سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
غلامرضا حیدری ابهری، روحانی و مبلغ دینی در دانشگاه، سال‌هاست در زمینه روان‌شناسی بخصوص روان‌شناسی و اصول تربیت کودکان کار می‌کند و چند درس از کتاب «هدیه‌های آسمانی» پایه ششم دبستان را نیز نوشته است.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

خدا فقط در مسجد نیست

با غلامرضا حیدری ابهری، نویسنده کتاب‌های درسی و مبلغ دینی


غلامرضا حیدری ابهری، روحانی و مبلغ دینی در دانشگاه، سال‌هاست در زمینه روان‌شناسی بخصوص روان‌شناسی و اصول تربیت کودکان کار می‌کند و چند درس از کتاب «هدیه‌های آسمانی» پایه ششم دبستان را نیز نوشته است.

غلامرضا حیدری ابهری

او کتاب های متعددی برای کودکان دارد که معمولا حکمت خدا در آنها بسیار پررنگ است. در مجموعه اخیر او با نام «چرا خدا چنین کرد؟» از نشر جمال، تمام اطلاعات مربوط با حیوانات به همین حکمت ها آمده است و این نوع نوشتن، متفاوت از دیگر کتاب هایی است که امروزه منتشر می شود. همین شد که با او صحبت کردم تا علت این شیوه متفاوت نگارش را بیابم. ابهری، خدا را یک خالق جدا از زندگی روزمره ما نمی بیند، بلکه می گوید: «گاهی اوقات خدای ما در مرحله باور به بودن او باقی می ماند. در حالی که ما باید پس از باور به خدا با صفات او آشنا شویم. بعد باید یک گام جلوتر برویم و یاد بگیریم زندگی مان را براساس صفات این خدا سامان دهیم.

در کتاب های شما فعل و فاعل ها تغییر کرده و خدا در آن بسیار پررنگ است. چطور شد به جای گفتن عبارت «چرا زرافه گردن دراز دارد»، به این نتیجه رسیدید که بگویید: «چرا خدا به زرافه گردن دراز داده است»؟

مساله بر سر جهان بینی و نوع تربیت انسان است. علامه طباطبایی در جلد اول المیزان می گویند ما سه نحوه تربیت با سه پشتوانه متفاوت می توانیم داشته باشیم. اول، براساس منافع دنیا. برای مثال ما به کسی می گوییم دروغ نگو، زیرا مثل چوپان دروغگو می شوی و کسی حرف هایت را باور نخواهد کرد. بنابراین ضرر مالی و عاطفی خواهی خورد. آموزش این فضیلت براساس منافع دنیاست. دوم، تربیت براساس منافع آخرت است. مثلا به کسی می گوییم راستگو باش تا به بهشت بروی. علامه معتقد است هر دو روش یک اشکال مشترک دارند و آن این که هیچ کدام میل به دروغگویی را در شما از بین نمی برد؛ زیرا شما هنگام راستگویی، باز هم دلت می خواهد دروغ بگویی ولی منافع دنیا یا آخرتت شما را از این کار وامی دارد. پس فرد هنوز درست نشده است. قرآن روش سومی دارد که موجب می شود میل به بدی، نه براساس سود و زیان بلکه در کل، در فرد از بین برود. آن روش، روش توحیدی است.

روش توحیدی بر چه اساسی می تواند میل به بدی را در فرد از بین ببرد؟

با یک مثال توضیح می دهم. کسی مدرک دیپلم دارد و به دروغ می گوید من لیسانس دارم. چرا این دروغ را گفته است؟ زیرا خواسته عزیز شود. حالا اگر باور کند خدا عزت را می دهد، به دنبال عزت دروغین نیست. در روش توحیدی، اساس بر این است هر چقدر باورمان را به صفات خدا بیشتر کنیم، میل به بدی در ما کمتر می شود تا جایی که کلا از بین می رود. هر چه بچه های ما خدایی تر شوند، بار تربیت ما سبک تر خواهد شد.

چطور می توان تربیت براساس نظام توحیدی را به کودک آموخت؟

ما باید کاری کنیم که فرزندانمان خدا را نه فقط در مسجد، بلکه در آنچه پیرامون شان می گذرد هم پیدا کنند مثلا اگر مدرسه برایشان اردو می گذرد و به باغ وحش می روند، آنجا هم حکمت های خداوند در خلق موجودات را بفهمند، اینجاست که به قول سعدی: برگ درختان سبز در نظر هوشیار / هر ورقش دفتری است معرفت کردگار.

ما باید کاری کنیم که فرزندانمان خدا را نه فقط در مسجد، بلکه در آنچه پیرامون شان می گذرد هم پیدا کنند مثلا اگر مدرسه برایشان اردو می گذرد و به باغ وحش می روند، آنجا هم حکمت های خداوند در خلق موجودات را بفهمند، اینجاست که به قول سعدی: برگ درختان سبز در نظر هوشیار / هر ورقش دفتری است معرفت کردگار.

همین است که من در کتابم می گویم چرا خدا به زرافه گردن دراز داد؟ آقای جوادی آملی می گویند ما یک خلقت داریم و یک طبیعت. همین که ما زرافه را می بینیم، یعنی با طبیعت مواجه شده ایم، اما خلقت یعنی وقتی به زرافه نگاه می کنیم بدانیم او خالقی هم دارد. وقتی ما می گوییم شتر چیست، یعنی نگاهمان صرفا به طبیعت است. ولی وقتی می گوییم شتر چگونه آفریده شده است، به خلقت توجه می کنیم. کل قرآن هم با همین نگرش ما را به دیدن جهان سوق می دهد مثلا می گوید باران را خدا نازل می کند و... .

امروز نگاه به طبیعت و کتاب های علمی منتشرشده اهمیت زیادی دارد. آیا نگاه خلقتی می تواند نگاه طبیعتی را هم پوشش دهد؟

در بخش طبیعت بین نگاه مسلمان و غیرمسلمان فرقی وجود ندارد. آیا این دو نفر مثلا در بحث زمین شناسی، حرف های متفاوتی درباره لایه های زمین بیان می کنند؟ مسلمان به پدیده ها به عنوان مخلوق نگاه می کند و نگاه غیرتوحیدی، پدیده ها را چیزهایی رها شده در عالم می بیند. زرافه اگر موجودی رها در عالم باشد، عزیزتر و زیباتر است یا اگر هدیه ای باشد که دوستی باارزش آن را به ما داده است؟ ما باید نگاه بچه ها را تربیت کنیم. پزشکی که قلب را به عنوان یک نشانه و آفریده خدا مطالعه می کند، در سجاده عبادت قرار دارد. اگر به کودکانمان بیاموزیم که به هستی درست نگاه کنند، میلشان به علم و علم آموزی بیشتر می شود. این گونه، زیبایی ها را نیز بهتر درک می کنیم. یک کافر از سیب لذت می برد و یک مسلمان از سیبی که خدا به او داده است، لذت می برد. اینجا فایده و لذتی که مسلمان آن را درک می کند، دوچندان است. در کل، کودک ما باید یاد بگیرد هستی یک جنگل آشفته و رهاشده نیست.

آیا می توان گفت با نگاه توحیدی به پدیده های اطرافمان، خواه ناخواه امنیت وجود یک حامی و محافظ هم در ذهن فرزندمان ثبت می شود؟

بله. واقعا مساله این نیست که چرا گردن زرافه دراز است و چرا لاک پشت لاک دارد. بلکه مساله همان بهداشت روانی است. مساله این است که ما با ایمان به آرامش و امنیت خاطر برسیم. نگرانی بزرگ از آینده و اتفاقاتی که ممکن است بیفتد، می تواند ما را بشدت آشفته کند. ولی اگر از همان کودکی در ذهن فرد نهادینه شده باشد که جهان دارای خالقی است که تا همیشه برای او مسیر مشخص و روشنی را رقم زده، آرامش خاطر حاصل می شود. مساله توحید فقط یک مساله اعتقادی نیست، بلکه نوعی شخصیت سازی بدون عارضه است. لذا هر جور سرمایه گذاری برای نگاه مومنانه کودکانمان به عالم، کمکی است برای افزایش شادابی، نشاط، لذت بردن از نعمت های دنیا و... .

آیا این نگاه را در کتاب های کمک درسی، علمی، داستانی و... هم می توان وارد کرد؟

این سوال را باید به شکل دیگری پرسید. در گذشته ها، کتاب ها براساس نگاه توحیدی نوشته می شدند. امروز باید پرسید چه اتفاقی افتاده است که دیگر کتاب های ما به آن صورت نوشته نمی شود؟ یعنی آن زمان معنویت و علم ما با هم مخلوط بوده و اکنون جدا شده است. علم و دین با هم منافاتی ندارند. علم یعنی تحلیل کار خدا در آن زمینه خاص. اگر هم مساله را به غرب زدگی و... برسانیم باید بگویم غرب زدگی ما کج و معوج است. ما بازی های خشن غربی ها را رواج می دهیم، ولی درباره آن همه انجمن رابطه دین و بهداشت روان و... صحبتی نمی کنیم.

بخش کتاب و کتابخوانی تبیان


منبع: جام جم/ حورا نژاد صداقت

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین