سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
افزودنی ها (به خصوص مواد نگه دارنده) در چه غذاهایی حضور پررنگ تری دارد و تا چه میزان برای سلامت زیان بار است؟
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

به کدام غذاها نگه‌دارنده می‌زنند؟


افزودنی‌ها (به خصوص مواد نگه‌دارنده) در چه غذاهایی حضور پررنگ‌تری دارد و تا چه میزان برای سلامت زیان‌بار است؟


غذای آماده

واقعیت این است که زندگی‌های امروزی، وقت غذا پختن به کسی نمی‌دهد و همه به نوعی در فکر خرید مواد غذایی آماده و کنسروی هستند. غذاهایی که نه‌تنها علاقه و گرمی خانم خانه در آن دیده نمی‌شود، بلکه گاهی سلامت‌مان را نشانه می‌رود. یکی از حرف و حدیث‌هایی که پشت سر این غذاها زده می‌شود، در مورد مواد افزودنی موجود در آن‌هاست. حال سوال اینجاست افزودنی‌ها (به خصوص مواد نگه‌دارنده) در چه غذاهایی حضور پررنگ‌تری دارد و تا چه میزان برای سلامت زیان‌بار است؟

تقریباً محال است اگر بخواهیم ادعا کنیم از مواد افزودنی یا نگه‌دارنده در غذاهای کارخانه‌ای استفاده نمی‌شود، مگر آن که محصول به عنوان غذای ارگانیک تایید شده باشد.

دکتر آراسب دباغ مقدم، متخصص علوم و صنایع غذایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی با اشاره به این مطلب می‌گوید: اغلب کارخانجات، برخی مواد افزودنی را به عمد در مقادیر کنترل شده و دقیق به منظور بهبود برخی ویژگی‌ها به مواد و غذاهای آماده اضافه می‌کنند. رنگ‌های مصنوعی، اسانس‌ها، ادویه‌ها، مواد سفیدکننده، پایدارکننده‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها و حتی شکر، نمک و سرکه‌ای که با آن ترشی تهیه می‌کنیم و همچنین انواع مواد نگه‌دارنده، در گروه افزودنی‌های عمدی قرار می‌گیرند.

اما در این میان گروهی از افزودنی‌ها هم هستند که به صورت ناخواسته و غیرعمد در مقادیر کم یا زیاد، وارد زنجیره غذایی شده و در بافت گیاه و فرآورده‌های دام و طیور ذخیره می‌شوند. حشره‌کش‌ها، قارچ‌کش‌ها، جونده‌کش‌ها، کودهای شیمیایی، فلزات سنگین و همچنین آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای هورمونی که از طریق دام و طیور وارد گوشت، شیر و تخم مرغ می‌شوند، از جمله آلاینده‌هایی است که بی‌شک در قسمتی از مواد غذایی روزانه ما نهفته‌اند و هر دو گروه این افزودنی‌ها ممکن است برای سلامت، دردسرساز باشند.

مواد نگه‌دارنده با تأخیر در فساد، سبب افزایش عمر ماندگاری محصول می‌شود و اگر در برخی غذاهای آماده از این مواد استفاده نشود، بی‌شک غذا، مسمومیت‌زا و بیماری‌زا خواهد شد. البته با وجود آن که این مواد جلوی رشد میکروب‌ها را گرفته و از جهاتی برای مصرف‌کننده سودمند است، این عیب را هم دارند که در طولانی‌مدت به دو عضو سم‌زدای بدن یعنی کبد و سپس کلیه صدمه می‌زنند.

هوای کبدتان را داشته باشید

مهم‌ترین سوالی که اغلب خانواده‌ها جویای دانستن آن هستند، این است که آیا نمی‌شود برخی افزودنی‌های عمدی مضر، همچون مواد نگه‌دارنده را از غذاهای آماده حذف کرد تا به این ترتیب، تا حدودی سلامت ماده غذایی تضمین شود؟

به گفته دکتر دباغ مقدم، مواد نگه‌دارنده با تأخیر در فساد، سبب افزایش عمر ماندگاری محصول می‌شود و اگر در برخی غذاهای آماده از این مواد استفاده نشود، بی‌شک غذا مسمومیت‌زا و بیماری‌زا خواهد شد. البته این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تصریح می‌کند با وجود آن که این مواد جلوی رشد میکروب‌ها را گرفته و از جهاتی برای مصرف‌کننده سودمند است، این عیب را هم دارند که در طولانی‌مدت به دو عضو سم‌زدای بدن یعنی کبد و سپس کلیه صدمه می‌زنند. به گفته این متخصص، چون کبد مخزن سم‌زدای بدن است و مواد غذایی قبل از ورود به گردش عمومی خون باید در کبد، تجزیه و سم‌زدایی شود، اگر مقدار سم یا افزودنی‌های موجود در ماده غذایی بیش از ظرفیت سم‌زدایی کبد باشد، عملکرد کبد دچار اختلال شده و این عضو آسیب می‌بیند.

در نتیجه خاطرنشان می‌کنیم اولین و حیاتی‌ترین عضوی که در اثر مصرف مستمر یا زیاده از حد مواد غذایی حاوی ترکیبات ناسازگار با بدن صدمه می‌بیند، کبد است؛ اما شاید این سوال مطرح شود که در میان انواع غذاهای کارخانه‌ای، کدام یک کمترین و کدام یک بیشترین مواد نگه‌دارنده را داراست؟

کنسرو بادکرده

به کنسروها، نگه‌دارنده نمی‌زنند

با توجه به این که انواع کنسروهای گوشتی و غیر گوشتی به مدت دو سال خارج از یخچال قابل نگهداری است، بسیاری از خانواده‌ها بر این باورند که کنسروها در میان انواع غذاهای آماده، بیشترین مواد نگه‌دارنده را دارند، اما آیا این باور درست است؟

دکتر دباغ مقدم در این باره می‌گوید: متأسفانه برخی متخصصان و کارشناسانی که در حوزه صنایع غذایی تخصصی ندارند، با ارائه اطلاعات نادرست، افراد را به اشتباه می‌اندازند. لازم است بدانید وقتی ماده غذایی داخل قوطی کنسرو قرار می‌گیرد، در اثر فرآیندهای حرارتی، پخته، استریل و تمام میکروارگانیسم‌های آن نابود می‌شود و با توجه به این که بسته‌بندی کنسرو به گونه‌ای است که امکان نفوذ مجدد میکروب در ماده غذایی به صفر می‌رسد، در نتیجه برای افزایش ماندگاری محصول، دیگر نیازی به افزودن مواد نگه‌دارنده نیست.

در مورد برنج و خورش‌های حاضری بسته‌بندی شده‌ای که این روزها در ظروفی از جنس آلومینیوم استرال بسته‌بندی می‌شود هم باید بدانید این محصولات با وجود بسته‌بندی‌های با جنس متفاوت، شبیه کنسروها استریل شده و امکان نفوذ نور، هوا، اکسیژن و میکروب به داخل بسته‌بندی وجود ندارد و حاوی مواد نگه‌دارنده نیستند. اما رب‌ها، تنها کنسروهایی است که در آن از مواد نگه‌دارنده ضدکپک استفاده می‌شود.

الویه کنسرو نمی‌شود، پس فسادپذیر است

دکتر دباغ مقدم در خصوص این که برخی خانواده‌ها انواع الویه را به دلیل نوع بسته‌بندی وکیوم شده مانند انواع کنسروها خارج از یخچال نگهداری می‌کنند، می‌گوید: غذاهای سرد آماده، همچون انواع سالاد الویه مرغ، ژامبون، پاستا و ماکارونی که در ظروف پلاستیکی بسته‌بندی شده است، برخلاف باور عامه مردم، همچون کنسروها استریل نمی‌شود و چون مدت زمان ماندگاری آن‌ها کوتاه است و باید ظرف مدت دو تا چهار روز مصرف شود، اغلب فاقد مواد نگه‌دارنده هستند. این متخصص، تصریح می‌کند خانواده‌ها باید بدانند الویه‌ها به جهت دارا بودن سس مایونز، مرغ یا کالباس در مقایسه با دیگر مواد غذایی، فوق‌العاده فسادپذیر و مسمومیت‌زا بوده و باید تا زمان مصرف داخل یخچال نگهداری شود. در نتیجه، الویه غذای مناسبی برای مسافرت، گردش دسته جمعی (پیک نیک) یا میان وعده مدرسه دانش آموزان نیست.

به کدام فرآورده‌های گوشتی، نگه‌دارنده می‌زنند؟

به گفته دکتر دباغ مقدم، اغلب فرآورده‌های گوشتی حاوی افزودنی‌های عمدی همچون نمک، ادویه‌جات و مواد نگه‌دارنده است؛ ولی استفاده از مواد نگه‌دارنده در همه فرآورده‌های گوشتی، عمومیت ندارد. همبرگر و کباب لقمه، طبق قانون نباید حاوی مواد نگه‌دارنده باشد. سوسیس و کالباس حاوی میزان مجاز مواد نگه‌دارنده با نام نیتریت سدیم است. در فرآورده‌های دودی شده، دود و در فرآورده‌های نمک‌سود، نمک، نقش نگه‌دارنده را ایفا می‌کند. پیتزاها و پیراشکی‌های آماده و نیمه‌آماده اگر حاوی فرآورده‌های گوشتی (سوسیس و کالباس) باشد، حاوی نیتریت سدیم است. به ناگت‌ها هم ترکیبی به نام پلی‌فسفات جهت جذب آب و ایجاد تردی و پفکی شدن محصول می‌افزایند.

لازم است بدانید تمام نگه‌دارنده‌ها تا قبل از انقضای تاریخ مصرف ماده غذایی موثر است. البته تأثیر این مواد پس از باز شدن بسته‌بندی محصول، به دلیل قرار گرفتن ماده غذایی در مجاورت هوا و آلودگی‌های محیطی کمتر می‌شود. اغلب محصولاتی که درون پوشش‌های نایلونی، وکیوم می‌شود، غیراستریل است و باید در یخچال نگهداری شود.

شیر

شیر نگه‌دارنده ندارد

این تصور که برای افزایش ماندگاری شیرهای استریل یا فرادما از مواد نگه‌دارنده استفاده می‌شود، کاملاً غلط است. دکتر دباغ مقدم در این باره می‌گوید: شیرهای استریل طی فرآیند حرارتی کنترل شده، عاری از هرگونه میکروب می‌شود و با توجه به نوع بسته‌بندی، نیازی به مواد نگه‌دارنده ندارد. به گفته این متخصص، به دلیل آن که کودکان، سالمندان و افراد بیمار، بیشترین مصرف کنندگان این نوشیدنی هستند، در هیچ کجای دنیا مجوز استفاده از مواد نگه‌دارنده برای انواع شیر پاستوریزه و استریل ارائه نشده است. طبق قانون، در دیگر فرآورده‌های لبنی نیز نباید از مواد نگه‌دارنده استفاده شود، مگر آن که تولیدکننده غیرمتعهد باشد. البته در کره و خامه از ویتامین E به عنوان یک نگه‌دارنده مفید استفاده می‌شود.

در پنیرها نیز همان کاغذ سفید رنگی که بر سطح اغلب پنیرهای قالبی بسته بندی شده قرار گرفته، آغشته به نوعی مواد ضدکپک است که اگر پس از هر بار مصرف، آن را بر سطح پنیر بگسترانید تا زمان اتمام محصول، دیگر خبری از کپک نخواهد بود.

منبع: جام جم آنلاین


باشگاه کاربران تبیان - ارسالی از: فاطیما احیا

برگرفته از گروه: سلامت و بهداشت جامعه

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین