سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
از نظر امیرالمؤمنین ‏علیه‏السلام ملاك درستى راه و كرامت انسانى، ارزش‏هاى دینى است و در این عبارت، عامل نیل به چنین هدفى، ترویج‏خصال حسنه اخلاقى مانند صداقت، بردبارى و عدالت معرفى شده است. در اینجا یك نمونه از این‏گونه خصال اخلاقى را، كه در نهج‏البلاغه مور
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

چرا چاپلوسی در جامعه زیاد شده؟!

چاپلوسی

از جمله عواملى كه در تحول جامعه مورد توجه قرار گرفته و مهم تلقى شده، خصلت‏هاى اخلاقى اعضاى جامعه اعم از خصال حسنه و سیئه است. از نظر امیرالمۆمنین‏علیه‏السلام تخلق اعضاى جامعه به برخى خصال مى‏تواند آثار عینى اجتماعى و عمومى داشته باشد. خصلت‏هاى مزبور وقتى در حد گسترده‏اى میان مردم جارى شود تبدیل به یك پدیده اجتماعى مى‏شود و نتایج اجتماعى دربر خواهد داشت. به عنوان مثال، در یكى از خطبه‏هاى خود، آن حضرت درباره یكى از جوامعى كه از نظر ایشان وضع مطلوبى پیدا كرده بود، سخن مى‏گوید و علت رشد آنها را چنین ارزیابى مى‏كند:

«قوم والله میامین الراى، مراجیح الحلم، مقاویل بالحق، متاریك للبغى; مضوا قدما على الطریقة و اوجفوا على المحجة، فظفروا بالعقبى الدائمة و الكرامة الباردة‏»

به خدا سوگند، مردمى بودند مبارك راى، آراسته به بردبارى، راست‏گفتار، وانهنده ستم و زشتكارى، پیش افتادند و راه راست در پیش گرفتند و در آن ره شتابان رفتند. پس پیروز شدند به نعمت جاودان و كرامت گوارا و رایگان.

از نظر امیرالمۆمنین ‏علیه‏السلام ملاك درستى راه و كرامت انسانى، ارزش‏هاى دینى است و در این عبارت، عامل نیل به چنین هدفى، ترویج‏خصال حسنه اخلاقى مانند صداقت، بردبارى و عدالت معرفى شده است. در اینجا یك نمونه از این‏گونه خصال اخلاقى را، كه در نهج‏البلاغه مورد توجه قرار گرفته است، مطرح مى‏كنیم:

امیرالمۆمنین‏علیه‏السلام مكررا والیانش را به خطر تملق اطرافیان، كه باعث غرور و خودبینى آنها مى‏گردد، هشدار مى‏دهد: زیرا این خصال موجب سركشى زمامداران مى‏شود و جریان امور بر آنان مشتبه مى‏گردد:

«به پارسایان و راستگویان بپیوند و آنان را چنان بپرور كه تو را فراوان نستایند و با ستودن كار بیهوده‏اى كه نكرده‏اى خاطرت را شاد ننمایند كه ستودن فراوان خودپسندى آرد و به سركشى وادارد.»

در فقره دیگرى از همین نامه مى‏فرمایند:

«بپرهیز از خودپسندیدن و به خودپسندى مطمئن بودن و ستایش را دوست داشتن كه اینها همه از بهترین فرصت‏هاى شیطان است تا بتازد و كرده نیكوكاران را نابود سازد.»

طبق عبارات فوق، تعریف و تمجید بى‏مورد از سردمداران مى‏تواند باعث‏خودپسندى آنان شود و در آن صورت، تملق و چاپلوسى در جامعه رواج پیدا مى‏كند، ارتباطات صادقانه مردم با حكام محدود و مشكل مى‏شود و در نتیجه، فرایند كنترل اجتماعى غیر رسمى و عمومى مخدوش مى‏گردد و ملاك درستى براى ارزیابى و سنجش میزان توفیق حكام و جلب رضایت مردم توسط آنها باقى نمى‏ماند و بالاخره، نظام اجتماعى به نابسامانى مى‏گراید.

جهاد و دفاع نه تنها لازم، بلكه از نظر امام على‏علیه‏السلام امرى خوشایند و پسندیده است; زیرا وقتى مساله دفاع از حریم و كیان جامعه مطرح باشد، براى انسان‏هاى غیرتمند و با ایمان چه ارزشى بالاتر از حفظ مرزها و دفع شر دشمنان مى‏ماند؟

«جهاد» یكى از دستورات مهم دین اسلام است كه براى دفاع نظامى از مصالح جامعه و سركوب دشمنان دین تشریع شده است. در كلیه جوامع انسانى، دفاع از كیان جامعه به عنوان یك موضوع بسیار مهم، مورد توجه قرار گرفته و براى آن سرمایه‏گذارى و برنامه‏ریزى مى‏شود. از این‏رو، در جوامع امروزى دنیا، هیچ كشورى نیست كه خود را از ارتشى كه دفاع از حریم كشور را عهده‏دار گردد و امنیت جامعه را تضمین نماید، بى‏نیاز بداند. شریعت اسلام این نیاز اجتماعى را در قالب یك دستور دینى ارائه كرده و احكام آن را بیان نموده است.

امام على‏علیه‏السلام درباره آثار جهاد در سرنوشت جامعه، در خطبه 110 ، «جهاد در راه خدا» را موجب سربلندى اسلام و عزت جامعه اسلامى معرفى مى‏كنند:

«الجهاد فى‏سبیله، فانه ذروة الاسلام‏»

جهاد در راه خدا موجب اعتلاى اسلام است. آن حضرت جهاد را سبب پیروزى پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله بر دشمنان دین مى‏خواند:

«اشهد ان محمدا عبده و رسوله دعا الى طاعته و قاهر اعدائه، جهادا على دینه‏»

گواهى مى‏دهم كه محمدصلى الله علیه وآله بنده او و فرستاده اوست. مردم را به طاعت‏خدا خواند و دشمنان او را با جهاد در دین مقهور گرداند.

همان‏طور كه جهاد و مبارزه، از نظر امیرالمۆمنین‏علیه‏السلام، اسباب پیروزى و عامل عزت و سربلندى است، ترك جهاد و سستى در مبارزه، به عنوان علت زبونى و شكست معرفى شده است; زیرا هر جامعه داراى مزایا و ارزش‏هایى است كه در سایه امنیت محفوظ و محترم مى‏ماند. اگر جوامعى این ارزش‏ها را نپذیرفته یا نسبت‏به مزایا و دارایى‏هاى آن چشم طمع دوخته باشند، ممكن است‏حریم آن را براى جلب منافع نامشروع خود بشكنند; متعرض این جوامع گردند و امنیت آنها را زایل سازند. در چنین وضعیتى، بدون شك، جایى براى رشد متعالى جامعه مزبور نخواهد ماند و خوارى، ذلت، انحطاط و زبونى نصیب آن خواهد شد. بنابراین، ترك جهاد و مبارزه براى دفاع از حریم‏جامعه و محافظت از امنیت و آرامش آن، نتیجه‏اى جز فلاكت و زبونى جامعه ندارد. در خطبه‏27 مى‏فرماید:

«هركه جهاد را واگذارد و آن را ناخوشایند دارد خدا جامه خوارى بر تن او پوشاند و فوج بلا بر سرش كشاند و در زبونى و فرومایگى بماند.»

از نظر امیرالمۆمنین ‏علیه‏السلام ملاك درستى راه و كرامت انسانى، ارزش‏هاى دینى است و در این عبارت، عامل نیل به چنین هدفى، ترویج‏خصال حسنه اخلاقى مانند صداقت، بردبارى و عدالت معرفى شده است. در اینجا یك نمونه از این‏گونه خصال اخلاقى را، كه در نهج‏البلاغه مورد توجه قرار گرفته است

جهاد و دفاع نه تنها لازم، بلكه از نظر امام على‏علیه‏السلام امرى خوشایند و پسندیده است; زیرا وقتى مساله دفاع از حریم و كیان جامعه مطرح باشد، براى انسان‏هاى غیرتمند و با ایمان چه ارزشى بالاتر از حفظ مرزها و دفع شر دشمنان مى‏ماند؟

آن حضرت در تحریض مردم به جهاد مى‏گویند: «نمى‏بینید بر مرزهاى شما دست افكنده‏اند و شهرهاتان گشوده و كشورتان ربوده‏است، در شهرهاتان جنگ برقرار و دشمن با شما در پیكار؟ خداتان‏بیامرزد!گروه‏گروه روبه جنگ دشمنتان روید و در خانه‏ها و شهرهاتان درنگ مكنید كه به ستم و خوارى دچار شوید.

در خطبه دیگرى صریحا ترك جهاد را عامل ذلت قوم خود مى‏شمارند و یك قاعده كلى ارائه مى‏دهند:

«فوالله، ما غزى قوم قط فی عقر دارهم الاذلوا»

به خدا سوگند با مردمى در آستانه خانه‏شان نجنگیدند، جز آنكه جامه خوارى بر آنان پوشاندند. در ادامه، عواقب طبیعى سستى آنها را به رخشان مى‏كشد:

«فتواكلتم و تخاذلتم حتى ثنت علیكم الغارات و ملكت علیكم الاوطان‏»

هیچ‏یك از شما خود را براى جهاد آماده نساخت و از خوارمایگى، هركس كار را به گردن دیگرى انداخت تا آنكه از هر سو به شما تاختند و شهرها را یكى پس از دیگرى از دستتان برون كردند.

زینب مجلسی راد    

بخش نهج البلاغه تبیان


منابع:

نهج البلاغه

پایگاه امام علی

عوامل تغییرات اجتماعى در نهج‏البلاغه، سید ضیاء هاشمى.

 

مطالب مرتبط:

حكومت علوی، الگوی حكومت مهدوی

بیماری خطرناک و لذتبخش اخلاقی

براى كسى بمیر كه برایت تب كند

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین