سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
امروز شما اگر عالم هم باشید، بسیار با تقوا هم باشید، اما زمانتان را نشناسید، آن وقت آسیب‌پذیر و لغزش‌پذیر و كم‌فایده خواهید بود.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : حسن رضائی
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

ضرورت زمان شناسی علما

ضرورت زمان شناسی علما
امروز شما اگر عالم هم باشید، بسیار با تقوا هم باشید، اما زمانتان را نشناسید، آن وقت آسیب‌پذیر و لغزش‌پذیر و كم‌فایده خواهید بود.

فقاهت و مرجعیت به عنوان نهادی برخاسته از متن دین، در طول تاریخ تشیع همواره بگونه موثری در جهت رفع حوائج دینی و حتی مادی مردم گام برداشته است. ارتباط مستحكم روحانیت با مردم از طریق محراب و مسجد و تبلیغات چهره به چهره و حضور در میان مردم و آشنایی با دردها و مصائب آنها، باعث شده نفوذ این قشر در میان ملت بسیار مستحكم و عمیق باشد، چرا كه خاستگاه علماء از میان اقشار مختلف بوده و هرگز روحانیون از یك قشر خاص برنخواسته‌اند كه منقطع از اقشار مردم باشند، بلكه علمای شیعه و طلاب علوم دینی از اقشار مختلف جذب حوزه‌های دینی شده و به درجات علمی نائل شده و پس از كسب مدارج علمی، بر اساس سنت دیرپای حوزه‌های دینی شیعه به میان مردم برگشته و همواره به تبلیغ و ارشاد مردم اقدام كرده‌اند.

 

مرحوم كلینی(ره) روایت زیبایی را در كتاب شریف كافی مورد اشاره قرار داده است كه در همیشه تاریخ، نصب العین پیشوایان دینی و مراجع بزرگوار تشیع بوده است. امام صادق(ع) در ضمن این روایت می فرمایند: « العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس .... یعنی کسی که زمان خودش را بشناسد و بفهمد و درک‏ کند ، امور مشتبه و گیج کننده به او هجوم نمی‏آورد.» (1)

 

هجوم در ادبیات عرب به معنای حمله ناگهانی و غافلگیر كننده است. امام می‏فرماید : « اگر کسی به وضع زمان خود آشنا باشد امور مشتبه ناگهان بر سرش نمی‏ریزد، که یک مرتبه دست و پای خود را گم کند و نتواند قوای خود را و فکر خودش را جمع و جور کند و راه حلی پیدا کند. بسیار کلام بزرگی است‏ ، با توجه به اینکه ما در یک فضای مخمور در خواب غفلت هستیم و چرت میزنیم و هنگامی که با تحوّلات در هر زمینه ای بر میخوریم، تازه با درماندگی کاسه چه کنم چه کنم دست میگیریم.»(2)

 

مقام معظم رهبری در بیان صفات یك عالم دین، ضمن تاكید بر فراگیری علوم متناسب و بهره گیری از عنصر تقوا می فرمایند: « امروز شما اگر عالم هم باشید، بسیار با تقوا هم باشید، اما زمانتان را نشناسید، آن وقت آسیب‌پذیر و لغزش‌پذیر و كم‌فایده خواهید بود؛ آن طورى كه دیگر حكایتش فصل مفصلى است؛ «العالم بزمانه لا تهجم علیه اللّوابس». ما كسانى را دیدیم كه عالم هم بودند، بى‌دین هم نبودند، اما در دورانى كه مى‌توانستند براى اسلام و مسلمین مفید واقع بشوند، مفید واقع نشدند؛ بعضاً حتّى خدشه‌ها و ضررهایى هم وارد كردند! پس، شد علم و تقوا و آگاهى سیاسى و اجتماعى؛ كه این آگاهى، سلاحى است كه در اختیار شما قرار دارد. با این سه خصوصیت، باید سربازان خط مقدم هم باشید. بله، اگر طلبه‌یى با این خصوصیات، واقعاً سرباز خط مقدم انقلاب و اسلام بود، ارزشش خیلى بالا مى‌رود و خیلى شیوایى پیدا مى‌كند.(3)

 

ایشان با ذكر آفات مرتبط با عدم آگاهی علما از مسائل جدید و مقتضیات زمان، طلاب را از فاصله گرفتن از متن اجتماع اجتناب داده و می فرمایند: «  شاید بسیارى از این جمع حاضر جبهه‌هاى جنگ را دیده باشند - حالا جوان‌ترها آن روزها را ندیده‌اند - در داخل جبهه‌ جنگ، از اطراف گلوله‌ى توپخانه مى‌آید، خمپاره مى‌آید، انواع و اقسام آتش از اطراف میبارد و از بالاى سر انسان رد میشود؛ به طورى كه گاهى انسان جهتگیرى را گم میكند؛ نمیداند این گلوله‌اى كه دارد مى‌آید، از طرف دشمن دارد مى‌آید، یا از طرف دوست دارد مواضع دشمن را میكوبد. این خیلى خطر بزرگى است. براى یك رزمنده بزرگترین خطر این است كه جهتگیرى را گم كند؛ نداند دشمن كجاست، دوست كجاست. اگر ندانست دشمن كجاست و دوست كجاست، آنوقت ممكن است به طرف دوست آتش كند؛ به خیال اینكه دارد به طرف دشمن آتش میكند. اینها خیلى خطرناك است. بعضى از ما به طرف دوستانمان آتش میكنیم، خیال میكنیم به طرف دشمن داریم آتش میكنیم! بعضى از ما غفلت میكنیم از اینكه ایجاد اختلاف مذهبى، نقشه و طرح دشمن است براى اینكه ما را مشغول به خودمان كند. غفلت میكنیم؛ همه‌ى همت یك شیعه میشود كوبیدن سنى، همه‌ى همت یك سنى میشود كوبیدن شیعه. خوب، این خیلى تأسف‌آور است. و دشمن این را میخواهد.»(4)

 

ایشان با ذكر این مطلب كه در طول تاریخ تشیع ، به خاطر عدم آگاهى علما از حقایق جریانات دنیا بخصوص در دویست سال اخیر، ضربات زیادی متوجه جامعه شیعه گردیده است، به تبیین نیازمندی ها و اقتضائات طلبگی در زمانه جدید پرداخته و با اشاره به نقش روحانیت در اجتماع می فرمایند: « طلبه‌ جوان وقتى كه وارد حوزه‌ى علمیه مى‌شود، به فكر آن است كه در این حركت عظیم مردمى، در این خطّ مستقیمى كه نظام الهى و اسلامى به سمت آن سرانجامِ بسیار درخشان و بزرگ خود حركت مى‌كند، بتواند نقش ایفا كند و این حركت را حتمیّت و تسهیل ببخشد. البته امروز نظام اسلامى با چالشهاى بزرگى مواجه است. اگر این چالشها شناخته نشود، اگر معارضه‌ها دانسته نشود - چه معارضه‌هاى ممكن، چه معارضه‌هاى واقع و موجود - نمى‌توان درست نقش ایفا كرد...

 

شرط اوّلِ كسى كه مى‌خواهد در این راه حركت كند، این است كه بداند با چه كمینها و موانعى روبه‌رو خواهد شد؛ خودش را آماده كند. «العالم بزمانه لا تهجم علیه اللّوابس» عالمِ به زمان فقط این نیست كه انسان با تعدادى از مردم ارتباط دوستانه داشته باشد، یا خبرهایى از این‌جا و آن‌جا به گوش او برسد. عالمِ به زمان كسى است كه بداند در كجاى دنیا زندگى مى‌كند؛ صف‌بندیهاى مقابل او چیست؛ انگیزه‌هاى مخالفت با او كدام است؛ طرحهایى كه این انگیزه‌ها به وسیله‌ى آنها تحقّق پیدا مى‌كند، چیست؟ این عالم ِ به زمان است. البته این مخالفتها و این دشمنیها هرگز دشمنى با شخص نیست؛ اما شخص باید بداند كجا قرار دارد و نظام او و راه او و اهداف او با چه چیزى مواجه است.(5)


پی نوشت‏ها:

1.كلینی، كافی، قم، انتشارات اسوه،  ج1، ص26

2.مرتضی مطهری، ده گفتار،قم، انتشارات صدرا،ص206

3.بیانات مقام معظم رهبری در دیدار جمعی از روحانیون، 30/11/1370

4.بیانات مقام معظم رهبری در دیدار روحانیون و طلاب تشیع و تسنن كردستان،23/2/1388

5.بیانات مقام معظم رهبری در جمع اساتید، فضلا و طلاب حوزه علمیه قم در مدرسه فیضیه، 14/7/1379

منابع:

كافی

تهیه و فراروی: فربود، گروه حوزه علمیه تبیان

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین