سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
سلول های یوكاریوتی نسبت به سلول های پروكاریوتی دارای ساختار پیچیده تری هستند و در نتیجه تقسیم در آنها نیز پیچیده تر است ....
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

نقاط وارسی چرخه سلولی(check point)

اهداف:

آشنایی با مکانیسم های موجود برای کنترل چرخه سلولی

 

شرح درس:

همان طور که در طرح درس مربوط چرخه یاخته‌ای در یوکاریوت ها به آن اشاره شد،‌ چرخه سلولی دارای سه مرحله G1 ،G2 وS می باشد. سلول های یوكاریوتی نسبت به سلول های پروكاریوتی دارای ساختار پیچیده تری هستند و در نتیجه تقسیم در آن ها نیز پیچیده تر است.

درچرخه سلولی برای تنظیم مراحل مختلف زمان های حساسی وجود دارد به نام Check point یا نقاط وارسی كه بر اساس اتفاقات سلولی اجازه ورود به مراحل بعدی را صادر می كند. كه در سه مراحل این اتفاقات تنظیم می‌شود.

1) قبل از ورود به مرحله ی
2) قبل از اتمام G2  و ورود به میتوز
3) آخر مرحله ی میتوز قبل از سیتوكینز
 

تمامی این رویداد های کلی چرخه یاخته ‌ای تحت کنترل فرآورده‌ های چند ژنی است که هماهنگی و رویداد های مختلف را تنظیم می‌کنند.

مکانیسم توقف چرخه سلولی در صورتی که در مرحله G1 به S شناسایی بشود ، مشتمل بر فعالیت 3 ژن و محصولات آن ها است. این سه ژن عبارتند از:

 

1) ژن RB یا همان ژن رتینو بلاستوما

محصول این ژن درحالت دفسفریله فعال می گردد و و به یک فاکتور رونویسی متصل شده و چرخه سلولی را متوقف می کند.

2) ژن TP53 که پروتئین p53 تولید می کند.
3) ژن CDKN2A که مخفف Cyclin-dependent kinase inhibitor 2A می باشد.

 

اما لزوم وجود این نقاط بازرسی در چرخه سلولی چیست؟

در واقع یک سلول همیشه در شرایط و اوضاع مساعد به سر نمی برد و این امکان وجود دارد که شرایط برای رشد و ادامه حیات سلول دشوار شود. این شرایط می تواند توسط عوامل بیرونی  و یا حتی در درون سلول به وجود آید. قرار گرفتن در شرایط نامساعد گرمایی و یا سرمایشی، فیزیکی و یا شیمیایی از جمله این موارد هستند.

 

در حقیقت اگر این نقاط وجود نداشتند سلول به محض قرار گیری در شرایط نامساعد همچنان به رشد و تکثیر خود ادامه می داد و چه بسا عامل خارجی سبب از بین رفتن آن سلول می گردید. اما اگر سلول در چنین شرایطی قرار گرفت با توقف چرخه سلولی و تکثیر انرژی سلول به هدر نمی رود.

 

همچنین اگر اختلالی در ژن های مربوط به کنترل این نقاط بازرسی رخ دهد، نظم سلول به ریخته می شود و یک سلول به طور افسار گریخته شروع به رشد می کند. بیماری سرطان از این جمله بیماری هاست. حتی دیده شده است که در برخی سرطان ها نظم موجود در بیان ژن های دخیل در چرخه سلولی به هم می خورد و این سبب تکثیر متوالی و پشت سر هم سلول به میزان فراوان می گردد.

 

توضیح فیلم 1:

 

  • فیلمدرس 44 نقاط وارسی چرخه سلولی
  •  

    توضیح:

    در سلول برای کنترل فرایند تقسیم سه مرحله بازرسی وجود دارد که هر کدام با همکاری با برخی پروتئین ها چرخه سلولی را متوقف می کنند. این سه نقطه بازرسی در مراحل قبل از ورود به مرحله ی ، قبل از اتمام G2  و ورود به میتوز، آخر مرحله ی میتوز قبل از سیتوكینز قرار دارند.

     

     

    توضیح فیلم 2:

    در این فیلم شما می توانید روند چرخه سلولی را در سلول های یوکاریوتی به همراه نقاط بازرسی مشاده نمایید. برای فهم بهتر به این فیلم  مراجعه نمایید.

     


    مرکز یادگیری سایت تبیان

    تهیه: فاضل سامانی

    تلفن : 81200000
    پست الکترونیک : public@tebyan.com
    آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

    ارتباط با ما

    روابط عمومی

    درباره ما

    نقشه سایت

    تعدادبازدیدکنندگان
    افراد آنلاین