سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
امروزه تقریبا همه می دانند همان گونه که زمین به دور خورشید می چرخد، فرایند رسیدگی به جرم نیز به دور اصول دادرسی کیفری می چرخد. اما شاید همه به طور دقیق با مفهوم آیین دادرسی کیفری آشنا نباشند.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

کارکرد اصلی آیین دادرسی کیفری چیست؟

امروزه تقریبا همه می دانند همان گونه که زمین به دور خورشید می چرخد، فرایند رسیدگی به جرم نیز به دور اصول دادرسی کیفری می چرخد. اما شاید همه به طور دقیق با مفهوم آیین دادرسی کیفری آشنا نباشند.

بخش حقوق تبیان

آیین دادرسی کیفری

بد نیست بدانیم آیین دادرسی کیفری مجموعه مقررات و قواعدی است که برای کشف جرم، تعقیب متهم، تحقیقات مقدماتی از متهم، میانجیگری، صلح میان طرفین، نحوه رسیدگی به پرونده، صدور رای، طرق اعتراض به آرای صادر شده، اجرای آرا، تعیین وظایف و اختیارات مقامات قضایی و ضابطان دادگستری ورعایت حقوق متهم، بزه دیده و جامعه وضع می شود.

دوستی به نام قانون

تصور کنیم به جای قانون عرف وعادت های متفاوت را در فرآیند رسیدگی یک پرونده تا اجرای حکم به کار ببریم در این صورت پرونده ما چطور از آب در می آید؟ دریک کلام به هیچ وجه نمی توانستیم حق خود را بگیریم. آیین دادرسی کیفری باید مستند به قانون باشد تا بتواند حقوق طرفین پرونده را تضمین کند تازه این یک طرف قضیه است.

چون قواعد آیین دادرسی کیفری نباید میان افراد با شرایط یکسان تبعیض قائل شود. به عبارت دیگر باید نسبت به اشخاصی که در شرایط مساوی به سبب ارتکاب جرائم مشابه تحت تعقیب قرار می گیرند قانون به صورت یکسان اعمال شود.

فرمولی برای همه

به عبارت دیگر با استقلال به پرونده رسیدگی خواهند کرد، چرا که اگر سعی داشته باشند پرونده را به نفع یکی از طرفین دعوا پیش ببرند، علاوه بر آن که خلاف اصول دادرسی کیفری عمل کرده اند، مجازات هم می شوند.

باید نسبت به اشخاصی که در شرایط مساوی به سبب ارتکاب جرائم مشابه تحت تعقیب قرار می گیرند قانون به صورت یکسان اعمال شود

قفل زمان بر پای دادرسی کیفری

اگر قرار باشد زمان برای رسیدگی به پرونده های کیفری نامشخص باشد فرآیند دادرسی دچار اختلال می شود زیرا طولانی شدن فرایند دادرسی باعث پایمال شدن حقوق اشخاص می شود، مثلا ممکن است صحنه جرم از بین برود.

پس از مراجع قضایی رسیدگی کننده به پرونده کیفری باید در کوتاه ترین مهلت ممکن، رسیدگی را شروع وتصمیم مقتضی را اتخاذ کنند و از هر اقدامی که باعث ایجاد اختلال یا طولانی شدن فرایند دادرسی کیفری می شود جلوگیری کنند.

به کجا چنین شتابان؟

تصور عمومی بر این است فردی که دستگیر شده حتما جرمی انجام داده است که او را دستگیر کرده اند. البته باید این را بدانید که در برخی از موارد که تعدادشان هم کم نیست افراد در قالب متهم جلب می شوند وطی رسیدگی قضایی جرم یا بی گناهی آنان ثابت می شود.

همچنین برابر قوانین کشور ما اصلی به نام برائت وجود دارد که بر اساس آن هیچ کس از نظر قانون مجرم شناخته نمی شود مگر اینکه جرمش در دادگاه  صالح ثابت شود. بنابراین باید فکر کنیم هیچ کس فعلی را که عنوان مجرمانه دارد انجام نداده است تا اینکه انجام فعل مجرمانه در دادگاه شناخته می شود.

در نتیجه اصل برائت، عقل حکم می کند که هیچ گونه عملی را که باعث محدودیت در آزادی افراد است انجام ندهیم و وارد حریم خصوصی آنها از جمله محل سکونت شان نشویم. ناگفته نماند در شرایطی با حکم قانون و رعایت مقررات وتحت نظر مقام قضایی مجاز به این اقدامات هستیم، البته به شرطی که به کرامت وحیثیت اشخاص صدمه ای وارد نشود.

آیین دادرسی کیفری در خدمت متهم

اگر تصور کنیم که شخص دستگیر شده حق پرسیدن سوال در مورد اتهام انتسابی را ندارد سخت در اشتباهیم، پس همین حالا همه تصورمان را در مورد متهم تغییر دهیم.  قرار نیست متهم را به دار بیاویزیم، چون متهم مجرم نیست وفقط یک متهم است که ممکن است بعدا تبرئه شود. متهم حق و حقوقی دارد، از جمله اینکه باید در اسرع وقت از موضوع  و ادله اتهامی که به او نسبت داده اند آگاه شود.

متهم حق دسترسی به وکیل در عرصه دادرسی کیفری و همچنین بهره مندی از سایر حقوق دفاعی را که قانون برای او در نظر گرفته است دارد.

قرار نیست متهم را به دار بیاویزیم، چون متهم مجرم نیست وفقط یک متهم است که ممکن است بعدا تبرئه شود

بهتر است تا از قلم نیفتاده نکته بسیار مهمی را در ارتباط با اصحاب پرونده بدانیم و آن اینکه متهم بزه دیده شاهد وسایر افراد ذی ربط باید از حقوق خود در فرآیند دادرسی آگاه شوند. البته مقامات دخیل در دادرسی کیفری اگر اصحاب پرونده را از این حقوق آگاه نکنند مجازات می شوند.

حقوق شهروندی در آیینه آیین دادرسی کیفری

این روزها یکی از مهم ترین خبرهایی که نقل هر محفل علمی یا حتی مردمی شده است و خیلی درباره آن حرف می زنند خبرهای مرتبط با حقوق شهروندی است. هرچند منشور حقوق شهروندی چیز جدیدی نیست.

هرآنچه به موجب عرف و قانون انجام آن برای مردم مباح است می توان آن را جزو حقوق شهروندی به حساب آورد. پا گذاشتن روی این حقوق تخلف و قابل شکایت است یکی از مهم ترین مصداق های حقوق شهروندی حقوق قضایی شهروندی است.

حقوق قضایی شهروندی را می توان هر آنچه در فرایند رسیدگی و دادرسی مورد نیاز است تعریف کرد. بهره مندی از اصل برائت، حق دادخواهی، حق دفاع دادرسی عادلانه، حق اعتراض و مجازات ها، حق جبران خسارات ناشی از اشتباهات قضایی و حق انتخاب وکیل از مهم ترین حقوق قضایی شهروندی به شمار می آید.

در قانون آیین دادرسی کیفری نیز به مسئله رعایت واحترام به حقوق شهروندی از سوی مقامات قضایی، ضابطان دادگستری و سایر اشخاصی که در فرایند دادرسی مداخله دارند تاکید شده است. ناگفته نماند قانون برای متخلفان علاوه بر جبران خسارات وارده مجازات های سنگینی را پیش بینی کرده است.


منبع: میزان

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین