سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
تا به حال چه قدر شده که شاهد دعوا و قهر عده ای بوده ایم و سکوت اختیار کرده ایم؟! در این مواقع چرا سکوت می کنیم در حالی که خود را مسلمان می نامیم و در اسلام به صلح و آشتی دادن میان مردم بسیار تأکید شده است. برای شدن این مطلب با ما همراه باشید.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

برو جلو آشتیشون بده!

یارکشی های زن و شوهری
تا به حال چه قدر شده که شاهد دعوا و قهر عده ای بوده ایم و سکوت اختیار کرده ایم؟!

به نظر شما در این مواقع چرا سکوت می کنیم؟! در حالی که خود را مسلمان می نامیم و در اسلام به صلح و آشتی دادن میان مردم بسیار تأکید شده است.

برای روشن شدن این مطلب با ما همراه باشید.


إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُواْ بَیْنَ أَخَوَیْكُمْ وَاتَّقُواْ اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ‏

همانا مۆمنان با یكدیگر برادرند، پس میان برادران خود، (در صورت اختلاف و نزاع) صلح و آشتى برقرار كنید و از خدا پروا كنید تا مورد رحمت قرار گیرید.(آیه 10حجرات)

این آیه، رابطه‏ى مۆمنان با یكدیگر را همچون رابطه‏ى دو برادر دانسته كه در این تعبیر نكاتى نهفته است، از جمله:

الف) دوستى دو برادر، عمیق و پایدار است.

ب) دوستى دو برادر، متقابل است، نه یك سویه.

ج) دوستى دو برادر، بر اساس فطرت و طبیعت است، نه جاذبه‏هاى مادى و دنیوى.

د) دو برادر در برابر بیگانه، یگانه‏اند و بازوى یكدیگر.

ه) اصل و ریشه دو برادر یكى است.

و) توجّه به برادرى ، مایه‏ى گذشت و چشم‏پوشى است.

ز) در شادى او شاد و در غم او غمگین است.

امروزه براى اظهار علاقه، كلمات رفیق، دوست، هم شهرى و هم وطن بكار مى‏رود، امّا اسلام كلمه برادر را بكار برده كه عمیق‏ترین واژه‏هاست.

در حدیث، دو برادر دینى به دو دست تشبیه شده‏اند كه یكدیگر را شستشو مى‏دهند.(محجّةالبیضاء، ج‏3، ص‏319)

در این آیه و آیه‏ى قبل، سه بار فرمان «اصلحوا» تكرار شده كه نشانه‏ى توجّه اسلام به برقرارى صلح و دوستى میان افراد جامعه است.

در آیه قبل تر فرمود: «فَأَصْلِحُواْ ... و اقسطوا» به عدالت، صلح برقرار كنید و این آیه مى‏فرماید: «فَأَصْلِحُواْ... وَاتَّقُواْ» در برقرارى صلح، از خدا بترسید. اگر شما را به عنوان میانجى پذیرفتند، خدا را در نظر بگیرید و حكم دهید، نه آنكه اصلاح شما، مایه‏ى ظلم و ستم به یكى از طرفین گردد.

اصلاح و آشتى دادن، سبب دریافت بخشودگى و رحمت از جانب خداوند شمرده شده است. «ان تُصلحوا و تتّقوا فانّ اللَّه كان غفوراً رحیماً» و هر كس واسطه‏گرى خوبى میان مسلمانان انجام دهد، پاداشِ در شأن دریافت خواهد كرد. «مَن یَشفَع شَفاعةً حَسنة یَكن لَه نَصیبٌ منها»

اخوّت و برادرى‏

از امتیازات اسلام آن است كه اصلاحات را از ریشه شروع مى‏كند. مثلا مى‏فرماید: «اِنّ العِزّة لِلّه جَمیعاً»( یونس، 65) تمام عزّت براى خداست، چرا به خاطر كسب عزّت به سراغ این و آن مى‏روید؟ یا مى‏فرماید: «انّ القوّة لِلّه جَمیعاً»( بقره، 165) تمام قدرت‏ها از اوست، چرا هر ساعتى دور یك نفر مى‏چرخید!؟ در این آیه نیز مى‏فرماید: همه‏ى مۆمنان با یكدیگر برادرند، بعد مى‏فرماید: اكنون كه همه برادر هستید، قهر و جدال چرا؟ همه با هم دوست باشید.

بنابراین براى اصلاح رفتار فرد و جامعه باید مبناى فكرى و اعتقادى آنان را اصلاح كرد.

در روایات از كسانى كه برادران دینى خود را رها مى‏كنند به شدّت انتقاد شده و سفارش شده است كه اگر برادران از تو فاصله گرفتند، تو با آنان رفت و آمد داشته باش. «صِلْ مَن قَطعك» (بحار، ج 78، ص‏71)

امام صادق ‏علیه السلام فرمود: مۆمن برادر مۆمن است، مانند یك جسد كه اگر بخشى از آن بیمار گردد، همه‏ى بدن ناراحت است.(كافى، ج‏2، ص‏133)

 

صلح و آشتى در قرآن‏

در قرآن، واژه‏هاى صلح، «والصُّلحُ خَیر»( نساء، 128)، اصلاح، «وَأَصْلِحُواْ ذَاتَ بِیْنِكُمْ»( انفال، 1)، تألیف قلوب، «فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِكُمْ»( آل‏عمران، 103) و سِلم، «ادْخُلُواْ فِی السِّلْمِ كَآفَّةً»( بقره، 208) نشان‏دهنده‏ى توجّه اسلام به صلح و صفا و زندگى مسالمت‏آمیز و شیرین است.

از نعمت‏هاى الهى كه خداوند در قرآن مطرح كرده است، اُلفت میان دل‏هاى مسلمانان است. چنانكه خداوند خطاب به مسلمانان مى‏فرماید: «كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِكُمْ»( آل عمران، 103) به یاد آورید كه شما قبل از اسلام با یكدیگر دشمن بودید، پس خداوند میان دل‏هاى شما الفت برقرار كرد. چنانكه میان قبیله‏ى اوس و خزرج یكصد و بیست سال درگیرى و فتنه بود و اسلام میان آنان صلح برقرار كرد.

اصلاح و آشتى دادن، سبب دریافت بخشودگى و رحمت از جانب خداوند شمرده شده است. «ان تُصلحوا و تتّقوا فانّ اللَّه كان غفوراً رحیماً»( نساء، 129) و هر كس واسطه‏گرى خوبى میان مسلمانان انجام دهد، پاداشِ در شأن دریافت خواهد كرد. «مَن یَشفَع شَفاعةً حَسنة یَكن لَه نَصیبٌ منها»( نساء، 85)

اسلام براى اصلاح میان مردم، احكام ویژه‏اى قرار داده است، از جمله:

1. دروغ كه از گناهان كبیره است، اگر براى آشتى و اصلاح گفته شود، جرم و گناهى ندارد. «لا كِذبَ على المُصلِح»( بحار، ج‏69، ص‏242)

غیبت

2. نجوا و درگوشى سخن گفتن كه از اعمال شیطان و مورد نهى است،( مجادله، 10) اگر براى اصلاح و آشتى دادن باشد، منعى ندارد. «لا خَیرَ فى كثیر مِن نَجواهم الاّ مَن اَمر بِصدَقةٍ او مَعروفٍ او اِصلاح بین النّاس»( نساء، 114)

3. با اینكه عمل به سوگند، واجب و شكستن آن حرام است، امّا اگر كسى سوگند یاد كند كه دست به اصلاح و آشتى دادن میان دو نفر نزند، اسلام شكستن این سوگند را مجاز مى‏داند. «وَلاَ تَجْعَلُواْ اللّهَ عُرْضَةً لِّأَیْمَانِكُمْ أَن تَبَرُّواْ وَتَتَّقُواْ وَتُصْلِحُواْ بَیْنَ النَّاسِ»( بقره، 224)

4.با اینكه عمل به وصیّت، واجب و ترك آن حرام است، امّا اگر عمل به وصیّت، میان افرادى فتنه و كدورت مى‏آورد، اسلام اجازه مى‏دهد كه وصیّت ترك شود تا میان مردم صلح و صفا حاكم باشد. «فَمَنْ خَافَ مِن مُّوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَیْنَهُمْ فَلاَ إِثْمَ عَلَیْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ» ( بقره، 182)

آشتی دادن مومنین

اسلام، مسلمانان را موظف به خاموش کردن آتش نزاع‏ ها و کینه ‏ها کرده است. حضرت علی علیه‏السلام در وصیت نامه خود به فرزندان و همه کسانی که گفته او به آنها می‏رسد، توصیه می‏کند:

« أُوصِیكُمَا وَ جَمِیعَ وَلَدِی وَ أَهْلِی وَ مَنْ بَلَغَهُ كِتَابِی بِتَقْوَى اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِكُمْ وَ صَلَاحِ ذَاتِ بَینِكُم‏»[ سید رضی؛ نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، نوبت 26، نامه 47]

شما و همه فرزندانم و کسانم و آن را که نامه من بدو رسد سفارش می‏کنم به ترس از خدا و آراستن کارها و آشتی با یکدیگر که من از جد شما شنیدم که می‏گفت: آشتی دادن میان مردمان، بهتر است از نماز و روزه سالیان.

در حدیثی از امام علی علیه‏السلام آمده است:

« لَأَنْ أُصْلِحَ بَینَ اثْنَینِ أَحَبُّ إِلَی مِنْ أَنْ أَتَصَدَّقَ بِدِینَارَین‏»[ همان، ج‏2  ص 209]

اگر میان دو نفر به منظور اصلاح و آشتى، میانجی‌گرى كنم در نظر من از دو دینار صدقه دادن برتر است. 

نجوا و درگوشى سخن گفتن كه از اعمال شیطان و مورد نهى است، اگر براى اصلاح و آشتى دادن باشد، منعى ندارد. «لا خَیرَ فى كثیر مِن نَجواهم الاّ مَن اَمر بِصدَقةٍ او مَعروفٍ او اِصلاح بین النّاس»

استحکام جامعه و مهربانی و دوستی بین ارکان آن، از نیازهای اساسی جامعه بشری است. خداوند متعال در قرآن کریم با به کار بردن تعبیر زیبای «صلح و آشتی» مردم را به اختلاف زدایی در زمینه حقوقی دعوت می‏کند و می‏فرماید:

«فَاتَّقُواْ اللّهَ وَأَصْلِحُواْ ذَاتَ بِیْنِكُمْ وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ إِن كُنتُم مُّۆْمِنِینَ»[ انفال/1]

« پس از خدا پروا دارید و با یكدیگر سازش نمایید، و اگر ایمان دارید از خدا و پیامبرش اطاعت كنید.»

همچنین در مورد توصیه به اخوت و برادری می‏فرماید:

«إِنَّمَا الْمُۆْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ»[ حجرات/10]

در حقیقت مۆمنان با هم برادرند، پس میان برادرانتان را سازش دهید و از خدا پروا بدارید، امید كه مورد رحمت قرار گیرید.

اصلاح بین مۆمنان آن‏قدر ارزش و اهمیت دارد که اگر نهاد ویژه و بودجه خاصی هم برای این هدف منظور شود، کاملاً منطقی و به جا است. امام علی علیه‏السلام در وصیت‏نامه خویش در خطاب به امام حسن و امام حسین علیهماالسلام می‏فرماید: از جد شما شنیدم که می فرمود:

« إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَینِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَ الصَّوْمِ »[ مجلسی محمد باقر؛ بحار الانوار ،ج‏73 ، ص43]

اصلاح بین مردم از هر نماز و روزه (مستحبّى) بهتر و گرانقدرتر است.

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قرآن تبیان  


منابع:

رهروان ولایت

حوزه

پژوهشکده باقرالعلوم

 

مطالب مرتبط:

نوروز؛ بهترین فرصت برای صلح و آشتی

اهمیت آشتی میان مردم

پاداش آشتی میان مردم (اصلاح ذات البین)

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین