سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
تقوا به معناى انزوا، بى‏خبرى و گوشه‏گیرى نیست، متّقى باید جامع كمالات باشد. «الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ ...»
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

فرد با تقوا چه ویژگی هایی دارد؟

تقوا

ویژگی های افراد با تقوى: 1- صبر در برابر مشكلات، صبر بر ترك گناهان و صبر بر انجام واجبات. 2- صداقت در گفتار و رفتار. 3- خضوع و فروتنى در انجام دستورات، بدون غرور و خود برتربینى. 4- انفاق از هر چه خداوند به آنان روزى كرده است. 5- مناجات‏هاى سحرى و آمرزش‏خواهى از خداوند.


در این دو آیه خداوند به معرفى بندگان پرهیزكار كه در آیه قبل به آن اشاره شده بود پرداخته و شش صفت ممتاز براى آنها بر مى‏شمرد.

الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنا إِنَّنا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ قِنا عَذابَ النَّارِ (آل عمران ـ 16)

(پرهیزگاران) كسانى‏اند كه مى‏گویند: پروردگارا! به راستى كه ما ایمان آورده‏ایم، پس گناهان ما را ببخش و ما را از عذاب آتش حفظ فرما.

اولین صفت پرهیزکاران که در آیه 16 مطرح شده این است که آنان با تمام دل و جان متوجه پروردگار خویش‏اند و ایمان، قلب آنها را روشن ساخته و به همین دلیل در برابر اعمال خویش به شدت احساس مسئولیت مى‏كنند.

و در ادامه در آیه 17 می فرماید:

الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ الْقانِتِینَ وَ الْمُنْفِقِینَ وَ الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ (آل عمران ـ 17)

(پرهیزگاران، همان) صابران و راستگویان و فرمانبرداران فروتن و انفاق كنندگان و استغفار كنندگان در سحرها هستند.

 

نكته‏ها:

ویژگی های افراد با تقوا در آیه 17 سوره آل عمران:

1 صبر در برابر مشكلات، صبر بر ترك گناهان و صبر بر انجام واجبات.

2 صداقت در گفتار و رفتار.

3 خضوع و فروتنى در انجام دستورات، بدون غرور و خود برتربینى.

4 انفاق از هر چه خداوند به آنان روزى كرده است.

5 مناجات‏هاى سحرى و آمرزش‏خواهى از خداوند. آرى! سحر مناسب‏ترین زمان براى دعاست. «1»

مفضل بن عمر مى‏گوید به امام صادق علیه السلام عرض كردم: نماز شب من فوت مى‏شود و من بعد از نماز صبح آن را قضا مى‏كنم؟ حضرت فرمودند: اشكالى ندارد، ولى آن را براى خانواده‏ات آشكار نكن، چون آن را سنّت مى‏پندارند و در این صورت عمل به گفتار خداوند: «الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ» را ابطال مى‏كند

در آن هنگام كه چشم هاى غافلان و بى ‏خبران در خواب است و غوغاى جهان مادى فرو نشسته و به همین دلیل حالت حضور قلب و توجه خاص به ارزش هاى اصیل در قلب مردان خدا زنده مى‏شود، به پا مى‏خیزند و در پیشگاه با عظمتش سجده مى‏كنند و از گناهان خود آمرزش  مى‏طلبند و محو انوار جلال كبریایى او مى‏شوند، و تمام ذرات وجودشان زمزمه توحید سر مى‏دهد، و همان گونه كه با طلوع صبح، ظلمت شب برچیده مى‏شود و فیض عام پروردگار بر صفحه جهان مى‏نشیند، آنها نیز به دنبال زمزمه‏هاى عاشقانه سحرگاهان همراه با طلوع صبح، پرده‏هاى ظلمت غفلت و گناه از دل هایشان برچیده مى‏شود و انوار رحمت  و مغفرت و معرفت الهى بر دل هایشان فرو مى‏نشیند.

در برخى روایات آمده است: اگر كسى یك سال به طور مداوم، در قنوت نماز شب هفتاد مرتبه استغفار كند، مشمول این آیه مى‏شود. «2»

ابى بصیر از امام صادق علیه السلام درباره‏ى «الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ» پرسید، حضرت فرمودند: رسول خدا صلى اللَّه علیه و آله در نماز وتر هفتاد مرتبه استغفار مى‏كرد. «3»

مفضل بن عمر مى‏گوید به امام صادق علیه السلام عرض كردم: نماز شب من فوت مى‏شود و من بعد از نماز صبح آن را قضا مى‏كنم؟ حضرت فرمودند: اشكالى ندارد، ولى آن را براى خانواده‏ات آشكار نكن، چون آن را سنّت مى‏پندارند و در این صورت عمل به گفتار خداوند: «الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ» را ابطال مى‏كند. «4»

 

نکته:

واژه "سحر" (بر وزن بشر) در اصل به معنى "پوشیده و پنهان بودن" است و چون در ساعات آخر شب پوشیدگى خاصى بر همه چیز حكومت مى‏كند، نام آن سحر گذاشته شده است لغت "سِحر" (بر وزن شعر) نیز از همین ماده است زیرا شخص ساحر دست به كارهایى مى‏زند كه اسرار آن از دیگران پوشیده و پنهان است.

عرب به ریه و شش نیز گاهى سحر (بر وزن بشر) مى‏گوید و این هم به خاطر پوشیده‏ بودن درون آن مى‏باشد.

چرا در میان اوقات شبانه روز تنها به وقت "سحر" اشاره شده است در حالى كه استغفار و بازگشت به سوى خدا در هر حال مطلوب است؟

تقوا به معناى انزوا، بى‏خبرى و گوشه‏گیرى نیست، متّقى باید جامع كمالات باشد. «الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ ...»

این براى آن است كه سحر به خاطر آرامش و سكوت و تعطیل كارهاى مادى و نشاطى كه بعد از استراحت و خواب به انسان دست مى‏دهد، آمادگى بیشترى براى توجه به خداوند به او مى‏بخشد و این معنى را به آسانى با تجربه مى‏توان دریافت، حتى بسیارى از دانشمندان براى حل مشكلات علمى از آن وقت استفاده مى‏كردند. زیرا چراغ فكر و روح انسان در آن وقت از هر زمان پرفروغ ‏تر و درخشان ‏تر است و از آنجا كه روح عبادت و استغفار توجه و حضور دل مى‏باشد، عبادت و استغفار در چنین ساعتى از همه ساعات گران بهاتر خواهد بود.

 

پیام‏های آیه 16:

1ـ متّقین، همواره در انابه و دعا هستند. «یَقُولُونَ»

2ـ ایمان، زمینه‏ى عفو الهى  است. «آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا»

3ـ عفو، از شئون ربوبیّت و لازمه‏ى تربیت است. «رَبَّنا» «فَاغْفِرْ لَنا»

4ـ ترس از قهر و عذاب خداوند، از نشانه‏هاى تقواست. «قِنا عَذابَ النَّارِ»

5ـ به كارهاى خوبتان اعتماد نكنید. با آنكه اهل تقوا هستید، باز هم از قهر الهى باید ترسید. «قِنا عَذابَ النَّارِ»

 

پیام‏های آیه 17:

1ـ هم رسیدگى به خلق، هم عبادت خالق. «وَ الْمُنْفِقِینَ وَ الْمُسْتَغْفِرِینَ بِالْأَسْحارِ»

2ـ تقوا به معناى انزوا، بى‏خبرى و گوشه‏گیرى نیست، متّقى باید جامع كمالات باشد. «الصَّابِرِینَ وَ الصَّادِقِینَ وَ ...»

 

پی نوشت ها:

(1). تفسیر مجمع البیان.

(2). تفسیر أطیب البیان من لا یحضر، ج 1، ص 309.

(3). تهذیب الاحكام، ج 2، ص 120.

(4). مستدرك، حدیث 3259.

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

تفسیر نور ج 2

تفسیر نمونه ج 2

تهذیب الاحكام، ج 2

تفسیر أطیب البیان من لا یحضر، ج 1

 

مطالب مرتبط:

شش خصوصیت متقین در قرآن

به نظر شما کلید بهشت چه رنگیه؟!

سیمای مومنان در قرآن کریم

عاملی برای ماندگار شدن اعمال

سیمای پرهیزکاران در قرآن عظیم

مختال فخور کیست؟

معرفی فاسقان در قرآن کریم

ویژگی‌های عباد در قرآن مجید

واکنش پرهیزگاران در برابر قرآن مجید

متقین نیز وارد دوزخ می‌شوند!!

اعتقاد و ایمان به غیب

چرا از نعمات بهشتی برای مۆمنان عنوان ارث یاد می‌شود؟

رابطه تقوا و بصیرت

 

صوت مرتبط:

آداب قرائت

 

فیلم مرتبط:

سوره آل عمران آیه 138 و 139(قرآن، برای همه قابل فهم است)

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین