سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
اگر از اسباب و وسایل بهره می جوییم این به امر خداست و بدون استفاده از اسباب کسی نمی تواند نه تنها پیشرفت معنوی بکند بلکه پیشرفت مادی هم غیر ممکن و اساساَ حیات غیر ممکن خواهد بود.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

آیا خدا برای بندگانش کافی نیست؟


«لا مۆثّر فی الوجود الا الله» «و لاحول و لاقوة الا بالله العلی العظیم».

اگر خدا برای بندگانش کافی است پس: چرا واسطه؟ چرا وسیله؟ چرا اسباب؟ چرا توسل؟

همین خدای با عظمت می فرماید:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ ...»( سوره ی مائده آیه ی 35 )

اگر از اسباب و وسایل بهره می جوییم این به امر خداست و بدون استفاده از اسباب ، کسی نمی تواند نه تنها پیشرفت معنوی بکند بلکه پیشرفت مادی هم غیر ممکن و اساساَ حیات غیر ممکن خواهد بود.


ایمان

قرآن کریم فرمود: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ وَجَاهِدُواْ فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ؛ (سوره مائده، آیه 35)

اى كسانى كه ایمان آورده‏اید، از خداوند پروا كنید و (براى تقرّب) به سوى او (از مقرّبان درگاهش و از عمل‏هاى صالح) وسیله بجویید و در راه او جهاد كنید، شاید رستگار گردید.

در این آیه از مۆمنان خواسته شد تا برای رسیدن به رستگاری و فلاح سه کار را انجام دهد:

1 ـ تقوای الهی را پیشه خود سازد.

2 ـ برای تقرّب به خدا وسیله ای انتخاب کند.

3 ـ در راه خدا جهاد و تلاش کند.

یعنی در مرحله اول باید وقایه و سپری داشته باشد که نگذارد نافرمانی خدا به او برسد، گویا گناه تیری است که از سوی شیطان متوجه انسان می شود و آدمی با سپر تقوا مانع از اصابت آن تیر به خود می شود. زیرا شیطان در کمین است و به تعبیر قرآن (إِنَّهُ یَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِیلُهُ مِنْ حَیْثُ لاَ تَرَوْنَهُمْ)(سوره اعراف، آیه 27) بى‏تردید او و قبیله‏اش شما را مى‏بینند از آنجا كه شما آنان را نمى‏بینید .

او می بیند و ما او را نمی بینیم، باید سپر لازم را در دست داشته باشیم تا از خطر او در امان باشیم.

 

ابتغاء وسیله

آنچه که در این آیه مهم است و باید مورد توجه قرار گیرد ، موضوع انتخاب وسیله است که مۆمنان بعد از تحصیل تقوا باید به آن توجه کنند.

وسیله در اصل به معنای تقرّب جستن و یا چیزی است که باعث تقرّب به دیگری از روی رغبت و میل باشد.

راغب می گوید: کلمه وسیله به معنای دنبال کردن چیزی با میل است و حقیقت وسیله به سوی خدا، مراعات راه خدا با علم و عبادت و دنبال کردن دستورهای پسندیده شرع است. (مفردات، ص 561)

انسانی که به افراد نیازمند و آبرومند خالصانه و با حفظ آبروی افراد نیازمند به صورت پنهانی صدقه می دهد موجب می شود گناهان او پوشیده شود و انسانی به صورت آشکار به منظور تشویق دیگران به کارهای خیر صدقه می دهد باعث می شود مرگ ناگهانی دفع گردد

مصادیق وسیله

اگر وسیله هر چیزی است که انسان را به خدا نزدیک می کند و مۆمن باید در طلب آن باشد، در روایات مصادیق فراوانی برای آن ذکر شده است که به نمونه هایی از آن اشاره می شود:

الف: اطاعت خدا و اجرای فرمان های الهی

الف: علی علیه السلام در نهج البلاغه در خطبه 110 فرمود: «انّ افضل ما توسّل به المتوسلون الی اللّه سبحانه الایمان به و برسوله» یعنی بهترین چیزی که به وسیله آن می توان به خدا نزدیک شد ایمان به خدا و پیامبر اوست.

ریشه اصلی حرکت های سازنده و مثبت، ایمان است و به تعبیر دیگر: اساس و پایه تمام نیکی ها ایمان است و بدون آن هیچ گونه حرکتی به سوی فرایض الهی و واجبات دینی وجود نخواهد داشت.

ایمان به خدا انسان را به واجبات الهی وا می دارد و ایمان به معاد انسان را از انجام محرمات الهی باز می دارد.

 

ب: جهاد در راه خدا

دومین وسیله، جهاد در راه خدا است: «و الجهاد فی سبیله فانه ذروة الاسلام؛ جهاد در راه خدا وسیله تقرّب به خداست» زیرا جهاد قلّه رفیع اسلام است.

ناگفته نماند جهاد در این جا معنای وسیعی دارد که علاوه بر جهاد نظامی،شامل جهاد علمی و تبلیغی و امر به معروف و نهی از منکر و جهاد با نفس و هرگونه تلاش و کوشش مفید و سازنده برای پیشبرد اهداف اسلامی است و با بیان فلسفه جهاد به عنوان قلّه رفیع اسلام، استفاده می شود جهاد در راه خدا باعث بقاء اسلام و رشد و بالندگی آن و وسیله عزّت و سربلندی جامعه اسلامی است و بدون جهاد، حیات مکتب اسلام تضمین نخواهد شد.

 

ج: اخلاص

یکی از وسایل تقرّب به خدا کلمه اخلاص و شهادت به یگانگی خداست «و کلمة الاخلاص فانّها الفطرة» و کلمه اخلاص که هماهنگ با فطرت انسانی است یعنی عبودیت و الوهیت مخصوص ذات پروردگار .

آدم مۆمن باید هرگونه شرک و بت پرستی را نفی نماید و همه کارها را فقط برای او انجام دهد ؛ زیرا انسانی که به سراغ گناهان می رود و یا در برابر غیر خدا سر تسلیم فرود می آورد، چنین انسانی یا تسلیم شیطان شده و یا تسلیم هوای نفس خویشتن گشته است و تسلیم شدن در برابر شیطان یا هوای نفس یا بت، خلاف فطرت انسان است زیرا غیر خدا ارزش آن را ندارد که معبود انسان قرار گیرد.

صله رحم از اسباب تقرّب به خدا است «و صلة الرحم فانّها مثراة فی المال و منسأة فی الاجل» صله رحم که سبب فزونی مال و تأخیر اجل و سبب طول عمر است

د: برپاداری نماز

یکی از وسایل قرب به خدا نماز است که حضرت فرمود: «و اقام الصلوة فانها الملة»برپا داشتن نماز که حقیقت دین است زیرا نماز پایه اصلی دین و ستون خیمه آن است.

 

هـ: زکات

یکی از وسایل تقرّب خدا زکات است «و ایتاء الزکاة فانّها فریضة واجبة»و ادای زکات که فریضه ای واجب است یعنی انسانی که بخشی از مال خود را برای هدف الهی جدا کند و آن را در اختیاز نیازمندان جامعه قرار دهد در واقع تعلقش را از آن مال بریده و از این طریق خود را به خدا نزدیک ساخته است.

 

و: روزه

یکی از وسایل تقرّب به خدا روزه ماه رمضان است «وصوم شهر رمضان فانّه جنّة من العقاب» روزه ماه رمضان که سپری در برابر عقاب و کیفر است، از این که روزه را به عنوان سپر عقاب معرفی کرده است برای آن است که سرچشمه اصلی گناهان وسوسه های شیطان و از ابزار شیطان، هوای نفس است.

هنگامی که به وسیله روزه، شهوت در کنترل عقل در آید انسان با این وسیله دفاعی از حملات شیطان محفوظ می ماند.

در واقع روزه انسان را از جهان بهائم خارج و به سوی فرشتگان می برد و او را به خدا نزدیک می کند.

حج
ز: حج و عمره

حج و عمره نیز از وسیله های تقرّب به خدا هستند «و حج البیت و اعتماره فانّهما ینفیان الفقر و یرحضان الذنب» و حج و عمره خانه خدا که نابود کننده فقر و شستشو دهنده گناه است.

در کنار مراسم حج و عمره بازارهایی را جهت مبادلات اقتصادی به وجود آورند و از این طریق بنیه اقتصادی کشورهای اسلامی را تقویت کنند و فقر را از کشورهای اسلامی بزدایند.

و اما تأثیر آن از جهت زدودن گناه برای آن است که حج و عمره تحوّلی در روح و جان انسان ایجاد می کنند که آدمی به بازنگری اعمال پیشین خود پرداخته و از گناهان خود توبه کند و به گونه ای شود که گویا از مادر متولد شده است چنان چه فرمودند: «یخرج من ذنوبه کهیئة یوم ولدته»(بحار، ج 96، ص 26) انسان حاجی از گناهان خود پاک و خارج می شود مانند روزی که از مادر متولد شده است.

 

ح: صله رحم

صله رحم از اسباب تقرّب به خدا است «و صلة الرحم فانّها مثراة فی المال و منسأة فی الاجل» صله رحم که سبب فزونی مال و تأخیر اجل و سبب طول عمر است.

تأثیر صله رحم در فزونی مال به خاطر تأثیر برقراری پیوندهای خانوادگی در همکاری اقتصادی است و سبب طول عمر بودن آن به این دلیل است که ؛

اولاً با صله رحم روابط خانوادگی برقرار و در مشکلات به همدیگر یاری می رسانند .

ثانیاً نسبت به هم دعا می کنند و خود دعا سبب طول عمر می شود .

ثالثاً با صله رحم، نشاط و شادابی بر خانواده حاکم شده و غم و اندوه را کم می کند و همه این ها از اسباب طول عمر است.

 

ط: صدقه پنهانی و آشکار

یکی از اسباب تقرّب به خدا صدقه پنهانی است «و صدقة السرّ فانها تکفّر الخطیئة و صدقة العلانیة فانّها تدفع میتة السوء» و صدقه پنهانی که کفّاره گناهان است و صدقه آشکار که از مرگ های بد پیشگیری می کند.

یعنی انسانی که به افراد نیازمند و آبرومند خالصانه و با حفظ آبروی افراد نیازمند به صورت پنهانی صدقه می دهد ، موجب می شود گناهان او پوشیده شود و انسانی که به صورت آشکار به منظور تشویق دیگران به کارهای خیر صدقه می دهد ، باعث می شود مرگ ناگهانی دفع گردد.

وسیله در اصل به معنای تقرّب جستن و یا چیزی است که باعث تقرّب به دیگری از روی رغبت و میل باشد، راغب می گوید: کلمه وسیله به معنای دنبال کردن چیزی با میل است و حقیقت وسیله به سوی خدا، مراعات راه خدا با علم و عبادت و دنبال کردن دستورهای پسندیده شرع است

ی: هر کار خوب

یکی از اسباب تقرّب به خدا انجام هر کار خوب به خلق و خدمت به خلق است «و صنایع المعروف فانّها تقی مصارع الهوان» و کارهای خوب که از لغزش ها و شکست های خفت بار جلوگیری می کند. یعنی انسانی که اقدام به هرگونه کارهای خیر می کند و به اطاعت پرداخته و به خلق خدا خدمت می کند، این عمل انسان را هم از شکست در از دست دادن امکانات و هم از شکست در ناحیه آبرو و حیثیت حفظ می کند .

به عبارتی کارهای خیر و خدمت رسانی به مردم و نیازمندان خواه خدمات فردی باشد و خواه خدمات اجتماعی، سبب پیشگیری از این نوع شکست ها می شود.

 

ژ : قرآن

یکی از وسایلی که انسان را به خدا نزدیک می کند و سبب شرافت و کرامت و منزلت در پیشگاه خدا می گردد، قرآن کریم است.

امام سجاد(علیه السلام) در دعای 42 صحیفه سجادیه که به عنوان دعای ختم قرآن خوانده می شود فرمودند: «واجعل القرآن وسیلة لنا الی اشرف منازل الکرامة و سلّماً نعرج فیه الی محلّ السلامة و سبباً نجزی به النجاة فی عرصة القیامة و ذریعة نقدم بها علی نعیم دارالمقامة» خدایا قرآن را برای ما وسیله ای برای رسیدن به شریف ترین منزل های کرامت قرار ده و نردبانی که با آن به محل سلامت صعود و عروج کنم و سببی که با آن در عرصه قیامت نجات پیدا کنم و وسیله ای قرار ده تا با آن بر نعمت خانه اقامه یعنی قیامت قدم بگذارم.

در این فراز از دعا امام سجاد (علیه السلام) ضمن دعا در واقع اشاره می کند به قرآن به عنوان وسیله ای که آدمی با استفاده از آن و عمل به محتوای آن بتواند به قرب الهی نائل شده و به مقام واقعی انسانی صعود کند.

فرآوری: زهرا اجلال

بخش قرآن تبیان   


منابع:

پرسمان

گفتگوی دینی

حوزه

 

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین