سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
بخش ادبیات سایت تبیان در مقاله صفت و گروه وصفی درباره صفت بیانی، نشانه های ساختاری و لفظی و موصوف آن صحبت کردیم. حال این موضوع را بسط داده و در مورد ساختمان صفت بیانی صحبت می کنیم.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

ساختمان صفت بیانی در تبیان منتشر شد

تحول در کتب درسی حوزه (1)

بخش ادبیات سایت تبیان در مقاله صفت و گروه وصفی درباره صفت بیانی، نشانه های ساختاری و لفظی و موصوف آن صحبت کردیم. حال این موضوع را بسط داده و در مورد ساختمان صفت بیانی صحبت می کنیم.

از نظر ساختمان صفت بیانی به سه بخش بسیط، مشتق و مرکب تقسیم می شود که هر کدام  را برای شما توضیح می دهیم. صفت بیانی بسیط کلمات بسیاری شامل این مثال می شوند. مثل: " پاک"، " خوب"، " مست"، " زشت" و.....بیشتر
صفات عربی که در فارسی وجود دارند هم جزو این دسته محسوب می شوند و همان کلماتی هستند که به نام اسم فاعل، مفعول، صفت مشبهه، صیغه مبالغه و اسم تفضیل معروفند. صفت بیانی مشتق صفت بیانی مشتق به صفتی می گویند که با پسوندها و پیشوندهای اشتقاقی ساخته شود، مثل: دانا، ستمگر، ناتوان و....در میان پسوندهای اشتقاقی صفت ساز "ی" از همه مهمتر است زیرا هم فعال و هم قیاسی است و تقریبا به آخر هر اسمی چسبیده و آن را به صفت نسبی، فاعلی یا مفعولی تبدیل می کند. صفت نسبی یائی: شهری، ایرانیصفت فاعلی یائی: جنگیصفت مفعولی یائی: پیشنهادی، اعطائی، تصویبی"ی" نسبت در فارسی و عربی یا کلمات جمع نمی آید. یعنی نمی توان گفت "شهرهائی"، " کوه هائی"، بلکه باید گفت " کوهی"، " شهری" پسوندهای صفت ساز و قید ساز صفت ها و قیدهای مشتق و پسوندهای صفت ساز و قید ساز عبارتند از: پسوندهای هانندی و تشبیه و رنگ: صفت بیانی مشتق به صفتی می گویند که با پسوندها و پیشوندهای اشتقاقی ساخته شود، مثل: دانا، ستمگر، ناتوان و.... این عناصر عبارتند از: گون، گونه، وار، وش (فش)، آسا (سا)، سان، دیس (دیز)، فام ( پام، اوام، بام)، انه، گانه، ویه، ون، وند. مثال: سلیمان وار، برق آسا، مهوش، خورشید فش، مشکسا، مرغسان، نیلگون و....از پسوندهای یاد شده وار، انه، فام، گون، گونه، وش، آسا، سان زنده و فعال و ما بقی غیر فعال است.  پسوندهای صفت ساز آلودگی و دارندگی:این عناصر عبارتند از: گین و صورت ها و گونه های مختلف آن یعنی گن، اگین. مثل: خشمگین، خشماگین، غمگین، گرگن، شوخگن.شوخگن یعنی آلوده به چرک و گرگن یعنی آلوده به گریدر گذشته صفت هایی که با این پشوندها ساخته می شد بیشتر بار منفی داشته و بر اموری ناپسند دلالت داشته اند. در قدیم کلماتی مثل عطرآگین و عشق آگین کمتراستفاده میشد. پسوند نگهبانی:این عنصر عبارت است از بان و وان مانند: باغبان، نگهبان، دربان و. .. که بان فعال و وان غیر فعال است. پسوندهای فاعلی و حالت: عبارتند از: گار، کار، گر، ان، ار، ا، چی، ی.جنگی، درشکه چی، جنگی، چی.پسوندهای گر، کار و چی فعالند. پسوندهای نسبت:این عناصر بر نسبت، شغل، مذهب، ملیت، اصل و منشاء دلالت می کنند و عبارتند از: ی، ین، گان، گانه، یون، ه، انمثل: سیمین، زرینه، ایرانی، دوگانه، نبرده و...از بین این عناصر ی، ین، ینه، گانه و گان فعال ولی "ه" غیر فعال است. پسوندهای صفت ساز دارندگی:عبارتند از: ور، مند، ومند، وار، ویه. مثل: دانشور، دردمند، تنومند، عیالوار، برزویه، داودیه. پسوندهای صفت ساز لیاقت:عبارتند از: وار، یمثال: شاهوار، گفتنی، دیدنی، تماشایی پسوندهای صفت ساز سازندگی:این عناصر بیشتر به آخر اسم های خاص می چسبند و اسم خاص مکان و شهر می سازند. عبارتند از: کرد، گرد، جرد مثل: سیاوش کرد، بروجرد، سوسنگرد، پسوندهای صفت ساز مفعولی:ه، ار، ی. مثل: کشته، دیده، رفته، گرفتار، مردار، پیشنهادی، تصویبی، گزینه. پسوند صفت ساز مکان:این عنصرها عبارتند از: سیر، سار که به عقیده برخی دو گونه مختلف یک عنصرند. مانند: گرمسار، گرمسیر

 

 

 

تنظیم: هومن بهلولی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین