وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
برای موازنه معادله واکنش های شیمیایی روش های مختلفی وجود دارد که اصول همه آنها یکسان می باشد. یکی از متداول ترین این روش ها « روش وارسی» است که در کتاب درسی شیمی 3 نیز در حد ساده به آن پرداخته شده است....
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

موازنه واکنش های شیمیایی

چکیده:

برای موازنه معادله واکنش های شیمیایی روش های مختلفی وجود دارد که اصول همه آنها یکسان می باشد. یکی از متداول ترین این روش ها « روش وارسی» است که در کتاب درسی شیمی 3 نیز در حد ساده به آن پرداخته شده است. در اینجا ما نیز به توضیح موازنه واکنش ها به روش وارسی و یک روش دیگر می پردازیم.

 

شرح درس:

قانون پایستگی جرم: همه واکنش های شیمیایی از قانون پایستگی ماده یا قانون پایستگی جرم تبعیت می کنند. این قانون را به دو صورت می توان تعریف کرد:

1- در واکنش های شیمیایی نه اتمی به وجود می آید و نه اتمی از بین می رود، بلکه بر اثر انجام واکنش همان اتم ها به شیوه های دیگری به هم متصل می شوند.

2- در یک واکنش شیمیایی مجموع جرم واکنش دهنده ها و فراورده ها با هم برابر است.

برای نشان دادن اینکه این قانون در یک معادله شیمیایی رعایت شده است باید آن معادله را موازنه کرد.

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

موازنه به روش وارسی: برای رسیدن به یک معادله موازنه شده باید تعداد اتم های هر عنصر در دو سوی معادله یکسان باشد. یکی از ساده ترین روش های موازنه روش وارسی می باشد. در این روش معمولا به ترکیبی که دارای بیشترین تعداد اتم است ضریب یک می دهند و بعد با توجه به تعداد اتم های آن ترکیب به مواد دیگر ضرایبی را می دهند تا تعداد اتم های هر عنصر در دو طرف معادله با هم برابر شوند. توجه داشته باشید که به هنگام موازنه نباید زیروندهای موجود در فرمول های شیمیایی واکنش دهنده ها یا فراورده ها را تغییر داد.

مثال:

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

برای موازنه ابتدا به NH3 ضریب یک می دهیم:

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

 

حال تعداد اتم های N و H در سمت راست معادله مشخص شده است. اگر به H2 ضریب 3/2  و به N2 ضریب 1/2   بدهیم، تعداد اتم های هر دو عنصر در دو سوی معادله با هم برابر می شوند.

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

 

 

توجه: هر یک از ضرایب به کار رفته باید کوچک ترین عدد صحیح (غیر کسری) ممکن باشند. بنابراین برای از بین بردن ضرایب کسری هیدروژن و نیتروژن تمام ضریب ها را در 2 ضرب می کنیم. در نتیجه خواهیم داشت:

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

 

این معادله، معادله موازنه شده تولید آمونیاک است که در هر دو سوی آن تعداد اتم های هر عنصر با هم برابر است.

 

روش دوم موازنه واکنش های شیمیایی:

روش وارسی در سطوح بالاتر دارای قواعد پیچیده ای است که موازنه واکنش های شیمیایی را با مشکل رو به رو می کند. در اینجا به معرفی یک روش دیگر می پردازیم که می تواند برای موازنه واکنش های مشکل تر و واکنش های مطرح شده در آزمون ها به راحتی پاسخگو باشد.

 

در این روش ابتدا باید عنصری را به عنوان عنصر آغازگر انتخاب کنیم. این عنصر باید شرایط زیر را داشته باشد:

  •        در هر سمت واکنش فقط در ساختار یک ماده وجود داشته باشد.
  •        تا حد امکان نباید در ساختار یک ماده تک عنصری باشد؛ مگر اینکه هیچ یک از عناصر شرط اول را نداشته باشند.
  •        اگر دو عنصر وجود داشته باشند که هر دوی آن ها شروط اول و دوم را دارند، موازنه را از عنصری آغاز می کنیم که در ساختار ترکیب پیچیده تری شرکت داشته باشد و زیروند بزرگ تری نیز داشته باشد.

 

سپس عنصر آغازگر را موازنه می کنیم و بعد از آن نوبت به موازنه سایر عنصرها می رسد.

 

نکته: در یک معادله شیمیایی، تعداد یون های چنداتمی مانند MnO4-  یا PO43-    و.... را به صورت یک گونه شیمیایی جدا در دو سوی معادله شمارش و موازنه کنید.

 

مثال:

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

موازنه را با عنصر Mn آغاز می کنیم زیرا Mn در هر سمت واکنش فقط در ساختار یک ماده دیده می شود و و در ساختار ماده پیچیده تر وجود دارد. سپس عناصر K و H را موازنه می کنیم:

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

 

برای از بین بردن ضریب 1/2  کل ضرایب را در دو ضرب کرده و سپس ضریب اکسیژن را تعیین می کنیم:

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 

 

باز هم برای از بین بردن ضریب 1/2  یکبار دیگر کلیه ضرایب را در 2 ضرب می کنیم تا به معادله موازنه شده دست یابیم:

 

موازنه واکنش های شیمیایی

 

 


مرکز یادگیری سایت تبیان- تهیه: مهسا شاه حسینی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین