وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در جلسه گذشته با اهمیت وجود زنبور عسل برای انسان و همچنین محیط زیست آشنا شدیم و برای درک بهتر اهمیت زنبور عسل با تاریخچه وجود این موجود خارق العاده آشنا شدیم. در ادامه قصد داریم برای درک بهتر چگونگی تولید عسل در مورد جمعیت زنبوران عسل داخل کندو و شکل شناس
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

عسل و خواص آن، جلسه دوم

اهداف:

• آشنایی با جمعیت زنبوران عسل داخل کندو

• آشنایی با شکل شناسی خارجی زنبور عسل

وسائل مورد نیاز: کامپیوتر مجهز به اینترنت

 

مقدمه

در جلسه گذشته با اهمیت وجود زنبور عسل برای انسان و همچنین محیط زیست آشنا شدیم و برای درک بهتر اهمیت زنبور عسل با تاریخچه وجود این موجود خارق العاده آشنا شدیم. در ادامه قصد داریم برای درک بهتر چگونگی تولید عسل در مورد جمعیت زنبوران عسل داخل کندو و شکل شناسی خارجی زنبور عسل تحقیق و بررسی نماییم.

 

2-1 جمعیت زنبوران عسل داخل کندو

داخل كندوی زنبوران عسل معمولاً ملكه، زنبوران كارگر و زنبور نر زندگی می كنند كه این سه دسته به لحاظ ظاهری و نوع فعالیت در داخل و خارج كندو، باهم متفاوتند. می خواهیم بدانیم این عسل پرخاصیت و خوشمزه توسط کدام گروه از زنبوران تهیه می شود.

 

زنبورهای یک کندو شامل یک ملکه، چند صد زنبور نر و چندین هزار زنبور کارگر می‌باشد. تعداد کارگرها و نرها در داخل کندو به عوامل مختلفی بستگی داشته و در طول سال این تعداد تغییر می کند. در یک کلنی متوسط در فصل رشد حدود 40-60 هزار کارگر، 2-3 هزار نر و یک ملکه وجود دارد. این تعداد زنبور به صورت اجتماعی زندگی کرده و برحسب سن، فعالیت های کندو بین آنها تقسیم می گردد.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

فعالیت زنبور های عسل داخل كندو

اگر بخواهیم جمعیت زنبوران داخل کندو را از نظر جنسی بررسی کنیم، در کندو دو نوع زنبور وجود دارد که شامل نرها و ماده ها هستند. نرها از تخم های بارور نشده و ماده ها از تخم های بارور شده بوجود می آیند. مهمترین وظیفه زنبوران نر جفتگیری با ملکه است که هیچگاه داخل کندو صورت نمی گیرد و فقط در بهار و در هوای آزاد انجام می گیرد. تمامی فعالیت های دیگر کندو به عهده زنبوران کارگر که همان زنبوران ماده است صورت می گیرد. این فعالیت ها اعم از موم سازی تغذیه نوزادان داخل کندو و کارهای خارج کندو مانند جمع آوری عسل و گرده گل است. در هر کلنی وظیفه ملکه تنها تخمگذاری است.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

زنبور بالا سمت راست نر و مابقی زنبور كارگر هستند

اختلاف بین زنبوران کارگر و ملکه اختلافات ظاهری یا فنوتیپیکی بوده و هیچگونه اختلافات ژنتیکی ندارند. این اختلافات در ملکه و کارگرها اساساً بستگی به نوع و مقدار تغذیه در دوران لاروی دارد. عده ای معتقدند که این اختلافات به مقدار مواد غذایی اصلی در دوران لاروی بستگی دارد نه نوع مواد غذایی. مواد غذایی اصلی در تغذیه لاروها ژله شاهانه می باشد.

 

نرها هم از نظر جنسیت و هم از نظر بعضی از اعضاء خارجی بدن با زنبوران کارگر و ملکه متفاوت اند. زنبوران ملکه و کارگر از نظر ژنتیکی با هم شبیه بوده ولی به علت تغذیه مختلف در دوران لاروی هم از نظر ظاهری و هم از نظر بعضی از دستگاه های داخلی بدن با هم فرق دارند.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

تفاوت ظاهری زنبور كارگر، ملكه و زنبور نر

 

2-2 شکل شناسی خارجی زنبور عسل

تا این بخش از درس با جمعیت داخل کندو از نظر جنس و نوع فعالیت آشنا شدیم و دریافتیم که، عمده فعالیت های داخل کندو اعم از تهیه عسل و سایر فرآورده ها، به عهده زنبوران کارگر می باشد. در این بخش می خواهیم با شکل شناسی خارجی زنبور عسل به ویژه زنبور کارگر آشنا شده تا نحوه تهیه عسل را بیشتر درک نماییم. به دلیل گستردگی مبحث شكل شناسی زنبور عسل در این فصل بخشی از شکل شناسی خارجی زنبور عسل، تقسیمات بدن و ضمائمی که به آن متصل می گردد شرح داده می شود.

 

زنبور عسل مانند سایر حشرات و بر خلاف مهره داران دارای اسکلت خارجی می باشد. این اسکلت سخت از قطعات و حلقه های سخت کیتینی درست شده که تمام اعضاء داخلی بدن را احاطه کرده و آنها را در مقابل آسیب ها و ضربه های مکانیکی خارجی حفظ می کند.

 

زنبور عسل حشره ای است تقریباً استوانه ای شکل و تقارن دو طرفی دارد، یعنی اعضاء در قسمت های چپ و راست با هم شبیه می باشند. بدن زنبور عسل مانند سایر حشرات حلقه حلقه بوده و این حلقه ها طوری کنار هم قرار گرفته اند که بدن زنبور را بطور مشخص به سه قسمت سر، سینه و شکم تقسیم می نماید.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

شكل ظاهری زنبور عسل (زنبور عسل كارگر)

بر روی سر زنبور که قسمت جلویی بدن را تشکیل می دهد، چشم ها، شاخک ها و قطعات دهانی قرار دارند و در روی سینه ضمائم حرکتی زنبور شامل پاها و بال ها مستقر می باشند.

بر روی شکم ضمائمی وجود نداشته، بلکه فقط در انتهای آن دستگاه تناسلی خارجی قرار دارد. نیش که در انتهای بدن زنبوران ماده قرار دارد از تغییر شکل تخم ریز بوجود آمده است.

 

1- سر

سر زنبور جمجمه سختی است که در جلو بدن قرار دارد. سر از روبرو مثلثی و در قسمت عقب یعنی محل اتصال به گردن کمی فرو رفته است. در روی سر زنبور قطعات دهانی و اعضاء حسی مهمی چون چشم های ساده، مرکب و شاخک ها قرار می گیرند. سر حشرات توسط قطعه نرمی بنام گردن به سینه متصل می گردد.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

سر زنبور عسل

 

2- چشم ها

زنبور عسل دو نوع چشم دارد. چشم های مرکب و چشم های ساده. چشم های مرکب به صورت لوبیایی و بزرگ در دو طرف و بالای سر قرار دارند. هر کدام از چشم های مرکب از تعداد زیادی سلول های شش وجهی درست شده اند که هر کدام بعنوان یک واحد بینایی عمل می کنند. چشم های ساده سه عدد هستند که در فرق سر و در بین چشم های مرکب به صورت قرینه قرار می گیرند. چشم های ساده معملاً از یک عدسی بسیار ساده درست شده اند. مجموعه چشم های ساده و مرکب، حس بینایی زنبور را تشکیل می دهند.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

چشم زنبور عسل

3- شاخک ها

شاخک ها زواید بندبند بوده که به تعداد یک جفت در جلو و معمولاً در بین و کنار چشم های مرکب قرار می گیرند. تعداد بندها در زنبورهای نر 13 و در زنبور ملکه و کارگرها 12 بند هستند. در روی شاخک هفت نوع سلول های حسی تشخیص داده اند، که به عنوان اعضاء حسی تماسی، بویایی و همچنین اعضاء حسی که نسبت به درجه حرارت، رطوبت و گاز کربنیک حساس می باشند مشخص گردیده اند.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

شاخك های زنبور عسل

 

4- قطعات دهانی

بطور کلی قطعات دهانی زنبور عسل از چهار قسمت زیر تشکیل شده است:

الف ـ لب بالا

در جلو سر و جلو سایر قطعات دهانی قطعه سخت مستطیلی شکلی قرار دارد که توسط قسمت نرمی به جلو سر یا صورت متصل می گردد.

عسل و خواص آن - جلسه دوم

قطعات دهانی زنبور عسل

ب ـ آرورا های بالا

در زیر لب بالا دو زایده بسیار سخت معمولاً قهوه ای یا سیاهرنگ، مقعر الطرفین که از دو نقطه به جمجه سر متصل گردیده که دارای حرکت افقی بوده و در عمل تغذیه و همچنین ساختن لانه های مومی بکار برده می شوند.

ج ـ آرواره های پایین

آرواره های پایین در قسمت زیر یا عقب آرواره های بالا قرار می گیرند. هر آرواره پایین از پنج قسمت تشکیل یافته است.

د ـ لب پایین

لب پایین در وسط دو آرواره پایین قرار داشته و خود مانند آرواره پایین از 5 قطعه درست شده است. از رویهم قرار گرفتن زواید لب پایین و آرواره های پایین، خرطوم، زبان و در نتیجه کانال مواد غذایی و کانال بزاقی بوجود می آیند.

 

تکلیف:

برای این جلسه در مورد استفاده زنبور عسل به ویژه زنبور کارگر از چشم، شاخک ها و قطعات دهانی اش تحقیق و بررسی نمایید. اطلاعات خود را دسته بندی نمایید و همراه با فایل تصویری برای ما ارسال نمایید.

 

محل بازدید/ اردو/ خرید:

برای این جلسه كافی است یك زنبور اتاله شده را در اختیار داشته باشید تا با اجزاء خارجی بدن آن بیشتر آشنا شوید . بهتر است زنبور اتاله شده از هر سه نوع، زنبور كارگر، زنبور نر و ملكه باشد. زنبور های عسل اتاله شده را می توانید در نمایشگاه های حشرات مشاهده نمایید.

 

منابع مطالعه:

برای كسب اطلاع بیشتر به منایع زیر مراجعه نمایید.

- كتاب راهنمای پرورش زنبور عسل (‌فصل دهم- كالبد شناسی زنبور عسل)، تألیف:دكتر مسعود هاشمی

- كتاب زنبور عسل و پرورش آن (فصل هشتم- ساختمان بدن زنبور عسل)، تألیف: دكتر نعمت الله شهرستانی

- کتاب زنبور عسل، تألیف:مهندس سید جاود سعادتمند

- وب سایت فارسی زبان زنبور عسل ایران:

http://www.mellifera.ir/modules.php?name=News&file=article-seo&sid=231--

 

مطالب مرتبط:

عسل و خواص آن، جلسه اول

عسل و خواص آن، جلسه دوم

عسل و خواص آن، جلسه سوم

عسل و خواص آن، جلسه چهارم

عسل و خواص آن، جلسه پنجم

عسل و خواص آن، جلسه ششم

عسل و خواص آن، جلسه هفتم

عسل و خواص آن، جلسه هشتم

 

بخش پژوهش های دانش آموزی تبیان، تنظیم:  نسرین صادقی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین