سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
رسول اكرم صلی الله علیه و آله هر گاه در عبور خود به بچه ‏اى بر مى‏خورد، او را سلام مى‏داد، از جهت نهایت تواضع آن حضرت... و خداوند متعال گرامى‏ترین بنده و عزیزترین فرد خلق خود رسول اكرم صلی الله علیه و آله را به موضوع تواضع امر فرموده است، كه: در مقابل بند
عکس نویسنده
عکس نویسنده
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

پای درس معلم بزرگ بشر

حضرت محمد


عصر حاضر عصری تهی از اخلاق است. در صورتی که یکی از نیازهای انسان در زندگی اجتماعی دارا بودن اخلاق فاضله انسانی است. اخلاق را باید از معلم اخلاق آموخت بویژه اگر خود نیز متخلق به اخلاق حسنه باشد؛ در این صورت چنین معلمی سزاوارتر است تا از او نکات اخلاقی را فراگرفت. اولین شخصیت عالم که هم معلم اخلاق است و هم مجسمه اخلاق کسی نیست جز حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله.
برای بهره بردن از این شخصیت بی نظیر در زمینه اخلاق ناگزیر باید به کلمات ایشان در منابع روایی مراجعه کرد.

 

خوشرفتاری با مردم

قَالَ رَسُولُ اللَّهِ :اتّق اللَّه حیثما كنت و أتبع السّیّئة الحسنة تمحها و خالق النّاس بخلق حسن.

هر كجا هستى از خدا بترس؛ به دنبال گناه، كار نیك انجام بده تا آن را محو كند و با مردم خوش اخلاق و نیكو رفتار باش.[1]

 

محبوب ترین بنده در پیشگاه الهی

أحبّ عباد اللَّه إلى اللَّه أحسنهم خلقا.

بهترین بندگان در پیش خدا كسى است كه خلقش نیكتر باشد.[2]

 

اجتناب از ظلم به دیگران

ابْنُ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ  قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏:اتّقوا الظّلم فإنّ الظّلم ظلمات یوم القیامة. [3]

از ستمگرى بپرهیزید كه ستمگرى مایه تاریكى روز رستاخیز است. [4]

                       این چنین گفت مقتداى بشر                                   هست بیداد، ظلمت محشر

 

یعنى هر كه ظلم و بیداد كند روز قیامت در تاریكى بماند و راه از پیش و پس نداند و متحیّر و سرگشته شود، و هیچ كس بفریادش نرسد؛ قال اللَّه تعالى: و ما لِلظَّالِمِینَ مِنْ حَمِیمٍ وَ لا شَفِیعٍ یُطاعُ‏ (سوره مۆمن،آیه 18)یعنى ظالمان را هیچ خویشاوند بفریاد نرسد و هیچ شفیعى شفاعتش نكند.[5]

رسول اكرم صلی الله علیه و آله هر گاه در عبور خود به بچه ‏اى بر مى‏خورد، او را سلام مى‏داد، از جهت نهایت تواضع آن حضرت... و خداوند متعال گرامى‏ترین بنده و عزیزترین فرد خلق خود رسول اكرم صلی الله علیه و آله را به موضوع تواضع امر فرموده است، كه: در مقابل بندگان مۆمن فروتنى و نرمى را شیوه خود قرار بده، و با كمال مهربانى و صفا با آنان رفتار بكن

ترس از نفرین مظلوم

اتّقوا دعوة المظلوم و إن كان كافرا فإنّها لیس دونها حجاب.

از نفرین مظلوم بترسید اگرچه كافر باشد، زیرا در برابر نفرین مظلوم(برای استجابت) پرده و مانعى نیست.[6]

 

قبول دعوت و هدیه

أجیبوا الدّاعی و لا تردّوا الهدیّة و لا تضربوا المسلمین.

دعوت را بپذیرید، هدیه را رد مكنید و مسلمانان را نزنید.[7]

 

اعتدال در دوستی و دشمنی

قَالَ حَدَّثَنَا الأشبح [الْأَشَجُ‏] قَالَ سَمِعْتُ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ یَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ یَقُول‏:

أحبب حبیبك هونا ما عسى أن یكون بغیضك یوما ما و أبغض بغیضك هونا ما عسى أن یكون حبیبك یوما ما. [8]

در دوستى میانه نگهدار كه شاید دوست روزى دشمن تو شود و در دشمنى راه افراط مسپار كه شاید دشمن روزى دوست گردد.[9]

 

نیکی به همسایه

أحبب للنّاس ما تحبّ لنفسك تكن مۆمنا و أحسن مجاورة من جاورك تكن مسلما.

آنچه براى خود مى‏خواهى براى مردم بخواه تا مۆمن باشى و با همسایگان نیكى كن تا مسلمان باشى.[10]

 

حفظ زبان

أحبّ الأعمال إلى اللَّه حفظ الّلسان.

بهترین كارها در پیش خدا نگه دارى زبان است.[11]

 

بهترین سخن

أحبّ الحدیث إلىّ أصدقه.‏ در نظر من بهترین سخنان آنست كه راست‏تر باشد.[12]

یتیم

بهترین خانه

أحبّ بیوتكم إلى اللَّه بیت فیه یتیم مكرّم.

محبوبترین خانه‏هاى شما در نظر خدا خانه ایست كه در آن یتیمى محترم باشد.[13]

 

دوراندیش ترین مردم

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ قَال‏:أحزم النّاس أكظمهم للغیظ. [14]

آنكه در فرو بردن خشم از دیگران پیشتر است از همه كس دوراندیش‏تر است. [15]

 

حفظ رابطه با پدر

احفظ ودّ أبیك لا تقطعه فیطفی اللَّه نورك.

دوستى پدر خویش را حفظ كن و رشته آن را مبر كه خداوند نور تو را خاموش می كند.[16]

 

خیانت کردن در امانت به هیچ وجه

أدّ الأمانة إلى من ائتمنك و لا تخن من خانك.

با كسى كه تو را امین میداند به امانت رفتار كن و با كسى كه به تو خیانت كرده است خیانت مكن‏.[17]

 

اخلاق نیک، ملاک مناسب ازدواج

إذا أتاكم من ترضون خلقه و دینه فزّوّجوه إن لا تفعلوا تكن فتنة فی الأرض و فساد عریض.

وقتى كسى كه خلق و دین وى مایه رضایت است بخواستگارى مى آید به وى زن بدهید و اگر چنین نكنید فتنه و فساد در زمین فراوان خواهد شد. [18]

هر كه ظلم و بیداد كند روز قیامت در تاریكى بماند و راه از پیش و پس نداند و متحیّر و سرگشته شود، و هیچ كس بفریادش نرسد

احترام کردن بزرگ خاندان

إذا أتاكم كریم قوم فأكرموه.

وقتى بزرگ طایفه ‏اى پیش شما آمد او را بزرگ شمارید.[19]

 

سفارش پیامبر به تواضع

رسول اكرم صلی الله علیه و آله فرموده است: خداوند متعال وحى كرده است مرا كه تواضع كنید تا یكى از شماها بر دیگرى فخر و مباهات ننماید و كسى بر فرد دیگر ظلم و تعدى نكند، و فروتنى نمى‏كند شخصى براى خدا و در راه او مگر آنكه خداوند متعال او را عزت و بلندى مقام مى‏دهد.

و رسول اكرم صلی الله علیه و آله هر گاه در عبور خود به بچه‌‏اى بر مى‏خورد، او را سلام مى‏داد، از جهت نهایت تواضع خداوند متعال گرامى‏ترین بنده و عزیزترین فرد خلق خود رسول اكرم صلی الله علیه وآله را به موضوع تواضع امر فرموده است كه: در مقابل بندگان مۆمن فروتنى و نرمى را شیوه خود قرار بده، و با كمال مهربانى و صفا با آنان رفتار بكن.[20]

 

گذشت عزت آفرین است

رسول‏ خدا صلى اللَّه علیه و آله فرمود: بر شما باد بگذشت، زیرا گذشت‏ جز عزت بنده را نیفزاید، از یك دیگر بگذرید تا خدا شما را عزیز كند.[21]

 

سپاس از مردم

لا یشكر اللَّه من لا یشكر النّاس‏.

پیامبر فرمود: كسى كه از نیكى مردمان سپاسگزارى نكند سپاس خداى را نیز نگذارد.[22]

                        تارك شكر بندگان خداى‏                             كى بشكر خدا قیام كند

 

همچنین میفرماید كه: هر كه با شما نعمتى دهد باید كه او را دعا و ثنا گوئید.[23]

 

پی نوشت:

1. پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحة (مجموعه كلمات قصار حضرت رسول صلى الله علیه و آله)، دنیاى دانش - تهران، چاپ: چهارم، 1382ش، ص163

2. همان؛ ص169

3. كلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الكافی (ط - الإسلامیة)، دار الكتب الإسلامیة - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق. ج‏2 ؛ ص332

4.نهج الفصاحة؛ ص164

5.قضاعی، محمد بن سلامة، شرح فارسى شهاب الأخبار(كلمات قصار پیامبر خاتم)، مزكز انتشارات علمی و فرهنگی - تهران، چاپ: اول، 1361 ش. ص38

6.نهج الفصاحة؛ ص164

7.همان، ص167

8.كراجكى، محمد بن على، كنز الفوائد،دارالذخائر - ایران ؛ قم، چاپ: اول، 1410 ق. ج‏2 ؛ ص151

9-11.نهج الفصاحة؛ ص168

12.همان؛ ص169

13.نهج الفصاحة؛ ص170

14. ابن بابویه، محمد بن على، معانی الأخبار، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم - قم، چاپ: اول، 1403 ق.ص195

15.نهج الفصاحة؛ ص171

16.همان ؛ ص172

17.نهج الفصاحة؛ ص175

18.همان ؛ ص177

19.نهج الفصاحة؛ ص178

20. منسوب به جعفر بن محمد علیه السلام، امام ششم - علامه مصطفوى، حسن، مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة / ترجمه مصطفوى، انجمن اسلامى حكمت و فلسفه ایران - تهران، چاپ: اول، 1360ش، ص243و 244

21.كلینى، محمد بن یعقوب - مصطفوى، سید جواد، أصول الكافی / ترجمه مصطفوى، كتاب فروشى علمیه اسلامیه - تهران، چاپ: اول، 1369 ش، ص167

22. باقرى بیدهندى‏،ناشر: كتاب فروشى و نشر روح‏، مكان چاپ: قم‏، سال چاپ: اول‏1363 ش‏، گنج حكمت یا احادیث منظوم،ص : 342

23. قاضى قضاعى، شهاب الأخبار با ترجمه، ناشر: مزكز انتشارات علمى و فرهنگى‏، مكان چاپ: تهران، سال چاپ: اول‏1361 ش‏، ص339   

 سید روح الله علوی             

بخش تاریخ و سیره معصومین تبیان

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین