سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
امام باقر علیه السلام؛ اخلاق در القاب
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

امام باقر علیه السلام؛ اخلاق در القاب

 
امام باقر علیه السلام؛

امام محمّد باقر علیه السلام نیز همانند تمامی اهل بیت علیهم السلام انسانی کامل و معصوم و حجّت الهی است که صحبت درباره ایشان همانند برداشتن کاسه‌ای آب از دریایی بیکران فضیلت است. با نگاهی با القاب امام پنجم شیعیان حضرت اباجعفر محمّدبن‌ علیّ‌بن‌ الحسین (علیهم السلام) از نگاه آیات و روایات به بررسی گذرای شخصیّت ایشان می‌پردازیم امید آنکه ما نیز لیاقت و توفیق مشایعت ایشان را داشته باشیم؛ ان ‌شاء الله!
اَمین
امانتداری یکی از خصال شایسته انسانی است که هم قرآن کریم و هم اهل بیت عصمت و طهارت بر آن تأکید دارند. قرآن کریم می‌فرماید:« إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى‏ أَهْلِها [نساء/۵۸] خداوند به شما فرمان مى‏دهد كه امانت‌ها را به صاحبانش بدهید.» همچنین امام صادق علیه السلام می‌فرمایند:« اتَّقُوا اللَّهَ وَ عَلَیْكُمْ بِأَدَاءِ الْأَمَانَةِ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكُمْ- فَلَوْ أَنَّ قَاتِلَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع ائْتَمَنَنِی عَلَى أَمَانَةٍ- لَأَدَّیْتُهَا إِلَیْهِ [۱] از خدا بترسید و بر شما باد به‏ اداء امانت به صاحبش كه به‌ شما سپرده و اگر كشنده امیر مؤمنان به من امانتى سپارد البته كه آن را به وى ادا كنم.» یکی از القاب امام باقر علیه السلام "امین" است. با اینکه تمامی ائمّه معصومین از هر جهت در نهایت امانتداری بوده‌اند امّا علّت شهرت امام باقر علیه السلام به لقب امانتداری چه چیزی می‌تواند باشد؟ به دلیل فضای آماده‌ای که برای بیان معارف الهی و اسلامی از گنجینة‌الأسرار دل امام باقر علیه السلام به وجود آمده بود ایشان با برپایی محافل علمی و دانشجوییِ فوق العاده در آن زمان، مطالب علمی گهربار فراوانی را که در دل داشتند بروز دادند و همگان متوجّه حقایق علمی که در وجود ایشان بود شدند. از این جهت شاید مردم آن عصر ایشان را به عنوان امانتدار علوم بی‌انتهای الهی شناختند و به این نام – امین – یعنی امانتدار حقایق و اسرار الهی نامیدند. در زیارت امین الله نیز، اهل بیت علیهم السلام را با همین لقب صدا سلام می‌دهیم و می‌خوانیم:« السّلامُ عَلیکَ یا أَمینَ اللهِ فی أرضِه ».
باقر العلوم
علم آموزی بسیار مهم است. علم، ابزار رفاه در دنیا و ابزار تأمین آخرت و کمال انسان می‌باشد. قرآن کریم فاصله عالم و جاهل را اینگونه بیان می‌کند:« قُلْ هَلْ یَسْتَوِی الَّذینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذینَ لا یَعْلَمُونَ إِنَّما یَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْباب‏ [زمر/۹]  بگو: «آیا كسانى كه مى‏‌دانند با كسانى كه نمى‏‌دانند یكسانند؟! تنها خردمندان متذكّر مى‏‌شوند!»» پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله نیز در رابطه با ارزش علم آموزی می‌فرمایند:« طَالِبُ الْعِلْمِ أَفْضَلُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْمُجَاهِدِینَ وَ الْمُرَابِطِینَ وَ الْحُجَّاجِ وَ الْعُمَّارِ وَ الْمُعْتَكِفِینَ وَ الْمُجَاوِرِینَ وَ اسْتَغْفَرَتْ لَهُ الشَّجَرُ وَ الرِّیَاحُ وَ السَّحَابُ وَ الْبِحَارُ وَ النُّجُومُ وَ النَّبَاتُ وَ كُلُّ شَیْ‏ءٍ طَلَعَتْ عَلَیْهِ الشَّمْس‏ [۲]  طالب علم نزد خدا از مجاهدان و مرزداران و حاجیان و عمره‌‏كنندگان و معتكفان و مجاوران خانه خانه بالاترند، و درختها و بادها و ابرها و دریاها و ستارگان و گیاهان و هر چیزى كه خورشید بر او مى‌‏تابد برایش از خدا آمرزش مى‏‌خواهند.» امّا لقب "باقر" به معنای شکافنده است و دلیل نام‌گذاری این امام همام به این لقب همانا پرده‌برداری ایشان از روی علوم مختلفی بود که تا به آن روز سخنی از آن‌ها در میان نبود. یعنی حضرت، مطالب علمی را مطرح می‌کردند که سرنخ‌های علوم جدید و ناشناخته را به دست بشر داد و از همین جهت می‌توان گفت که دریای یک شکل علم را شکافتند و از عمق دریای علم، مرواریدهای ارزشمندی را نمایان کردند که تابه‌حال هیچ دانشمندی ندیده، نشینیده و نفهمیده بود. این یکی از مهم‌ترین شرایط علم آموزی است.  دانشجو باید بداند که دریای علم بی کرانه است و نباید به همین علومی که در اختیار بشر است اکتفا کرد بلکه هر چه این دریا شکافته شود باز هم علوم و معارف نو دیگری سر بیرون خواهد آورد.
شاکر
صفت شکر از فضائل اخلاقی و انسانی است که قرآن کریم در رابطه با آن می‌فرماید:« وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزیدَنَّكُمْ [ابراهیم/۷] و (همچنین به خاطر بیاورید) هنگامى را كه پروردگارتان اعلام داشت: «اگر شكرگزارى كنید، (نعمت خود را) بر شما خواهم افزود» و تا درجه‌ای اهمّیت دارد که خداوند خود را نیز با همین صفت صدا می‌زند و می‌فرماید:« وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلیمٌ بقره/۱۵۸]  و كسى كه فرمان خدا را در انجام كارهاى نیك اطاعت كند، خداوند (در برابر عمل او) شكرگزار، و (از افعال وى) آگاه است.» امام باقر علیه السلام نیز همیشه شکر خداوند را بر زبان داشت و دیگران را نیز با این رفتار به حمد و سپاس الهی دعوت می‌کرد. علّت لزوم شکر الهی این است که سود شکر خدا به خود انسان بازمی‌گردد. خداوند می‌فرماید:«وَ لَقَدْ آتَیْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ وَ مَنْ یَشْكُرْ فَإِنَّما یَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمیدٌ [لقمان/۱۲] ما به لقمان حكمت دادیم (و به او گفتیم:) شكر خدا را به‌جاى آور! هر كس شكرگزارى كند، تنها به سود خویش شكر كرده و آن كس كه كفران كند، (زیانى به خدا نمى‏‌رساند) چرا كه خداوند بى‏‌نیاز و ستوده است.» اگر در شكر تعبیر به مضارع كرده، كه دلالت بر استمرار دارد، و در كفر تعبیر به ماضى كرده، كه تنها یك بار را مى‏‌رساند، براى این است كه شكر وقتى نافع است كه استمرار داشته باشد، ولى كفر با یك بار هم ضررش خواهد رسید.[۳] شکر، باید زیاد و مستمر باشد تا تأثیر واقعی در کمال انسان را داشته باشد یعنی همانگونه که امام باقر علیه السلام و بقیه اهل بیت علیهم السلام انجام می‌دادند.
هادی
هدایت کردن یک نفر بسیار مهم است چه برسد به هدایت یک جامعه! امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود: رسول خدا صلّى اللَّه علیه و آله مرا به یمن فرستاد و به من فرمود: « یا علی لا تقاتلن أحدا حتّى تدعوه، و أیم اللّه لئن یهدی اللّه على یدیك رجلا خیر لك مما طلعت علیه الشمس و غربت، و لك ولاؤه یا علی [۴] اى على! با كسى جنگ مكن مگر آنكه او را [به اسلام‏] دعوت كنى و به خدا سوگند اگر خدا انسانى را به دست تو هدایت كند براى تو بهتر است از آنچه خورشید بر آن طلوع و غروب نموده. و ولایتش با توست اى على.»لقب هدایتگری جامعه در مورد امام باقر علیه السلام دلیل بسیار واضحی دارد زیرا با جاری کردن سرچشمه‌های جوشان علم زلال الهی در محافل دانش، باعث آشنایی مردم و هدایت آن‌ها شدند.
امیدواریم که فضایل ائمه هدی علیهم السلام باعث پیروی ما از راه نورانی ایشان شود.ان شاء الله.
پی‌نوشت
[۱] بحارالأنوار، ج۷۲، ص ۱۱۴
[۲] إرشاد القلوب إلى الصواب، ج‏۱، ص ۱۶۴
[۳] ترجمه المیزان، ج‏۱۶، ص ۳۲۱


رهپویان قرآن

این مطلب صرفا جهت اطلاع کاربران از فضای رسانه‌ای بازنشر شده و محتوای آن لزوما مورد تایید تبیان نیست .
مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین