سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
در حوزه رسانه، بیشترین بار در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی بر دوش نشریات است، اما آنها نیز توان تحریک مخاطبان فرهیخته را نداشته‌اند. این مخاطبان، نیازمند مطالب غنی‌تر و پربارتری هستند.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

جشنواره‌هایی برای نخواندن

آسیب‌شناسی برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی در کشور


در حوزه رسانه، بیشترین بار در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی بر دوش نشریات است، اما آنها نیز توان تحریک مخاطبان فرهیخته را نداشته‌اند. این مخاطبان، نیازمند مطالب غنی‌تر و پربارتری هستند.

جشنواره‌هایی برای نخواندن

بارها اتفاق افتاده است کتابی را زمین گذاشته‌ باشید و کتاب دیگری را آغاز کرده باشید بدون آنکه بدانید قرار است این کتاب کجای زندگی به دردتان بخورد. گاهی اما برخی کتاب‌ها را در راستای رسیدن به هدف خاصی مطالعه کرده‌اید. مثلا برای گذراندن واحد درسی، کسب اطلاعات درباره سوژه‌ای خاص یا نوشتن، و شرکت در مسابقه. گاهی لذت خواندن با شرکت در مسابقه و گرفتن جایزه همراه می‌شود، لذتی که جایزه‌اش به اندازه شرکت در مسابقه‌اش هیجان‌انگیز نبوده و گاه جوایز معنوی آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. چیزی که مهم است ایجاد علاقه به خواندن در سطح جامعه است که مسئولان از هر طریقی آن را دنبال می‌کنند. با توجه به اهمیت مطالعه در جامعه این الزام به گسترش کتاب خوانی مورد تاکید قرار گرفته است. اما امروز کتاب و کتاب‌خوانی و میزان گرایش به مطالعه، یکی از شاخص‌های توسعه به شمار می‌رود. بررسی‌ها نشان می‌دهد مطالعه و کتاب‌خوانی وضعیت مطلوبی در ایران ندارد و عمدتا مردم ایران از خرید یا مطالعه کتاب گریزانند و در عین حال اقدامات لازم و جدی جهت ترویج و اشاعه فرهنگ مطالعه صورت نگرفته است. برای رفع موانع و ایجاد زمینه و بستر لازم برای ترویج و توسعه فرهنگ مطالعه، نهادهای مختلف در 5 بخش، شامل خانواده، مدارس و نظام آموزشی، کتابداران و کتاب‌خانه‌ها، دولت و رسانه‌های گروهی و ناشران و کتاب‌فروشی‌ها، باید با رفع مشکلات موجود، همسو و هم‌هدف، به سمت مشخصی حرکت کنند.

 

دولت برای کتاب‌خوانان چه می‌کند؟

در کنار اینکه خانواده‌ها، مدارس و کتابداران کتاب‌خانه‌ها، از عوامل موثر در ترویج فرهنگ مطالعه و کتاب‌خوانی به شمار می‌روند، برگزاری مسابقات و جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها نیز به این امر کمک خواهد کرد. جوایز این مسابقات اغلب در سطح ملی و استانی؛ جوایز ادبی، کتاب، و نیز اعطای بن‌های کتاب بوده است.

از این رو کتاب‌خانه‌های عمومی در صورت برخورداری از کتاب‌های مناسب سعی در برگزاری مسابقاتی در راستای جا انداختن فرهنگ کتاب خوانی می‌کنند. لزوم این امر از آنجا احساس می‌شود که از مشکلات کتاب‌خانه‌های عمومی که متقاضیان جوانی دارند و می‌توانند در رشد آنها سهیم باشند نداشتن فعالیت‌های جانبی است. نقش دولت و رسانه‌های گروهی نیز در این نوع فرهنگ‌سازی بیش از هر ارگان دیگری است. توسعه فرهنگ مطالعه و کتاب خوانی، گرچه عزمی همگانی می‌طلبد ولی سهم دولت در این فرهنگ‌سازی بسیار مهم است. چرا که با در اختیار داشتن امکانات رسانه‌ای و تبلیغاتی فراوان می‌تواند فرهنگی را جا بیندازد و مسلط کند. این در حالی است که تلاش‌هایی که در این راستا صورت گرفته، بسیار شتابزده بوده و از تاثیرگذاری زیادی برخوردار نبوده است.

مدیر یکی از کتاب‌خانه‌‌های عمومی درباره برگزاری مسابقات  کتاب‌خوانی‌می‌گوید:«مهم‌ترین معضل مسابقات کتاب‌خوانی در کشور این است که هدف‌گذاری مشخصی ندارد و از این روست که گاهی احساس می‌شود برگزاری این مسابقات تنها وجه نمادین دارد»

مسابقه منهای هیجان

در حوزه رسانه، بیشترین بار در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی بر دوش نشریات است، اما آنها نیز توان تحریک مخاطبان فرهیخته را نداشته‌اند. این مخاطبان، نیازمند مطالب غنی‌تر و پربارتری هستند. در حالی که برای رسیدن به شاخص‌های توسعه مورد نظر، باید شاهد انعکاس جلسات نقد و بررسی کتاب، آمار دقیق کتاب‌خانه‌ها و کتاب‌فروشی‌ها و علاوه بر ‌آن حرکت‌های مختلف دولتی و غیردولتی در زمینه کتاب‌خوانی برای گسترش فرهنگ باشیم. رسانه‌های گروهی، به جز معدود برنامه‌هایی که آن هم گاهی پخش می‌شود، دیگر هیچ کوششی جهت گسترش فرهنگ کتاب خوانی نمی‌کنند. مثلا در نوروز اخیر صدا و سیما برنامه‌ای برای معرفی کتاب با عنوان «کتاب نوروز» تهیه کرده بود که طی آن در 15 دقیقه چندین کتاب خیلی شتابزده معرفی می‌شد و... تمام. این در حالی‌ است که در دیگر کشورها، با تهیه مسابقات مختلف در رابطه با همین معرفی کتاب، آن را از حالت ایستا و کتابخانه‌ای خارج کرده و تبدیل به امری هیجان‌انگیز مانند ورزش می‌کنند. مثلا یک آکادمی مطرح در آلمان روش ویژه‌ای با عنوان Book Slam یا «معرفی ضربتی کتاب» برای معرفی کتاب به مخاطبان و به‌ویژه کودکان و نوجوانان اتخاذ کرده که طی آن از تمهیدات مختلفی برای معرفی کتاب در سه دقیقه استفاده می‌کند. این طرح به صورت مسابقه اجرا می‌شود و هرکتاب باید در کمتر از سه دقیقه معرفی شود. این معرفی می‌تواند به صورت «خواندن گزیده‌ای از کتاب»، «ارائه خلاصه‌ای از داستان به صورت داستانگویی»، «خودنگاره‌ای از شخصیت اصلی داستان»، «مصاحبه‌ای با شخصیت اصلی یا نویسنده داستان» یا «گفت‌وگویی درباره موضوع اصلی کتاب» و... باشد. داوران پس از معرفی هر کتاب به آن نمره‌ای بین یک تا ده می‌دهند. مخاطبان حتی می‌توانند با سوت‌زدن معرفی کتاب را قطع کنند. بعد از معرفی همه کتاب‌ها، امتیازات، جمع بسته و کتاب برنده معرفی می‌شود.

در پایان برنامه، همه کتاب‌های معرفی‌شده به نمایش گذاشته می‌شوند. به نظر، ایده جالبی است که یک فعالیت تبلیغی ـ ترغیبی (معرفی کتاب) تبدیل به فعالیتی تهییجی (برگزاری مسابقه) شود که مسلما میزان تاثیرگذاری بیشتری به‌ویژه در سنین پایین‌تر خواهد داشت. نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی، به عنوان نهاد اصلی متولی در امر کتاب‌خوانی می‌تواند تغییر رویه داده و مسابقات کتاب‌خوانی‌اش را با شیوه‌هایی مشابه تمرین کند.

 

رقابت‌سازی‌های نمادین

مدیر یکی از کتاب‌خانه‌‌های عمومی درباره برگزاری مسابقات کتاب‌خوانی‌می‌گوید:«مهم‌ترین معضل مسابقات کتاب‌خوانی در کشور این است که هدف‌گذاری مشخصی ندارد و از این روست که گاهی احساس می‌شود برگزاری این مسابقات تنها وجه نمادین دارد».

سیدکریم محمدی معتقد است مسابقات کتاب خوانی که از سوی نهاد کتاب خانه‌های عمومی و با مشارکت اعضای کتاب خانه‌های کشور برگزار می‌شود رونق چندانی ندارد و اضافه می‌کند: «انگیزه‌های مادی و معنوی باید در افرادی که می‌خواهند در مسابقات شرکت کنند تقویت شود. اختصاص جایزه‌های چهل،‌پنجاه‌هزارتومانی آن هم به تعدادی انگشت‌شمار، کمتر کسی را به شرکت در چنین مسابقاتی ترغیب می‌کند».

پیشنهاد این فعال فرهنگی برای ارتقای سطح این مسابقات این است که «همه موانع و محدودیت‌ها از میان برداشته شود و مسئولان برگزارکننده با ارائه موضوعات آزاد و تعیین کتاب‌هایی متنوع، طیف‌های گوناگونی را با علاقه‌مندی‌های مختلف جذب کنند».

 

بخش کتاب و کتابخوانی تبیان


منبع: تهران‌امروز- زهرا رستگارمقدم

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین