سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
علمی بنیاد دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی از انتشار جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام برای عرضه در نمایشگاه قرآن کریم خبر داد.
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : احمد رنجبر
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام


علمی بنیاد دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی از انتشار جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام برای عرضه در نمایشگاه قرآن کریم خبر داد.

جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن طارمی‌راد معاون علمی بنیاد دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی از انتشار جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام برای عرضه در نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم خبر داد.

وی افزود: جلد هجدهم نیز بخش باقی‌مانده از حرف «د»‌ تا پایان «ذ»‌ را در برمی‌گیرد‌، که در 850 صفحه بالغ بر 300 مقاله را ارائه می‌کند.

طارمی به مهمترین مقالات این جلد اشاره کرد و گفت:‌ مقالاتی با موضوع دین،‌ دموکراسی‌، دیپلماسی، دولت،‌ دوزخ و... از مهمترین مقالاتی است که در این جلد به کار رفته و در مباحثی مفصل از دیدگاه اسلامی بررسی شده‌اند.

وی افزود: در این مجلد در مدخل دین‌،  بحث‌های کلامی و فلسفی بسیاری مطرح شده است که از جمله نکات قابل توجه و امتیازات این مجلد به شمار می‌رود.

طارمی تصریح کرد:‌ برخی مقالات پایانی این مجلد هم‌اکنون در حال تألیف هستند،‌ اما ما تلاش خواهیم کرد تا هر چه سریع‌تر تدوین و تنظیم مقالات را به اتمام برسانیم تا در نمایشگاه قرآن کریم بتوانیم آن را ارائه کنیم.

معاون علمی بنیاد دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی افزود: نام نویسنده یا نویسندگان مقالات در پایان هر مقاله ذکر شده است و اگر مقاله از دایرة‌المعارف‌های دیگر ترجمه شده باشد نام آن مأخذ نیز پس از نام نویسنده مقاله به اختصار ذکر شده است. برای کنترل کیفیت مقاله‌ها در دانشنامه جهان اسلام یک گردش کار تنظیم شده و بر اجرای آن انضباط بسیار دقیقی حاکم است.

سرآغاز

سه دهه پیش بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی متولد شد. سال 1362 ، عده‌ای دغدغه‌مند گرد هم آمدند و این مجموعه را راه‌اندازی کردند. هدف آن‌ها انتشار دانشنامه‌ای بود برای این مرز و بوم که هم ایران بعد از اسلام را پوشش دهد هم مفاهیم مربوط به اسلام را. به عبارتی، دانشنامه با محوریت مخاطب فارسی‌زبان ، فرهنگ و تمدن ایران ، اسلام و کشورهای اسلامی را پوشش می‌دهد.

در این مجلد در مدخل دین‌، بحث‌های کلامی و فلسفی بسیاری مطرح شده است که از جمله نکات قابل توجه و امتیازات این مجلد به شمار می‌رود

چرا دانشنامه؟

و اما چرا دانشنامه‌؟ چرا دائرة‌‌المعارف نه؟ در دیباچه کتاب پاسخ این سوال این گونه ذکر شده: اگرچه امروز کلمه «دائرة‌‌المعارف» در زبان‌های فارسی، عربی و اردو رواج عام دارد، بنیاد دائرة‌‌المعارف اسلامی به دلیل قدمت و اصالت کلمه «دانشنامه» و به کارگیری آن برای کتاب‌های دائرة‌‌المعارف‌ گونه در آثار قدما (مانند دانشنامه علایی ابن‌سینا و دانشنامه شاهی محمد امین استرآبادی) این ترکیب فارسی ساده و رسا را بر اصطلاح نوساخته «دائرة‌‌المعارف» ترجیح داد و از آن‌رو که این دانشنامه، همه مباحث جهان اسلام را شامل می‌شود، عبارت «جهان اسلام» را به آن افزود.

 

گام اول

بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی به سرعت گروه‌هایی علمی تشکیل داد تا درباره سوال‌ها و موضوعات مطروحه مدخل‌یابی  و سپس پاسخ‌های مستند را در قالب مقالات معتبر با ویژگی‌های دائرة‌المعارف تهیه کنند.حاصل تلاش گروه‌ها ابتدا در قالب جزوه منتشر و بعدها آن جزوه‌های اولیه در قالب کتاب  گردآوری و منتشر شدند. از سال 1374 تا کنون هم به طور متوسط سالیانه یک جلد از دانشنامه منتشر شده. طبق برنامه  دانشنامه بالغ بر چهل مجلد خواهد بود.

 

جلد هجدهم دانشنامه جهان اسلام

درباره مقالات

 

مقالات دانشنامه حوزه گسترده‌ای از علوم و معارف را دربرمی‌گیرد:

 اصطلاحات علوم قرآنی، حدیث،فقه، کلام، عرفان،  فلسفه ، ادبیات، هنر،سیره انبیاء، اولیا و ائمه (ع)،شرح حال  و آرای   مفسران،محدثان،فقها،متکلمان،فلاسفه،حکما،علما،عرفا،مورخان،شاعران و هنرمندان عالم اسلام، تاریخ سیاسی اسلام، سرگذشت خلفا، سلاطین، وزرا و خاندان‌های حاکم، جغرافیای کشورها و بلاد اسلامی، وصف بناها و آثار تاریخی و مذهبی، شرح اعیاد، ایام دینی، ابزارها، پوشاک‌ها، خوراک‌ها، گیاهان و داروهای خاص جهان اسلام.

 

 

منابع مقالات

بخشی از مقالات دانشنامة جهان اسلام، به ویژه آن‌چه درباره اسلام و ایران و ادب فارسی است، به صورت اختصاصی برای دانشنامه تالیف شده‌اند. بخشی دیگر از مقالات، خاصه حوزه‌هایی که در ایران متخصص ندارند، ترجمه از منابع و مراجع مختلف ‌است.

چون در دائرة‌المعارف نمی‌توان مطلبی را بی‌منبع منتشر کرد و مطالب حتما باید منابع دست اول داشته باشند، در انتهای هر مقاله منابع آن ذکر می شود که راهی است برای تحقیق بیشتر خواننده.

مشخصات کتابشناسی هر مقاله هم در پایان مقاله آمده است. ضمن این که کلیه اطلاعات درباره شیوه نگارش دانشنامه جهان اسلام در کتابی به نام شیوه‌نامه دانشنامه جهان اسلام جداگانه منتشر شده است.

 

موضوعات چگونه انتخاب می شوند؟

تا این جا گفتیم که دانشنامه در پاسخ به پرسشگری اذهان شکل گرفته. طبیعتا چون پرسش‌ها متنوع است، پاسخ ها هم باید متنوع و متکثر باشد. در دانشنامه کلید واژه‌های هر موضوعی که درباره ایران، فرهنگ، ایران و جوامع اسلامی مورد سۆال قرار گرفته، براساس جست‌وجو در امهات مراجع و منابع هر علم مشخص شده اما بر این اساس كه پرسش‌ها محدود به دوره خاصی نیست و امکان دارد با توجه به پرسش جدیدی که مطرح می‌شود، موضوعات جدید برای دائره‌المعارف ایجاد شود، به همین خاطر، همچنان مدخل ها و موضوعات جدید به دائرة‌المعارف اضافه می‌شود .

بخشی از مقالات دانشنامة جهان اسلام، به ویژه آن‌چه درباره اسلام و ایران و ادب فارسی است، به صورت اختصاصی برای دانشنامه تالیف شده‌اند. بخشی دیگر از مقالات، خاصه حوزه‌هایی که در ایران متخصص ندارند، ترجمه از منابع و مراجع مختلف ‌است

محققین چگونه انتخاب می شوند؟

«مسلط ترین فرد». این کامل‌ترین پاسخ درجواب ملاک انتخاب محققین در دانشنامه است. خبره‌ترین افراد هر حوزه برای نگارش مقالات انتخاب می‌شوند. مسۆلان دانشنامه البته از نیروهای جوان و آشنا به روش تحقیق و مطالعه و نگارش دائرة‌المعارف هم بهره می‌برند. چون برخی پیشکسوت‌ها چندان با استانداردها و شیوه‌های نگارشی دائرة‌المعارف مأنوس نیستند و در بسیاری از حوزه‌ها هم پژوهش دایرةالمعارفی باید از آغاز صورت پذیرد. و اما چیزی که بیش از همه در فهرست نویسندگان جالب توجه است، حضور افراد ــ به اصطلاح سیاسی ــ دگر‌اندیش است. در این مجموعه خط‌کشی‌های سیاسی، ایدئولوژیک، سلیقه‌ای باعث نشده که در تهیه مقالات، هیچ پژوهشگر کارشناسی حذف شود. مشی دانشنامه این است که  مناسب‌ترین فرد برای پاسخ پرسش انتخاب شود؛ حال این که او چه گرایشی دارد ، به گفته دست اندکران و متولیان دانشنامه ، اصلاً ملاک نیست. نام نویسنده یا نویسندگان هم در پایان هر مقاله آمده و اگر مقاله از دایرة‌المعارف‌های دیگر ترجمه شده باشد، نام منابع پس از نام نویسنده مقاله به اختصار ذکر شده است. در برخی از مقالات که نوشته یا پرداخته چندتن از اعضای هیات علمی بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی است، به عبارت «د.ج.‌اسلام» (دانشنامه جهان اسلام) یا «گروه علمی» بسنده شده است.

 

فرآوری : رضا خسروی

بخش کتاب و کتابخوانی تبیان


منابع: تسنیم/ وطن امروز/مجمع ناشران انقلاب اسلامی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین