سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است که جایگاه و ساختار سازمان حفاظت محیط زیست در کشور، یکی از مشکلات این سازمان در انجام ماموریت‌هایش است. او همچنین خواستار احیای شورای عالی حفاظت محیط زیست در دولت آینده شد.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

محیط ‌زیست دولتی مردود است!


معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است که جایگاه و ساختار سازمان حفاظت محیط زیست در کشور، یکی از مشکلات این سازمان در انجام ماموریت‌هایش است. او همچنین خواستار احیای شورای عالی حفاظت محیط زیست در دولت آینده شد.

احمد علی کیخا گفت: مشکلات سازمان حفاظت محیط زیست از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است. به اعتقاد من با ساختار موجود سازمان حفاظت محیط زیست و جایگاهی که دارد، احتمال اینکه بتوانیم به وظیفه حفاظتی خود به خوبی عمل کنیم، بسیار کم است.

وی ادامه داد: به دلیل اینکه ما جزئی از ساختار دولت هستیم. اگر مسئله تخریب در محیط زیست کشور را بررسی کنیم، بخش قابل توجهی از این تخریب توسط دستگاه‌های اجرایی و نهادهای دولتی صورت می‌گیرد. یعنی تصمیماتی که اتخاذ می‌شود، کمتر با مصالح محیط زیست کشور سازگار است.

فناوری نانو و محیط زیست(1)

کیخا افزود: در چنین شرایط ممکن است دو اتفاق به وقوع بپیوندد. یکی اینکه نگاه دولتمردان در سطوح کلان مدیریتی در سطح وزارتخانه‌ها، معاونان، استانداران نگاهی سازگار با محیط زیست است. با این ساختار مشکلی به وجود نمی‌آید چون بقیه ارکان دولت نیز در همین راستا کار می‌کنند و کمک می‌کنند. اما اگر تعدادی از اعضای دولت چه در سطح کابینه و چه در استان‌ها نگاهی سازگار با مسایل محیط زیست نداشته‌باشند، در این صورت کار برای سازمان حفاظت محیط زیست مشکل خواهد شد.

وی اضافه کرد: به عنوان مثال، در نظر بگیرید که بخش قابل توجهی از بودجه ادارات کل استان‌ها را بودجه‌های استانی تشکیل می‌دهند. یعنی مدیر کل حفاظت محیط زیست یک استان موظف است تا برای تامین دستمردها و بخشی از هزینه‌ها، موافقت‌نامه خود را از استانداری دریافت کند. حال اگر نگاه مدیریت آن استان نگاهی محیط زیستی نباشد، چگونه مدیرکل استان قادر خواهد بود تا طرح‌ها و فعالیت‌های خود را به انجام برساند. این یک چالش بزرگ در حوزه مدیریت محیط زیست کشور وجود دارد که با برای این فکری جدی کرد.

شورای عالی حفاظت محیط زیست احیا شود

معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست خاطر نشان کرد: در همین شرایط و قوانین موجود، یکی از راه‌کارهای برون رفت از چنین وضعیتی، شورای عالی حفاظت محیط زیست است که باید احیا شود و به جد مورد توجه قرار گیرد. چراکه در شورای عالی حفاظت محیط زیست، افرادی از بیرون بدنه دولت اعم از نماینده سازمان‌های مردی و چهره‌های دانشگاهی حضور دارند. در این شرایط، فرایند تصمیم‌گیری معتدل خواهد شد. که البته احیای شورای عالی محیط زیست نیز به تنهایی کافی نیست.

وی افزود: دولت‌ها باید خودشان به این نتیجه برسند که برای پایداری حکومت‌ها و پایداری برنامه‌های اقتصادی خودشان ناچارند به مسایل محیط زیست توجه بیشتری داشته باشند.

مدیران محیط زیستی

کیخا تصریح کرد: توصیه‌ای که برای دولت جدید دارم این است که یکی از معیارها برای انتخاب مدیران در سطح استان‌ها و وزارتخانه‌ها، سنجش افکار افراد در ارتباط با مسایل محیط زیست و رابطه آنها با این مسایل است. به این معنا که برای انتخاب آنها، بررسی صورت گیرد تا ببینند تا چه حد رویکرد آنها با مسایل مربوط به محیط زیست سازگاری دارد و چقدر به اصل 50 قانون اساسی پایبند هستند و باور دارند که محیط زیست مسئله‌ای اصلی و مهم است.

در نظر بگیرید که بخش قابل توجهی از بودجه ادارات کل استان‌ها را بودجه‌های استانی تشکیل می‌دهند. یعنی مدیر کل حفاظت محیط زیست یک استان موظف است تا برای تامین دستمردها و بخشی از هزینه‌ها، موافقت‌نامه خود را از استانداری دریافت کند. حال اگر نگاه مدیریت آن استان نگاهی محیط زیستی نباشد، چگونه مدیرکل استان قادر خواهد بود تا طرح‌ها و فعالیت‌های خود را به انجام برساند. این یک چالش بزرگ در حوزه مدیریت محیط زیست کشور وجود دارد که با برای این فکری جدی کرد

وی گفت: اگر رد هر وزارت‌خانه‌ای که در کشور داریم، بر اساس اصل پنجاهم قانون اساسی حفاظت از محیط زیست در اولویت برنامه‌ها باشد، با همین ساختار دولتی موجود برای سازمان حفاظت محیط زیست نیز می‌توان شرایط بهتری داشت. ولی اگر نگرانیم که در انتصاب مدیران نمی‌توانیم چنین تضمینی را بدهیم، به نظرم جایگاه سازمان حفاظت محیط زیست باید جایگاهی مثل وزارت دفاع باشد. یعنی اگر وزارت دفاع کشور مسئول امنیت مرزهای زمینی، دریایی و هوایی کشور است،سازمان حفاظت محیط زیست هم در حقیقت مسئول امنیت محیط زیست و حفظ بستر برای زندگی بشر است.

این مقام مسئول در سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: امروز در دنیا می‌بینید جریانی که در ترکیه اتفاق افتاد، ناشی از تخریب یک پارک بود ولی چالشی بزرگ را برای دولت این کشور درست کرد. امروز اگر بیش از این در مورد مسایل محیط زیست غفلت شود، ممکن است چالشی جدی برای اداره حکومت‌ها و دولت‌ها باشد.

نگاه به مسایل محیط زیست باید یکپارچه باشد

معاون سازمان حفاظت محیط زیست گفت: مهمترین چالش از نظر من جایگاه و ساختار سازمان حفاظت محیط زیست است. چالش دومی که وجود دارد، این است که باید مسایل مربوط به محیط زیست را باید به صورت یکپارچه دید. یک اکوسیستم را باید به صورت یکجا و یکپارچه دید.

وی افزود: چند روز قبل جلسه‌ای با هیئت مدیره انجمن جنگلبانی کشور داشتم. این دوستان به زیبایی بیان کردند که اگر برداشت عمومی از جنگل فقط این است که جنگل فقط تعدادی درخت است، می‌توانیم فرض کنیم که درخت و جنگل داریم. ولی اگر برداشت عمومی از جنگل، اکوسیستم جنگل است که درخت یکی از عناصر آن را تشکیل می‌دهد، باید در مورد جنگل‌های کشور بسیار نگران باشیم. ما جنگل به معنای واقعی و اکوسیستمی، که همه زنجیره‌های حیات داخل آن وجود داشته باشند و به حیات خودشان ادامه بدهند، به آن شکل نداریم.

کیخا تاکید کرد: مسایل محیط زیست در حوزه محیط زیست طبیعی، مناطق حفاظت شده، زیستگاه‌ها، مسایل حیات وحش و زنجیره حیات، همه باید به صورت یکپارچه دیده شود. ما کمتر به این مسئله توجه کرده‌ایم و نگاه ما بیشتر بخشی و جزء جزء بوده است.حتی در همین معاونت محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، می‌بینید که مثلا دفتر حیات وحش یک مسیر را می‌رود اما دفتر حفاظت مسیری دیگر را می‌رود و دفتر زیستگاه‌ها نیز مسیر خود را می‌رود. یکی از کارهایی را که ما کردیم، این است که برای هر مسئله، کل آن زیستگاه را با هم ببینیم.

مشکلات سازمان حفاظت محیط زیست از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است. به اعتقاد من با ساختار موجود سازمان حفاظت محیط زیست و جایگاهی که دارد، احتمال اینکه بتوانیم به وظیفه حفاظتی خود به خوبی عمل کنیم، بسیار کم است

حفاظت دولتی مردود است

این مقام مسئول همچنین خاطرنشان کرد: نکته دیگر درباره شکل حفاظت است. این دیدگاه که ما حفاظت را به صورت دولتی انجام بدهیم، مردود است. اینکه بخواهیم حفاظت را صرفا از جانب دولت انجام بدهیم، امکان‌پذیر نیست. ما باید مردم را در سطوح مختلف در امر حفاظت درگیر کنیم که در کنار سازمان حفاظت محیط زیست باشند و هرکدام نقش خود را بازی کنند. مثلا در مواردی ما احتیاج داریم برای همراه کردن سازمان‌های بین‌المللی از سازمان‌های مردمی کمک بگیریم. خصوصا در نقاطی مانند آب‌های مرزی که منافع مشترک با کشورهای دیگر داریم، این سازمان‌های مردمی دو کشور هستند که می‌توانند به کمک دولت‌ها بیایند.

وی افزود: در واقع تقویت سازمان‌های مردمی، یعنی تقویت حفاظت از محیط زیست. این سازمان‌های مردمی، چشم‌های سازمان حفاظت محیط زیست در نقاط مختلف کشور هستند که می‌توانند واقعیت‌ها را ببینند و منعکس کنند و بلندگوی سازمان حفاظت محیط زیست باشند.

محیط زیست

کیخا گفت: در برخی موارد هم باید جوامع محلی را در امر حفاظت شریک کنیم؛ هم شریک هزینه‌ها و هم شریک منافع. در بازدیدی که از پارک ملی لار داشتم، برخی عشایر محلی که نمی‌دانستند من از مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست هستم مرا راهنمایی می‌کردند که در کجا ماموران سازمان محیط زیست نیستند و می‌توانیم ماهی بگیریم! این نشانه خوبی نیست و به این معناست که ما نتوانستیم مردم را همراه خود کنیم که آنها هم مانند ما نگهبان محیط زیست باشند و بپذیرند که حفظ محیط زیست یعنی کمک به بقا، افزایش درآمد و افزایش تولید خودشان. متاسفانه رویکرد ما در حفاظت، توجه به این زمینه‌ها نبوده که باید به صورت جدی به آن توجه کنیم.

وی تاکید کرد: ما در بخش توسعه کشور از مسایل محیط زیست غفلت کرده‌ایم. یعنی آنچه که شما در دریاچه ارومیه، هامون، زاینده‌رود، تالاب گاوخونی و بسیاری از نقاط می‌بینید، به نظرم ناشی از غفلت ما بوده است. ما منافع محیط زیستی را به درستی مورد ارزیابی قرار نداده‌ایم. یعنی معادل ریالی و مالی آنها را برآورد نکرده‌ایم و هزینه‌های محیط زیستی را در نظر نگرفته‌ایم.

کیخا تصریح کرد: مثلا در مورد دریاچه ارومیه مسئله بسیار شفاف است. در این حوزه آبخیز، در ابتدای انقلاب 2.5 میلیون تن تولید محصولات کشاورزی داشته‌ایم و 1.5 میلیارد مترمکعب آب، مصرف آب کشاورزی بوده است. در حالی که در حال حاضر 10 میلیون تن تولید محصولات کشاورزی داریم و نزدیک به پنج میلیارد مترمکعب آب استفاده می‌کنیم. یعنی از ابتدای انقلاب تاکنون 3.5 میلیارد مترمکعب تقاضای آب در بخش کشاورزی اضافه شده است که این تقریبا معادل حقابه محیط زیستی دریاچه ارومیه است.

وی اضافه کرد: اینجا باید جامعه بداند که یکی از هزینه‌های افزایش تولید محصولات کشاورزی از دست دادن تالاب ارومیه بوده است و همه هزینه‌های خشک شدن این تالاب از هر حیث، هزینه های افزایش تولید محصولات کشاورزی است که ما هیچ‌کجا لحاظ نکرده‌ایم. در زاینده‌رود هم همین اتفاق افتاده و تقاضای زیادی برای آب در بخش کشاورزی ایجاد کرده‌ایم و دلمان را به افزایش محصولات کشاورزی خوش کرده‌ایم اما از طرف دیگر نتوانسته‌ایم منافع محیط زیستی را لحاظ کنیم. بنابر این برنامه‌های توسعه کشور باید مبتنی بر توان اکولوژیکی منابع ما باشد.

به اقتصاد محیط زیست بی‌توجه هستیم

معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از دیگر مشکلات محیط زیست کشور گفت: ما هیچ‌وقت اقتصاد محیط زیست را مورد نظر قرار نداده‌ایم. مثلا در «موته» استان اصفهان، معدن طلا وجود دارد. بخ طور مثال از این معدن ماهانه 20 کیلوگرم طلا به صورت خالص استخراج می‌شود که با قیمت امروز حدودا دومیلیارد تومان تولید می‌شود. حال اگر هزینه‌ها را محاسبه کنیم، بسیار کمتر از این رقم سود این معدن است.

وی ادامه داد: اما در کنار همین معدن، یکی از زیستگاه‌های بسیار خوب و شگفت انگیز و یکی از جمعیت‌های بسیار مناسب آهو را داریم. ما فقط داریم این زیستگاه را نگه می‌داریم و اما هیچ‌وقت توجه نکرده‌ایم که آیا می‌توانیم مثل سایر کشورها یک سافاری پارک داشته باشیم تا توریست برای دیدن این آهوها وارد منطقه شود و هزینه پرداخت کند. ممکن است اگر با این رویکرد به منطقه موته توجه شود، منافع توریسم در موته بیشتر از منافع معدن طلا باشد. اما هیچ وقت به محیط زیست به عنوان یک ظرفیت تولید درآمد نگاه نکرده‌ایم. این نیز یکی از اشکالاتی است که هزینه حفاظت را برای ما افزایش داده است.

بخش اجتماعی تبیان


منبع: تسنیم

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین