سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
خدا آنها را آفرید تا به اطاعت و عبادت و تکالیف خود ...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

سخنان امام رضا (ع) در تفسیر عرش و کرسی


اگر پروردگار می‏خواست تمام کسانی که بر روی زمین زندگی می‏کنند و همگی ایمان می‏آوردند آیا تو می‏خواهی مردم را مجبور کنی تا مۆمن شوند؟ در حالی که هیچ کس ایمان نمی‏آورد مگر با اذن و اجازه خدا.


اباصلت هروی می‏گوید: مأمون از امام رضا علیه‏السلام درباره‏ی این آیه سۆال کرد:

و هو الذی خلق السموات و الارض فی ستة ایام و کان عرشه علی الماء لیبلوکم ایکم احسن عملا (هود: 7)

اوست خدایی که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید در حالی که عرش او بر روی آب بود. تا شما را بیازماید که کدام یک از شما اعمالتان بهتر است.

سخنان امام(ع) در تفسیر عرش و کرسی

امام رضا علیه‏السلام فرمود: خداوند تبارک و تعالی عرش، آب و ملایکه را قبل از خلقت آسمانها و زمین آفرید، و ملائکه با توجه نمودن به خود و عرش و آب، بر وجود خداوند استدلال می‏کردند. سپس خداوند عرش خود را بر روی آب قرار داد تا بدین وسیله قدرت خود را به ملائکه بفهماند، که خداوند بر هر کاری تواناست، سپس با قدرت و توانایی خویش عرش را بلند کرده و بر فراز آسمان‏های هفتگانه قرا داد. آنگاه در حالی که بر عرش خود تسلط و استیلاء داشت، آسمانها و زمین را در شش روز آفرید، هر چند توانایی داشت که در یک چشم به هم زدن این کار را انجام دهد لکن آنها را در شش روز آفرید تا با این کار آنچه را که از آسمانها و زمین می‏آفرید کم‏کم و یکی یکی به ملائکه نشان دهد، تا بوجود آمدن و هر یک در هر مرتبه‏ای، برای ملائکه دلیلی باشد بر خدا.و خداوند عرش را به خاطر نیاز، نیافریده است، زیرا او از عرش و تمام مخلوقاتش بی‏نیاز است.

در مورد ذات اقدس او نمی‏توان گفت که بر روی عرش نشسته است، زیرا او جسم نیست. خداوند بسیار بسیار برتر و والاتر از صفات مخلوقین است. اما درباره‏ی این قسمت از آیه که می‏فرماید:

«لیبلوکم ایکم احسن عملا»

«تا شما را بیازماید و ببیند عمل کدام یک از شما بهتر است.»

منظور این است، خدا آنها را آفرید تا به اطاعت و عبادت و تکالیف خود آنها را بیازماید، اما نه به عنوان امتحان و آزمایش، زیرا او همیشه همه چیز را می‏دانسته است.

سپس مأمون گفت: معنی این آیه چیست؟

«و لو شاء ربک لامن من فی الارض کلهم جمیعا افانت تکره الناس حتی یکونوا مۆمنین - و ما کان لنفس ان تۆمن الا باذن الله» (یونس: 99 - 100)

اگر پروردگار می‏خواست تمام کسانی که بر روی زمین زندگی می‏کنند و همگی ایمان می‏آوردند آیا تو می‏خواهی مردم را مجبور کنی تا مۆمن شوند؟ در حالی که هیچ کس ایمان نمی‏آورد مگر با اذن و اجازه خدا.

امام رضا علیه‏السلام فرمود:مسلمانان به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله عرض کردند یا رسول الله! اگر آن کسانی را که بر آنها قدرت داشتی، مجبور می‏کردی که مسلمان شوند، تعداد ما زیاد می‏شد، و در مقابل دشمنان نیرومند می‏شدیم. حضرت رسول در جواب آنها فرمودند.: نمی‏خواهم با بدعتی که خداوند در مورد آن دستوری به من نداده است، خداوند را ملاقات کنم، و کسی نیستم که بخواهم در کاری که به من مربوط نیست، دخالت کنم. سپس خداوند آیه فوق را نازل فرمود و معنی آیه این است که:

اگر خدا می‏خواست همه را مجبور می‏کرد، در دنیا ایمان آورند، همانطور که در موقع دیدن سختی‏ها در آخرت اظهار ایمان می‏کنند. اگر این کار را با آنها انجام می‏دادم دیگر مستحق مدح و ثواب از جانب من نبودند لکن من می‏خواهم مردم از روی اختیار و بدون اجبار و ایمان بیاورند، تا مستحق احترام و اکرام و نزدیکی به من و جاودانگی در بهشت برین باشند.

خدا می‏فرماید:

«افانت تکره الناس حتی یکونوا مۆمنین»

«آیا تو می‏خواهی مردم را مجبور کنی که ایمان آورند؟»

و اما این قسمت از آیه که می‏فرماید:

و ما کان لنفس ان تۆمن الا باذن الله.

«کسی نمی‏تواند ایمان آورد مگر با اذن و اجازه و خواست خدا»

به این معنی نیست که انسانها از ایمان آوردن محروم هستند، بلکه به این معنی است که بدون خواست خدا نمی‏توانند ایمان آورند، و اذن و خواست خدا، عبارت است که از امر و فرمان او به ایمان آوردن مردم در دنیا است که محل تکلیف و تعبد است، و مجبور نمودن مردم به ایمان در موقعی است که تکلیف از آنها برداشته شود.

مأمون گفت: معنی این آیه را توضیح دهید:

«الذین کانت اعینهم فی غطاء عن ذکری و کانوا لایستطیعون سمعا» (کهف: 101)

«کسانی که چشم‏هایشان از یاد من در پرده و پوشش بود و توانایی شنیدن هم نداشتند.»

امام رضا علیه‏السلام پرده و غطاء چشم، از یاد و توجه قلبی ممانعت نمی‏کند، و یاد و توجه با چشم دیده نمی‏شود ولیکن خداوند کسانی را که ولایت علی بن ابیطالب علیه‏السلام را قبول ندارند، به افراد نابینا شبیه نموده است، زیرا توصیه و سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله بر آنها سنگین و دشوار می‏آمد و نمی‏توانستند به آن سخنان گوش فرا دهند (1)


پی نوشتها:

1- عیون، 271:1

منبع: كتاب امام رضا (ع) و قرآن

بخش حریم رضوی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین