سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
تجربه تاریخی مسلمانان نشان داده است كه با ترک امر به معروف و نهی از منكر؛ اعتقادات مذهبی اعضاء جامعه رو به سستی گذاشته و در آن حد کاهش می یابد که عده زیادی از اعضاء جامعه، دیگر دلیلی برای کنترل خود و پرهیز از گناه نمی بینند.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : حسن رضائی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

حساسیت نسبت به منكر در جامعه

حساسیت نسبت به منكر در جامعه
تجربه تاریخی مسلمانان نشان داده است كه با ترک امر به معروف و نهی از منكر؛ اعتقادات مذهبی اعضاء جامعه رو به سستی گذاشته و در آن حد کاهش می یابد که عده زیادی از اعضاء جامعه، دیگر دلیلی برای کنترل خود و پرهیز از گناه نمی بینند.

اندیشه دینی برای فرد فرد مسلمانان نسبت به اتفاقاتی كه پیرامون آنها و در جامعه اسلامی می افتد، مسئولیت قائل است و به شكلهای گوناگون و به انحاء مختلفی آن را مورد تاكید قرار داده، بگونه ای كه در فقه بابی تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر به آن اختصاص داده شده است.عنصر امر به معروف و نهی از منكر با حساسیتی كه در فرد نسبت به تحولات پیرامونش ایجاد می نماید و با  کارکرد اصلاح ،نظارت و نقد و کنترل اجتماعی خود ، آثار و برکات متعدد و غیر قابل انکاری در زمینه های مختلف زندگی فردی و اجتماعی  جامعه اسلامی به همراه داشته و موجبات رشد و تکامل آن را در طول  تاریخ فراهم نموده است .

 

بدیهی است برای تحقق جامعه قرآنی و مبتنی بر آموزه های الهی، وجود سه ركن اساسی ضروری به نظر می رسد: 

1ـ قانون صحیح

2ـ اجرای سالم

3ـ نظارت دقیق

 

الف)در مورد قانون كه می توان گفت، همه مسلمانان، قرآن و سنت را به عنوان منبع جوشان و كهنگی ناپذیر قوانین ثابت و متغیر مورد نیاز بشر شناخته و بر لزوم اجرایی شدن آنها در جامعه اذعان دارند.

 

ب) منابع دینی با بیان سیستم حكومتی اسلام، تعیین افراد معصوم برای ولایت و تبیین ویژگیهای حاكمان در زمان غیبت، مشكل مجریان سالم و اجرای صحیح را نیز تا حد بسیاری رفع كرده، اجرای آن را به عهده امّت اسلامی قرار داده است.

 

ج) از آنجا كه حسن اجرای قوانین الهی به نظارتی كارآمد نیاز دارد، اسلام با تبیین و ایجاب امر به معروف و نهی از منكر این ركن اساسی را نیز تأمین كرده است.(1)

 

در همین راستاست كه قرآن كریم با ترغیب مومنان به احیاء سنت امر به معروف در جامعه، آنرا یكی از صفات ممتاز مومنان بر می شمرد: «وَ الْمُۆْمِنُونَ وَ الْمُۆْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ یُقِیمُونَ الصَّلاةَ وَ یُۆْتُونَ الزَّکاةَ وَ یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ» (توبه؛71) مردان و زنان با ایمان ولی (و یار و یاور) یکدیگرند، امربه معروف و نهی ازمنکر می کنند، نماز را برپا می دارند و زکات را می پردازند و خدا و رسولش را اطاعت می کنند. حضرت علی (ع) نیز جایگاه این دو فریضه را این گونه نشان می دهد: «تمام کارهای نیک و حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر، چون قطره ای است در مقابل دریای پهن و ژرف.»(2)

 

در واقع می توان گفت، آنچه بیش از پی ریزی تمدن ها ضروری است، پایداری و پیش گیری از فروپاشی آن هاست، این در حالی است كه تجربه تاریخی مسلمانان نشان داده است كه با ترک امر به معروف و نهی از منكر؛ اعتقادات مذهبی اعضاء جامعه رو به سستی گذاشته و در آن حد کاهش می یابد که عده زیادی از اعضاء جامعه، دیگر دلیلی برای کنترل خود و پرهیز از گناه نمی بینند  و بدینگونه سیل انجام منکرات در جامعه آغاز گردیده و این به نوبه خود تمام بخشهای جامعه را تهدید می کند.(3)

 

مرحوم شهید دستغیب ضمن نقل حكایتی از زندگانی مرحوم میرزا محمد حسین یزدى (ره)، بخوبی حساسیت ایشان نسبت به وجود منكرات در جامعه را نشان داده است: « صاحب ملكه تقوى مرحوم آقا میرزا مهدى خلوصى (ره) كه قریب بیست سال توفیق رفاقت با ایشان نصیب من شده بود، نقل كرد كه در زمان عالم عامل و زاهد عابد آقاى میرزاى محمد حسین یزدى (ره)، در باغ حكومتى مجلس ضیافت و جشن مفصلى بر پا شده و در آن مجلس جمعى از تجار كه در آن زمان لباس روحانیت پوشیده بودند، دعوت داشتند و در آن مجلس ‍ انواع فسق و فجور كه از آن جمله نواختن و رقصیدن مطرب كلیمى بود، فراهم كرده بودند، تفصیل مجلس مذكور را خدمت مرحوم میرزا خبر آوردند،ایشان سخت ناراحت و بى قرار شدند و روز جمعه در مسجد وكیل شیراز، پس از نماز عصر به منبر رفت و گریه بسیارى نمود و پس از ذكر چند جمله موعظه، فرمود اى تجارى كه فجار شدید، شما همیشه پشت سر علماء و روحانیون بودید، در مجلس فسقى كه آشكارا محرمات الهى را مرتكب مى شدند، رفتید و به جاى آنكه آنها را نهى كنید، با آنها شركت نمودید،جگر مرا سوراخ كردید و دل مرا آتش زدید، خون من برگردن شما است .

 

پس از منبر بزیر آمد و به خانه تشریف برد شب براى نماز جماعت حاضر نشد، به خانه اش رفتیم احوالش را پرسیدیم، گفتند میرزا در بستر افتاده است، خلاصه روز به روز تب او شدیدتر شد، به طورى كه اطباء عاجز شدند و گفتند باید تغییر آب و هوا بدهد، ایشان را به باغ سالارى بردند، در همان وقت یك نفر ریاضت كش هندى به شیراز آمده بود كه از وقایع و حوادث خبر مى دهد، تصادفا روزى مغازه ما مى گذشت ،پدرم به من گفت او را بیاور راجع به احوال و شفاى میرزا، چیزى بپرسم ببنیم حال او چگونه خواهد شد، من رفتم و آن هندى مرتاض را به مغازه آوردم ،پدرم نام میرزا را نگفت و گفت من مال التجاره اى دارم، مى خواهم بدانم آیا به سلامت مى رسد یا نه ؟ ولى در باطن میرزا را در نظر گرفت كه از این مریضى شفا مى یابد یا نه ، مرتاض ‍ هندى مدت زیادى حسابهائى كرد و به فكر فرو رفت و نتوانست جواب بدهد، پدرم گفت بیش از این ما را و خود را معطل مكن اگر چیزى مى دانى بگو وگرنه مزدت را بگیر و برو، هندى گفت حساب من درست است، ولى سوال تو مرا گیج كرده است چون آنچه در واقع نیت كردى غیر آن است كه در ظاهر گفتى، پدرم گفت مگر من چه نیت كرده ام؟ هندى گفت الان زاهدترین مرد روى زمین مریض است و تو مى خواهى بدانى عاقبت او چه خواهد شد، به تو بگویم او خوب شدنى نیست و تا ششماه دیگر مى میرد، پدرم آشفته شد و مبلغى به او داد، بالاخره سر ششماه میرزا از دنیا رفت .(4)

 

در دنیای كنونی نیز كه با پیشرفت امکانات ارتباطی از قبیل اینترنت، رسانه های صوتی و تصویری و... هر روز فرهنگ اسلامی بیشتر در معرض تهاجم فرهنگی قرار گرفته است، امر به معروف و نهی از منكر می تواند ابزاری کارآمد برای مقابله با آن باشد.


پی نوشت‏ها:

1.سید محمود مدنی، معروف و منکر در قرآن و سنت، رهنگ كوثر ، فروردین 1379، شماره 37

2.فیض الاسلام، نهج البلاغه، قم، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت(ع)، کلمات قصار، ش 374

3.فرامرز رفیع پور؛ توسعه وتضاد، تهران، شرکت سهامی انتشار، ص291

4.عبدالحسین دستغیب ، داستانهاى شگفت ، قم، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت(ع)، شماره 67

منابع: داستانهاى شگفت

نهج البلاغه

داستانهاى شگفت

تهیه و فراروی: فربود، گروه حوزه علمیه تبیان

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین