سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
دستیاری کارگردانانی مثل موتمن، جیرانی و لطیفی از یک سو و تجربه بازیگری در کنار ساخت فیلم و تولید تله‌فیلم، دست به دست هم داده تا بهروز شعیبی در نخستین تجربه کارگردانی خود خوب بدرخشد و پخته‌تر از یک فیلمساز اولی ظاهر شود.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

درخشش


دستیاری کارگردانانی مثل موتمن، جیرانی و لطیفی از یک سو و تجربه بازیگری در کنار ساخت فیلم و تولید تله‌فیلم، دست به دست هم داده تا بهروز شعیبی در نخستین تجربه کارگردانی خود خوب بدرخشد و پخته‌تر از یک فیلمساز اولی ظاهر شود.

دهلیز

«دهلیز» اگرچه سوژه تکراری اما ملتهب قصاص را دستمایه خود قرار داده ام نوع نگاه کارگردان و رویکرد وی در روایت و تاویل این موقعیت متفاوت است و شعیبی با نگاه هوشمندانه ای تلاش کرده تا قصه به سمت یک نوع سانتیمانتالیسم و احساسی گری ترحم انگیز، موقعیت های حسی را هدایت کند چنانچه تلخی فیلم از درون خود قصه بیرون بیاید و به شکل تصنعی بر مخاطب تحمیل نشود. فضاسازی ها و دکوپاژ و نورپردازی فیلم که به رنگ خاکستری نزدیک است در کنار فیلمبرداری در زمستان این حس تلخی را در مخاطب پررنگ تر کرده و فرم و محتوای آن از حیث روانی به یگانگی می رسد.

دهلیز داستان زنی است که پنج سال پیش همسر معلمش به دلیل درگیری با یکی از همسایه ها دچار قتل ناخواسته می شود و تلاش می کند تا با رضایت از خانواده مقتول، شوهرش را از حکم قصاص نجات دهد. در این میان یکی از خواهران مقتول در انجام قصاص پافشاری کرده و برخلاف نظر اعضای دیگر خانواده تمایلی به گذشت ندارد. از سوی دیگر شیوا (هانیه توسلی) این موضوع را از پسرش امیرعلی پنهان می کند تا از حیث عاطفی ـ روانی لطمه ای به او وارد نشود. او حتی مجبور می شود مدرسه پسرش را به خاطر مخالفت خواهر مقتول که فرزندش در آنجا درس می خواند، عوض کند. این اتفاقات و فشارهای بیرونی در نهایت موجب می شود شیوا، بهزاد (رضا عطاران) را به عنوان پدر به امیرعلی معرفی کرده و وی بتدریج در جریان ماجرا قرار گیرد. از این طریق مخاطب نیز با چند و چون ماجرا آشنا شده و اطلاعات لازم را درباره موقعیت قصه دریافت می کند.

دهلیز را می توان یک درام اجتماعی ـ اخلاقی دانست که با محوریت قصاص و چالش های آن چند موقعیت انسانی را در لایه های مختلف داستان به شکل موازی پیش برده و با پرهیز از قضاوت دانای کلی، تماشاگر را در معرض تامل و قضاوت شخصی قرار دهد. بهزاد انسان شرور و خلافکاری نیست و هیچ گونه سابقه بزهکاری ندارد و اتفاقا معلمی است که شرافتمندانه زندگی کرده و بر اثر یک غفلت گرفتار شده است به همین دلیل مخاطب نیز علاوه بر همذات پنداری، با او همدلی نیز می کند. موقعیتی که ممکن است که برای هر کدام از ما رخ دهد. شخصیت پردازی ها و رفتارشناسی آنها از حیث فردی ـ فرهنگی به گونه ای است که در این بستر مفاهیم و انگاره های اخلاقی فیلم بهتر در دل قصه می نشیند و از عمق اثرگذاری بیشتری برخوردار می شود. در این ظرفیت دراماتیکی است که کارگردان قصه خود را به گونه ای روایت می کند تا زیبایی عفو و گذشت را به تصویر بکشد بدون این که بخواهد حکم قصاص را هم تقبیح کند. پرهیز از قضاوت های شخصی و مداخله نکردن فیلمساز در مواجهه اخلاقی با این موقعیت از یک سو و دوری از سانتیمانتالیسم کلیشه ای که همواره چنین قصه هایی را تهدید می کند از سوی دیگر موجب شده تا هم باورپذیری شخصیت ها و دغدغه ها و دلهره هایشان خوب از کار دربیاید و هم مفاهیم اخلاقی قصه بر ذهن و دل مخاطب بنشیند.

دهلیز فیلم شریفی است که در یک قصه روان و بدون شعارزدگی و ایجاد حس ترحم در مخاطب در ستایش عفو و گذشت، به فیلمی ماندگار در حافظه تاریخی تماشاگر تبدیل شده و در نخستین تجربه کارگردان، فیلمی آبرومند از آب درآمده و فقط حسرت ماجرا پایان بندی فیلم است ....

شعیبی بدون استفاده از تمهیداتی مثل فلاش بک برای بازنمایی حادثه قتل، زمینه های شکل گیری این اتفاق را در دو سکانس بازتولید می کند تا مخاطب را در موقعیتی قراردهد که رفتار بهزاد را در آن شرایط بهتر درک کند؛ یکی سکانسی که امیرعلی با سنگ شیشه همسایه را می شکند و وقتی که معذرت خواهی می کند و با واکنش بسیار تند همسایه مواجه می شود و دیگری در صحنه مربوط به زندان که بهزاد با یکی از هم بندی هایش درگیر می شود. خیلی از فجایع و حوادث تلخ به واسطه همین اتفاقات ساده و به ظاهر پیش پا افتاده رخ می دهد. دهلیز هم سویه حقوقی خوبی داشته و مساله قصاص و گذشت را در این بستر حقوقی و البته با رویکردی اخلاقی مطرح می کند و هم کارکرد تربیتی داشته و تلنگری به مخاطب می زند که فاجعه از نقطه ای کوچک آغاز می شود و حتی ممکن است شخصیتی فرهنگی مثل بهزاد که معلمی شریف است در دام این غفلت گرفتار شود. غفلتی که گاه غیرقابل جبران می شود مثلا در یکی از سکانس هایی که در خانه چای می خورد بر این نکته تاکید می کند که گاه به خاطر غفلت، بسیاری از تجربه های ساده زندگی به یک حسرت بزرگ بدل می شود.

دهلیز

دهلیز اگرچه یک فیلم زن محور است و به نوعی زندگی زنان سرپرست خانوار را آسیب شناسی می کند، اما می توان آن را کودک محور و سینمای کودک هم دانست که از منظر چشم یک کودک به زندگی و بحرانی که پیش آمده نگاه می کند، حتی زاویه دوربین و اندازه قاب بندی ها نیز در بسیاری از سکانس ها براساس قد و اندازه امیرعلی تنظیم می شود. اساسا یکی از مهم ترین امتیازهای دهلیز و چه بسا رمز موفقیتش در بازی خوب این بازیگر کودک نهفته است که در برخی موقعیت ها شگفت انگیز است و بهروز شعیبی توانایی خود را در بازی گرفتن از بازیگران در دهلیز به خوبی نشان می دهد به غیر از این، بازی متفاوت رضا عطاران که با جنس شناخته و تثبیت شده بازیگری او فاصله زیادی دارد و البته هانیه توسلی که یکی از بهترین بازی هایش را در کارنامه حرفه ای خود ثبت کرده از جمله امتیازات مهم دهلیز محسوب می شود.

دهلیز فیلم شریفی است که در یک قصه روان و بدون شعارزدگی و ایجاد حس ترحم در مخاطب در ستایش عفو و گذشت، به فیلمی ماندگار در حافظه تاریخی تماشاگر تبدیل شده و در نخستین تجربه کارگردان، فیلمی آبرومند از آب درآمده و فقط حسرت ماجرا پایان بندی فیلم است که مونولوگ امیرعلی در برابر مادر مقتول انگار به زور به قصه افزوده شده و تناسب منطقی با فرآیند طبیعی درام ندارد و ای کاش شعیبی پایان بندی دیگری برای نخستین فیلمش درنظر می گرفت یا دست کم در نوشتن دیالوگ پایانی فیلم که قرار است از زبان کودک بیان شود سخت گیری و وسواس بیشتری به خرج می داد؛ دیالوگی که به واسطه آن ولی دم مقتول که پنج سال است سکوت کرده و یک کلمه هم حرف نزده به یکباره دگرگون و بر چشم هایش اشک جاری می شود، باور این دیالوگ کمی دشوار می نماید.

 

بخش سینما و تلویزیون تبیان


منبع : جام جم / سیدرضا صائمی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین