سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
پانکراس یا لوزالمعده غده بزرگی است که حدود 15 سانتیمتر طول دارد و در پشت معده واقع است...
عکس نویسنده
عکس نویسنده
نویسنده : مریم سجادپور
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

بخش درون‌ریز غده لوزالمعده


پانکراس یا لوزالمعده دو هورمون مهم، یعنی انسولین و گلوکاگون را تولید می کند. این هورمون ها برای حفظ تعادل قند خون و حفظ سوخت و ذخائر انرژی بدن، در کنار یکدیگر عمل می کنند.


پانکراس

پانکراس یا لوزالمعده غده بزرگی است که حدود 15 سانتیمتر طول دارد و در پشت معده واقع است.

 

سر پانکراس در سمت راست شکم قرار دارد و از طریق لوله کوچکی به نام مجرای پانکراس به دوازدهه (اولین قسمت روده کوچک) متصل است. قسمت باریک انتهایی پانکراس که دم نامیده می شود در سمت چپ بدن و نزدیک طحال قرار دارد.

 

پانکراس به حفظ مقدار طبیعی قند خون کمک می کند.

 

بخش های مختلف پانکراس

پانکراس دارای دو بخش است:

1- بخش اگزوکرین (برون ریز): این بخش تولیدکننده آنزیم های گوارشی می باشد که برای کمک به هضم مواد غذایی، به روده کوچک می ریزند.

2- بخش آندوکرین (درون ریز): تقریبا 5 درصد کل پانکراس را تشکیل می دهد و شامل چند خوشه از سلول ها به نام جزایر لانگرهانس می باشد. جزایر لانگرهانس برای دسترسی راحت خون به هورمون ها، مقدار زیادی رگ خونی دارند.

 

بخش برون ریز

پانکراس یک غده مهم در سیستم گوارشی بدن می باشد. پانکراس، آنزیم های گوارشی را تولید و ترشح می کند. این آنزیم ها عبارتند از:

- آنزیم آمیلاز که نشاسته و کربوهیدرات را هضم می کند.

- آنزیم لیپاز که چربی ها را می شکند.

- آنزیم تریپسین که که در تجزیه پروتئین نقش دارد.

- همچنین یون بی کربنات را برای خنثی کردن اسید معده می سازد.

 

انواع سلول های بخش درون ریز

جزایر لانگرهانس دارای سه نوع سلول مهم می باشد:

1- سلول های آلفا: هورمون گلوکاگون را ترشح می کنند.

2- سلول های بتا: هورمون انسولین را ترشح می کنند و از فراوانترین سلول های جزایر لانگرهانس می باشند.

3- سلول های دلتا: هورمون سوماتوستاتین را ترشح می کند. این هورمون توسط سایر غدد درون ریز بدن نیز ترشح می شود.

در صورت عدم فعالیت انسولین، دیابت و در صورت افزایش فعالیت انسولین، هیپوگلایسمی (کاهش قند خون) رخ می دهد

هورمون های پانکراس و عملکرد آن ها

1- انسولین: در صورتی که قند خون بالا برود، انسولین ترشح می شود و قند خون را به سلول ها می برد و باعث کاهش قند خون می شود.

در صورت عدم فعالیت انسولین، دیابت و در صورت افزایش فعالیت انسولین، هیپوگلایسمی (کاهش قند خون) رخ می دهد.

انسولینوم، سرطان ناشی از زیادی انسولین در بدن می باشد.

 

2- گلوکاگون: اگر قند خون کم شود، این هورمون ترشح می شود. هنگامی که قند خون کم شود، گلوکاگون به کبد دستور می دهد که قند را از سلول ها آزاد کند و به جریان خون بفرستد.

در صورت افزایش عملکرد این هورمون، هایپرگلایسمی (افزایش قند خون) رخ می دهد.

گلوکاگونوم، سرطان ناشی از زیادی هورمون گلوکاگون می باشد.

 

3- سوماتوستاتین: تنظیم کننده تولید و ترشح هورمون های دیگر غدد درون ریز می باشد.

اگر مقدار زیادی هورمون های غدد درون ریز وجود داشته باشد، این هورمون ترشح می شود و باعث کاهش تولید انسولین، گلوکاگون، گاسترین و دیگر هورمون های درون ریز می شود.

در اثر زیادی عملکرد این هورمون، بیماری دیابت، سنگ کیسه صفرا و عدم تحمل چربی رخ می دهد.

سوماتوستاتینوم، سرطان ناشی از زیادی سوماتوستاتین می باشد.

 

4- گاسترین: این هورمون فقط هنگامی که غذا وارد معده و روده می شود، ترشح می گردد و برای تولید اسید معده، سلول های تولیدکننده اسید معده را تحریک می کند.

افزایش عملکرد این هورمون، منجر به افزایش اسید معده و بروز زخم معده می گردد.

گاسترینوم، سرطان ناشی از زیادی گاسترین می باشد.

 

5- پپتید روده ای: باعث می شود سلول های روده ای، آب و نمک را ترشح کنند.

فعالیت زیاد این هورمون، باعث اسهال شدید آبکی و عدم تعادل نمک (پتاسیم) می گردد.

در دیابت نوع 1، بیماران باید انسولین تزریق کنند. در دیابت نوع 2، بیمار نیازی به انسولین ندارد و می تواند با ورزش، رژیم غذایی و دیگر داروها، قند خون را کنترل نماید

بیماری های پانکراس

1- دیابت: دیابت یکی از مهم ترین بیماری های لوزالمعده می باشد که در اثر عدم تعادل قند خون بوجود می آید.

دیابت نوع یک در اثر حمله سیستم ایمنی به پانکراس و تخریب سلول های تولیدکننده انسولین رخ می دهد.

در دیابت نوع دو، پانکراس توانایی تولید و آزاد کردن انسولین را از دست می دهد. بدن نسبت به انسولین مقاومت نشان می دهد و قند خون بالا می رود. بدون وجود انسولین، قند خون بسیار بالا می رود.

در دیابت نوع 1، بیماران باید انسولین تزریق کنند.

در دیابت نوع 2، بیمار نیازی به انسولین ندارد و می تواند با ورزش، رژیم غذایی و دیگر داروها، قند خون را کنترل نماید.

 

2- پانکراتیت: التهاب پانکراس را پانکراتیت می گویند و موجب تخریب پانکراس در اثر مواد شیمیایی دستگاه گوارش می گردد.

گرچه استفاده بیش از حد از مواد مخدر و الکل، عفونت ویروسی، فیبروز سیستیک، سرطان یا سنگ کیسه صفرا می تواند در ایجاد این التهاب موثر باشد، اما علت دقیق آن ناشناخته مانده است.

 

3- فیبروز سیستیک: فیبروز کیستی یک اختلال ژنتیکی است که بر سیستم های متعددی تاثیر می گذارد و معمولا بر ریه ها و پانکراس اثر دارد. مشکلات گوارشی و دیابت در اثر این اختلال رخ می دهد.

 

4- سرطان پانکراس: پانکراس دارای انواع مختلفی از سلول ها می باشد و هر کدام از آنها می توانند انواع تومورها را ایجاد کنند. شایع ترین نوع سرطان لوزالمعده از سلول هایی است که در خط مجرای پانکراس قرار دارند.

 

5- تومور سلول های جزایر لانگرهانس: سلول های تولیدکننده هورمون ها، رشد و تکثیر غیرطبیعی پیدا می کنند و موجب بروز تومور خوش خیم و یا سرطانی می شوند. این تومورها، مقدار زیادی هورمون تولید کرده و به داخل خون می ریزند.

 

6- کیست کاذب پانکراس: بعد از پانکراتیت، یک حفره پر از مایع به نام کیست کاذب می تواند تشکیل شود. این کیست می تواند خود به خود از بین برود و یا نیاز به جراحی پیدا کند.

 

7- پانکراس بزرگ: پانکراس می تواند یا خودبخود بزرگ شود و یا به دلیل ناهنجاری ها و علل دیگر که به درمان نیاز دارد.

مریم سجادپور

بخش سلامت تبیان


مطالب مرتبط:

لوزالمعده و بیماری‌های آن

التهاب لوزالمعده (پانکراتیت)

سرطان لوزالمعده، سرطان تندرو

نوع چهارم دیابت یا دیابت ثانویه

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین