سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
یکی از راه های مهم برای جلوگیری از پیشرفت سرطان در بدن، انجام شیمی درمانی است، اما شیمی درمانی متاسفانه عوارض جانبی را برای فرد در پی دارد...
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : زهره لطیفی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

شیمی درمانی چه عوارضی دارد؟


یکی از راه های مهم برای جلوگیری از پیشرفت سرطان در بدن، انجام شیمی درمانی است، اما شیمی درمانی متاسفانه عوارض جانبی را برای فرد در پی دارد.


کودک مبتلا به سرطان

پیش بینی دقیق علائم و عوارض شیمی درمانی دشوار است. گاهی هم دیده می شود که برخی افراد هیچ یک از عوارض جانبی شیمی درمانی را تجربه نمی کنند.

 

عوارض شایع شیمی درمانی به شرح زیر است، اگرچه بعید به نظر می رسد همه این عوارض در یک نفر اتفاق بیفتد :

 

1- خستگی مفرط

خستگی مفرط عارضه جانبی بسیار شایع است که اغلب بیماران آن را گزارش می کنند. معمولا استراحت کردن بعد از شیمی درمانی توصیه می شود و بیمارن باید مراقب باشند که بلافاصله پس از شیمی درمانی به انجام کارهای روزانه مشعول نشوند. همچنین انجام ورزش های سبک (مانند پیاده روی) می تواند به بالاتر بردن سطح انرژی بدن بیماران (البته پس از استراحت) کمک زیادی می کند.

 

2- تهوع و استفراغ

برای کنترل حات تهوع و استفراغ معمولا بیمارن تحت نظر پزشک داروهای ضداستفراغ مصرف می کنند که شامل موارد زیر می باشد:

- قرص یا کپسول های ضد تهوع که یا توسط فرد بلعیده می شود و یا زیر زبان فرد گذاشته می شود

- به شکل تزریقی

- بر روی پوست فرد گذاشته می شود و از طریق پوست جذب می شود

 - به شکل شیاف مصرف می شود.

ریزش مو در زنان بسیار آزاردهنده است و تاثیرات بد روانی بر آنها خواهد گذاشت. بنابراین توصیه می شود که حتما با یک روانشناس در این زمینه مشورت کنید. همچنین استفاده از کلاه گیس برای پوشاندن سر توصیه می شود

تذکر: بسته به شرایط بیمار و میزان تهوع و استفراغ او، یکی از موارد بالا اعمال می شود. لازم به ذکر است که داروهای ضد تهوع نیز خود عوارضی دارند که شامل موارد زیر می باشد :

- یبوست

- سوء هاضمه

- مشکلات خواب

- سر درد

 

تذکر : اگر روشی برای شما تجویز شد که تاثیر کمی داشت و یا عوارض آن شدید بود، حتما با پزشک خود در میان بگذارید و در مراحل بعدی در نظر داشته باشید که از روش های دیگری استفاده کنید.

 

تذکر: میزان تهوع و استفراغ به نوع دارو و دوز مصرفی آن بستگی دارد.

 

3- درد

دردهای مختلفی مانند سردرد، درد معده، درد ناشی از آسیب های عصبی مانند سوزش، بی حسی، درد انگشت دست و پا در بیماران ایجاد می شود و پس از شیمی درمانی کاهش می یابد. پزشکان برای کاهش و کنترل دردهای شیمی درمانی، داروهای مسکن را تجویز می کنند.

شیمی‌درمانی

 

4- ریزش مو

معمولا یک تا سه هفته پس از شیمی درمانی، ریزش مو شروع می شود و ریزش قابل توجه آن بعد از یک تا دو ماه نمود پیدا می کند.

معمولا ریزش مو ناحیه سر صورت می گیرد.

البته ریزش مو در سایر قسمت های بدن مانند بازو و پاها و صورت نیز ایجاد می شود.

 

تذکر: ریزش مو در زنان بسیار آزاردهنده است و تاثیرات بد روانی بر آنها خواهد گذاشت. بنابراین توصیه می شود که حتما با یک روانشناس در این زمینه مشورت کنید. همچنین استفاده از کلاه گیس برای پوشاندن سر توصیه می شود. در بسیاری از بیماران، پس از اتمام دوره شیمی درمانی مجددا موی سر رشد می کند.

 

5- افزایش خطر ابتلا به عفونت

شیمی درمانی، توانایی بدن فرد را در مقابله با عفونت ها کاهش می دهد. بنابراین معمولا برای این افراد یک دوره مصرف آنتی بیوتیک تجویز می شود. این افراد باید بسیار مراقب سلامت خود باشند، زیرا عفونت کمی که برای افراد عادی خطری محسوب نمی شود، می تواند در این افراد بسیار خطرناک باشد.

 

لذا رعایت موارد زیر به بیماران توصیه می شود:

- بهداشت شخصی را جدی بگیرید و نظافت را در همه حال رعایت کنید.

- هر روز حمام کنید و لباس ها، حوله، ملحفه و لوازم شخصی خود را تمیز نگه دارید.

- دست های خود را مرتب بشویید و تمیز نگه دارید و حتما قبل و بعد از غذا، دست خود را با آب و صابون بشویید.

- حتی المقدور از تماس با افراد بیمار (بخصوص افراد مبتلا به بیماری های مسری) خودداری کنید.

- اگر پوستتان دچار خراشیدگی شد، حتما آن منطقه را تمیز نگه دارید و با آب گرم بشویید و با یک پانسمان استریل آن منطقه را از خطر رشد عفونت ها مصون نگه دارید.

- حتی المقدور از بودن در مکان های شلوغ خودداری کنند و از وسایل نقلیه عمومی استفاده نکنید، زیرا احتمال اتنقال انواع بیماری ها در مکان های شلوغ وجود دارد.

 

تذکر : معمولا در طول شیمی درمانی از فرد بیمار به صورت منظم آزمایش خون گرفته می شود تا اگر عفونتی در بدن او وجود دارد، شناسایی شود.

 

6- کم خونی

شیمی درمانی معمولا میزان سلول های قرمز خون را  در بدن کاهش می دهد. این سلول ها وظیفه حمل اکسیژن را در سراسر بدن به عهده دارند. بنابراین با کاهش میزان سلول های قرمز خون اکسیژن رسانی نیز کم می شود.

علائم کم خونی عبارتند از : خستگی ، احساس ضعف، تنگی نفس و نامنظم شدن ضربان قلب.

 

تذکر : در صورتی که با هر یک از علائم بالا مواجه شدید، سریعا با پزشک خود تماس بگیرید.

معمولا برای جبران کم خونی بیماران از تزریق خون استفاده می شود و یا از روش دارویی استفاده می کنند. دارویی به نام اریتروپویتین می تواند تولید سلول های قرمز خون را تحریک کند.

 

تذکر : این دسته از بیماران باید از رژیم غذایی سرشار از آهن استفاده کنند، زیرا آهن سبب می شود تا سلول های قرمز خون اکسیژن بیشتری حمل کنند. آهن معمولا  در مواد غذایی زیر به وفور یافت می شود : سبزیجات با برگ های سبز تیره، لوبیا، آجیل، گوشت، زرد آلو، آلو سیاه، کشمش و ... .

 

سایر عوارض شیمی درمانی

- کبودی و خونریزی

- از دست دادن اشتها

- مشکلات پوست و ناخن

- مشکلات تمرکز و حافظه

- اسهال یا یبوست

- مشکلات جنسی و باروری

- اضطراب و افسردگی

- مشکلات خواب و کم خوابی

- مشکلات سیستم عصبی

- مشکلات خونریزی

زهره لطیفی

بخش سلامت تبیان


مطالب مرتبط:

6 عارضه شیمی درمانی

کاهش عوارض شیمی‌درمانی

عوارض جانبی شیمی‌ درمانی و کنترل آن

شیمی‌درمانی چطور انجام می‌شود؟ 

13 راه جلوگیری از مشکلات پوستی بعد از شیمی‌درمانی

حمایت روانی از فرد تحت شیمی‌درمانی

ورزش برای بیماران تحت شیمی‌درمانی

راز ماندگاری سرطان پس از شیمی ‌درمانی

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .