی بودند اما همراهی ارتشیان با انقلاب اسلامی تا حدی بود كه اعلامیه های امام(ره) در پادگان های ارتش دست به دست می شد. افسرانی مانند سرهنگ نامجوی، سرهنگ رحیمی، سرهنگ كتیبه، سرهنگ سلیمی، سرگرد نجفی، سرگرد صیاد شیرازی، سرگرد كلاهدوز، سرگرد اقارب پرست، سروان طوطیایی، سروان دادبین و ... اعلامیه ها و نوارهای صوتی حضرت امام(ره) را در پادگان ها و حتی تا كابین هواپیماها بین خلبانان جنگی نیروی هوایی و هوانیروز پخش می كردند و پیام های بنیانگذار كبیر انقلاب را به دست انقلابیون ارتشی می رساندند.

سرهنگ محمدمهدی كتیبه در همین رابطه می گوید: «من هر هفته مرتب با آقای نامجو تماس می گرفتم و او اعلامیه ها و نوارهای حضرت امام (ره) را كه از نجف می آمد به من می داد و من هم آنها را برای مطالعه به دوستان و آشنایان هم دوره در دانشكده فرماندهی و ستاد می دادم.»

سرتیپ دوم غلامحسین دربندی در رابطه با پیوستن ارتشیان به انقلاب در خاطرات خود می گوید: «در روز 15 بهمن، بیش از 1500 نفر از كاركنان نیروی هوایی و هوانیروز اصفهان با پیوستن به اجتماع مردم با آنان به راهپیمایی بر ضد رژیم و دولت بختیار پرداختند.» در روز 19 بهمن نیز گروه كثیری از كاركنان نیروی هوایی ارتش به نشانه همبستگی با انقلاب اسلامی با امام خمینی(ره) بیعت كردند.

واكنش امام(ره) به انحلال ارتش: هر كشوری ارتش لازم دارد

در روزهای منتهی به انقلاب اسلامی درحالی كه بخش عظیمی از ارتشیان با نهضت امام خمینی(ره) همراه و همقدم شده بودند، گروه های چپ و ملی گراها شعار نابودی ارتش را سر می دادند؛ در چنین شرایطی امام خمینی(ره) تصریح كردند «هر كشوری ارتش لازم دارد... ما ارتش لازم داریم، احترام به ارتش می گذاریم...» ایشان با تاكید بر حفظ ارتش تنها از تغییر ماموریت ارتش سخن می گفتند و می فرمودند: «هیچ كشوری بی نیاز از نیروی نظامی و ارتش نیست ولی ارتش باید پاسدار استقلال و امنیت كشور باشد نه حافظ یك دیكتاتوری مستبد و مطرود تمام ملت و مامور قتل عام فرزندان كشور.» باید رسالت ارتش از «خدمت به اجانب» تغییر پیدا كند و به «خدمت به ملت» تبدیل شود. این روشنگری های امام(ره) موجب شد تا در نهایت ارتش در 22 بهمن 57 همسویی خود با نهضت اسلامی را رسما اعلام كند.


منبع: مرکز اسناد انقلاب اسلامی