سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
حرف و حدیث درباره سریال «شمعدونی» از همان قسمت های نخست زیاد بود؛ برخی بشدت از درون مایه اش خرده گرفتند و آن را اثری ضعیف که به ارکان خانواده لطمه می زند دانستند و عده ای عقیده داشتند جنس کمدی این سریال متفاوت از نمونه های پیشین است و هیچ توهینی هم نمی کن
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : احمد رنجبر
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

«شمعدونی» از دو زاویه



حرف و حدیث درباره سریال «شمعدونی» از همان قسمت های نخست زیاد بود؛ برخی بشدت از درون مایه اش خرده گرفتند و آن را اثری ضعیف که به ارکان خانواده لطمه می زند دانستند و عده ای عقیده داشتند جنس کمدی این سریال متفاوت از نمونه های پیشین است و هیچ توهینی هم نمی کند.


سریال شمعدونی

در این گزارش نقاط ضعف و قوت «شمعدونی» را از دو زاویه مثبت و منفی بررسی کرده ایم تا به شمایی کلی از سریال سروش صحت دست یابیم.

 

چالش خنده


نگاه منفی : «شمعدونی» سعی می کند در هر قسمت به چیزی گیر بدهد تا از فرط تکرار، بیننده بالاخره بخندد. نمونه اش ، درخواست زهره (آتنه فقیه نصیری)از همسرش هوشنگ(محمدنادری) برای عذر خواهی از عطا (حسن معجونی) است که هر بار عطا نمی پذیرد و هوشنگ ضایع می شود. قرار است شیرین (نگار عابدی) با حمایت از پسر بی ادبش موجبات خنده ما را فراهم کند. مثلا پسرش می گوید هوشنگ و بعد جمله ای زشت بیان می کند. نگرانی مادر اما این است که به پسرتوضیح بدهد قبل از هوشنگ یک پیشوند عمو بگذار و کاری به حرف زشت ندارد. شاید چند دفعه اول این موقعیت خنده دار باشد اما بعد از نه. هوشنگ می خواهد پدر وهمسری نمونه باشد؛ اما ناموفق است.
نگاه مثبت: کمدی هایی از جنس «شمعدونی» در تلویزیون زیاد نداشته ایم. این نوع کمدی مبتنی بر فرم کلاسیک قصه گویی نیست بلکه نقطه اتکاء خود را بر چند مورد می گذارد که اتفاقا «تکرار اتفاقات» جزو لاینفک آن است. برای همین عذر خواهی هوشنگ و نپذیرفتن عطا منطقی است و حتما هم قرار نیست بخنداند. سریال بشدت وام دار شخصیت ها است .ابتدا بیننده باید با آدم های قصه دوست شود؛ آن ها را بپذیرد و رفتارشان را باور کند. در این شرایط است که شوخی ها و تکرار موقعیت ها خنده دار می شوند. این موقعیت درست مثل دور هم نشینی های خانوادگی است ؛ در این شرایط همه خنده ها بخاطر جوک گویی نیست بلکه خلق و خوی افراد بهم نزدیک است و به اصطلاح به هم «شرطی » شده اند، پس حرکات چشم و ابرو هم می تواند ایجاد خنده کند.

سریال شمعدونی

روابط آدم ها


نگاه منفی: «شمعدونی» حرمت ها را از بین می برد. کوچک تر براحتی بزرگ ترها را مسخره می کند . یعنی چه یک بچه بزرگترها را بدون پیشوند و با اسم کوچک صدا کند؟ چرا بزرگترها بجای نام بردن اسم عرشیا به او می گویند:«این»؟ چه معنی دارد عروس خانواده تا این حد بد جنس باشد؟ چرا باید همه مردها از زن های شان بترسند؟ در پشت این ترسیدن ، نوعی مسخره کردن اقتدار زن ها دیده می شود. از آن طرف مرد از ترس زنش دست به پنهان کاری می زند و مثلا نمی گوید الان خانه خواهرش مانده بلکه به دروغ می گوید در حال خرید گونیا و نقاله برای عرشیا است. داماد و برادر زن دائم کل کل می کنند ؛ انگار دشمنی ای دیرینه بین شان شکل گرفته. دختر خانواده چون دانشگاه قبول نشده مرتب تحقیر می شود...
نگاه مثبت: اولا در جامعه بالغ هیچ حرمتی با هیچ وسیله ای از بین نمی رود؛ وانگهی وقتی اسم یک سریال کمدی است باید روابط علت و معلولی هم مبتنی بر اصول کمدی باشد. خمیر مایه اش را که نمی شود از فضا آورد،باید از دل مناسبات زندگی جور شود.بنابراین «شمعدونی» آینه ای دست گرفته و با مطایبه و شوخی برخی رفتارهای بد را به رخ مان می کشد. اگر این را تمیز بدهیم که آدم های «شمعدونی» شکل کاریکاتورگونه رفتار خیلی از ما هستند متوجه می شویم که عرشیا بی ادب نیست بلکه عینا انعکاس رفتار بزرگترها است. از آن طرف زن و شوهری که چفت و بست مناسبات شان درست چیده شده، به هم دروغ (ولو کوچک) نمی گویند ؛ هیچ زنی از هیچ مردی نمی ترسد و بر اقتدار هیچ کسی هم خدشه نمی افتد. اتفاقا روابط کارکترهای «شمعدونی» خیلی مودبانه است و بر خلاف برخی سریال های به موارد منشوری اصلا تکیه هم نمی زند.

سریال شمعدونی

كاراكترها


نگاه منفی: هوشنگ مظاهری ،‌ بازیگر تازه چهره شده «شمعدونی» یك نیما افشار دیگر است كه در «ساختمان پزشكان» خیلی زود جایش را باز كرد و به دل مان نشست. حالا محمد نادری می خواهد به اندازه بهنام تشكر جذاب باشد. اگر قبلا دكتر افشار را ندیده بودیم می توانستیم به هوشنگ بخندیم ولی وقتی اصلش را دیده ایم بدلش به چه درد می خورد؟ هوشنگ رفتار نیما را تقلید می كند ؛ می خواهد مرد موثری باشد ولی نمی تواند. مثل دکتر افشار گاهی مورد تمسخر قرار می گیرد. حسن معجونی كه تفاوتی با سریال «مسافران» ندارد. دایی جلال (قدرت الله ایزدی) رشید همیشگی نیست ولی هست! او جدی است و با آدم های رده بالا ارتباط دارد اما هنوز برخی رفتارهایش (مثل زمین خوردن) یادآور کاراکتر «رشید» است.
نگاه مثبت: نیما افشار عكس برگردان برخی آدم های دور و برمان بود كه فكر می كنند علامه دهر هستند.او نیاز به تحسین داشت اما همه توی سرش می زدند. این سرخوردگی باعث می شد فکر خودنمایی باشد .
هوشنگ اما تو سری خور نیست ، توهم خود بزرگ بینی ندارد،مسخره نمی شود و اصلا دنیای ذهنی اش متفاوت است. ایزدی جدی است ، اما خیلی ها او را در قالب «رشید» دوست دارند پس گاهی اشاراتی برای خود این کاراکتر لازم است. معجونی در «مسافران» موقعیتی انتزاعی داشت اما حالا درفضایی رئال قرار گرفته او متخصص اجرای کاراکترهای خونسرد است و خب صحت دنبال همین شخصیت بوده. سریال چند کاراکتر موفق دیگر از جمله زیبا (رویا میر علمی) خلق کرده که به خاطر لحن بیان و میمیک صورت خیلی زود جای خود را باز کرد.

سریال شمعدونی

قصه سریال


نگاه منفی: «شمعدنی» قصه ندارد. اتفاق خاصی در آن شكل نمی گیرد. وقتی هم اتفاقی رخ می دهد داستان آرام پیش می رود. مثلا پسر هوشنگ یك گربه زیر كرده، به جرم اختلاس می افتد زندان. بابای هوشنگ رفته از صاحب گربه (ناهید مسلمی) رضایت بگیرد و عاشقش شده. آن طرف هوشنگ را با حوصله تمام بازجویی می كنند. هی می گوید «می تونم یه لیوان آب بخورم؟» بعد هم یك مامور در سایه ایستاده و با كاغذ تذكرات لازم را به بازپرس می دهد . این طرف همه در خانه هوشنگ جمع شده اند تا فكری برای آزاد كردنش بكنند. به هوشنگ زنگ می زنند و او در حالی كه گوشی روی اسپیكر است با اعضای خانواده حرف می زند. این همه طول و تفصیل چه معنایی دارد آخر؟
نگاه مثبت:«شمعدونی» قصه گو است منتهی همان طور كه اشاره شد سابقه كمدی هایی از این جنس در تلویزیون ما كم است و این عادت زدایی تبعاتی به همراه دارد.تکیه اصلی «شمعدونی» بر فضا سازی است ؛ کارگردان با استفاده از یک سری مواد اولیه مثل تکرار اتفاقات ، کش دادن یک مساله ، زیر و رو کردن یک نکته و ... اتمسفر خاصی برای سریالش بوجود آورده . این ویژگی در متن های ژورنالیستی و فیلمنامه های صحت هم به وفور دیده می شود.نمونه اش «بزنگاه»است که قصه اش بدون گره افکنی های معمول پیش می رفت... دیگر اتکا «شمعدونی» شوخی با مسائل روز مثل استفاده از حروف اول اسم و فامیل متهمان است آن هم در حالی که همه اسم کامل شان را می دانیم. این ارجاعات ضمن جذابیت و گرفتن خنده ، نوعی همدلی بیننده را ایجاد می كند.

 

سریال شمعدونی

فرود یا اوج صحت؟


نگاه منفی: انتظارها بعد از موفقیت کم نظیرسریال های «ساختمان پزشكان» و «پژمان» از سروش صحت بشدت بالا رفته. هر دو سریال در زمان پخش یکه تازی می کردند و از طیف های مختلف بیننده داشتند اما او در «شمعدونی » نتوانسته به همان اندازه نگاه ها را به سمت خود جلب کند. بارزترین دلیل موفقیت آن دو سریال به فیلمنامه قدرتمند پیمان قاسمخانی بر می گردد. حالا جای قاسمخانی در «شمعدونی» به چشم می آید و باعث شده این سریال اثری معمولی درکارنامه صحت لقب بگیرد.
نگاه مثبت: بله «ساختمان پزشكان» و «پژمان» دو سریال پرمخاطب هستند كه صحت این اقبال را داشته اسم هر دو آن ها در كارنامه اش حك شود. حتما حضور پیمان قاسمخانی به عنوان فیلمنامه نویس فضای «شمعدونی» را عوض می کرد ولی این سریال را باید مجزا دید نه در طول كارنامه كارگردان. اتفاقا «شمعدونی» نزدیکی بیشتری به فضای ذهنی صحت دارد و متفاوت از جنس قاسمخانی است. از این منظر سریال نه تنها عقب گرد محسوب نمی شود که مسیری تازه پیش روی صحت می گذارد؛ پس اگر سریال بعدی اش با همین حال و هوا باشد جای تعحب ندارد.

 

احمد رنجبر
بخش سینما و تلویزیون تبیان

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین