سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
امام صادق علیه السلام فرمود: حقّ تلاوت تنها حفظ آیات، درس حروف، قرائت و تجوید نیست. و بر اساس روایات، كسانى كه حقّ تلاوت قرآن را ادا مى‏كنند، تنها امامان معصوم مى‏باشند. (كافى، ج 1 ص 215)
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

حق تلاوت چیست؟


مردم در برابر این آیات الهى چند گروهند:

گروهى تمام اصرارشان بر اداى الفاظ و حروف از مخارج آن است آنها دائما در فكر وقف و وصل و حروف یرملون و شد و مدند و كمترین اهمیتى به محتوى و معنى، تا چه رسد به عمل كردن به آن، نمى‏دهند، به گفته قرآن اینها همانند حیوانى هستند كه كتابهایى بر او حمل شده باشد (كَمَثَلِ الْحِمارِ یَحْمِلُ أَسْفاراً- سوره جمعه آیه 5)

گروهى دیگر از الفاظ فراتر رفته و در معانى دقت مى‏كنند و در ریزه‏كاریها و نكات قرآن مى‏اندیشند و از علوم آن آگاهند اما از عمل خبرى نیست!

ولى گروه سومى هستند كه مۆمنان راستینند، قرآن را به عنوان یك كتاب عمل، و یك برنامه كامل زندگى پذیرفته‏اند، خواندن الفاظ و اندیشه در معانى و درك مفاهیم این كتاب بزرگ را مقدمه‏اى براى عمل مى‏دانند، و لذا هر زمان قرآن مى‏خوانند روح تازه‏اى در كالبد آنها پیدا مى‏شود، تصمیم و اراده تازه، آمادگى و اعمال تازه، و این است حق تلاوت.


تلاوت

الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْكِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ یُۆْمِنُونَ بِهِ وَ مَنْ یَكْفُرْ بِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ (121بقره)

كسانى كه به آنها كتاب آسمانى داده‏ایم و آن را چنان كه سزاوارِ تلاوت است تلاوت مى‏كنند، آنان به آن (قرآن یا پیامبر) ایمان مى‏آورند و كسانى كه به آن كافر شوند، آنان همان زیانكارانند.

در برابر یهود و نصارایى كه به سبب لجاجت و سركشى مورد انتقاد قرار گرفتند، گروهى از آنان مورد تمجید و قدردانى خداوند قرار گرفته‏اند. آنان كسانى هستند كه به كتاب‏هاى آسمانى مراجعه كرده و نشانه‏هاى ظهور و بعثت پیامبر اسلام صلى اللَّه علیه و آله را در آن دیده و به او ایمان مى‏آورند.

در تفسیر أطیب البیان آمده است: مراد از «الْكِتابَ» در این آیه، قرآن و مخاطب مسلمانانى هستند كه در قرائت قرآن، حقّ تلاوت را ادا نموده و به پیامبر صلى اللَّه علیه و آله ایمان آورده‏اند. تفسیر المیزان نیز این معنى را احتمال داده است.

روایتى درباره‏ى آداب تلاوت قرآن در تفسیر المیزان نقل شده، كه هشت نكته را مورد توجّه قرار داده است:

1 ترتیل آیات. 2 تفقّه در آیات. 3 عمل به آیات. 4 امید به وعده‏ها. 5 ترس از وعیدها. 6 عبرت از داستان‏ها. 7 انجام اوامر الهى. 8 ترك نواهى.

در پایان روایت نیز امام صادق علیه السلام فرمود:

حقّ تلاوت تنها حفظ آیات، درس حروف، قرائت و تجوید نیست. و بر اساس روایات، كسانى كه حقّ تلاوت قرآن را ادا مى‏كنند، تنها امامان معصوم مى‏باشند. (كافى، ج 1 ص 215)

در تفسیر أطیب البیان آمده است: مراد از «الْكِتابَ» در این آیه، قرآن و مخاطب مسلمانانى هستند كه در قرائت قرآن، حقّ تلاوت را ادا نموده و به پیامبر صلى اللَّه علیه و آله ایمان آورده‏اند. تفسیر المیزان نیز این معنى را احتمال داده است

حق تلاوت چیست؟

این تعبیر، تعبیر پر معنایى است و خط روشنى براى ما در برابر قرآن مجید و كتب آسمانى مشخص مى‏سازد، چرا كه مردم در برابر این آیات الهى چند گروهند:

گروهى تمام اصرارشان بر اداى الفاظ و حروف از مخارج آن است آنها دائما در فكر وقف و وصل و حروف یرملون و شد و مدند و كمترین اهمیتى به محتوى و معنى، تا چه رسد به عمل كردن به آن، نمى‏دهند، به گفته قرآن اینها همانند حیوانى هستند كه كتابهایى بر او حمل شده باشد (كَمَثَلِ الْحِمارِ یَحْمِلُ أَسْفاراً- سوره جمعه آیه 5)

گروهى دیگر از الفاظ فراتر رفته و در معانى دقت مى‏كنند و در ریزه‏كاریها و نكات قرآن مى‏اندیشند و از علوم آن آگاهند اما از عمل خبرى نیست!

ولى گروه سومى هستند كه مۆمنان راستینند، قرآن را به عنوان یك كتاب عمل، و یك برنامه كامل زندگى پذیرفته‏اند، خواندن الفاظ و اندیشه در معانى و درك مفاهیم این كتاب بزرگ را مقدمه‏اى براى عمل مى‏دانند، و لذا هر زمان قرآن مى‏خوانند روح تازه‏اى در كالبد آنها پیدا مى‏شود، تصمیم و اراده تازه، آمادگى و اعمال تازه، و این است حق تلاوت.

در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) در تفسیر این آیه مى‏خوانیم كه فرمودند: یرتلون آیاته، و یتفقهون به، و یعملون باحكامه، و یرجون وعده، و یخافون وعیده، و یعتبرون بقصصه، و یاتمرون باوامره، و ینتهون بنواهیه، ما هو و اللَّه حفظ آیاته و درس حروفه، و تلاوة سوره و درس اعشاره و اخماسه- حفظوا حروفه، و اضاعوا حدوده، و انما هو تدبر آیاته و العمل باركانه، قال اللَّه تعالى كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْكَ مُبارَكٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ:

در پایان روایت نیز امام صادق علیه السلام فرمود: حقّ تلاوت تنها حفظ آیات، درس حروف، قرائت و تجوید نیست. و بر اساس روایات، كسانى كه حقّ تلاوت قرآن را ادا مى‏كنند، تنها امامان معصوم مى‏باشند

" منظور این است كه آیات آن را با دقت بخوانند و حقایق آن را درك كنند و به احكام آن عمل بنمایند، به وعده‏هاى آن امیدوار، و از وعیدهاى آن ترسان باشند، از داستانهاى آن عبرت گیرند، به اوامرش گردن نهند و نواهى آن را بپذیرند، به خدا سوگند منظور حفظ كردن آیات و خواندن حروف و تلاوت سوره‏ها و یاد گرفتن اعشار و اخماس (منظور از" اعشار" و" اخماس" تقسیماتى است كه در قرآن مى‏شود مانند تقسیم به سى جزء و یا هر جزء به چهار حزب و امثال آن است) آن نیست- آنها حروف قرآن را حفظ كردند اما حدود آن را ضایع ساختند، منظور تنها این است كه در آیات قرآن بیندیشند و به احكامش عمل كنند، چنان كه خداوند مى‏فرماید: این كتابى است پر بركت كه ما بر تو نازل كردیم تا در آیاتش تدبر كنند" (نقل از ارشاد دیلمى طبق نقل تفسیر المیزان)

 

پیام‏های آیه:

1ـ رعایت انصاف حتّى در برخورد با مخالفان، لازم است. «الَّذِینَ آتَیْناهُمُ الْكِتابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ»

2ـ حقّ تلاوت، در تلاوت با صوت زیبا و رعایت نكات تجوید خلاصه نمى‏شود، بلكه ایمان و عمل نیز لازم است. «یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ أُولئِكَ یُۆْمِنُونَ بِهِ»

3ـ كسى كه در انتخاب مكتب دچار انحراف شود، زیانكار واقعى است. «فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ»

آمنه اسفندیاری

بخش قرآن تبیان


منابع:

تفسیر نور ج 1

تفسیر نمونه ج 1

تفسیر اطیب البیان

کافی ج 1

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین