وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
استان و شهر اصفهان پر از دیدنی‌های تاریخی و طبیعی است و شاید به همین دلیل بسیاری از دیدنی‌های این شهر و استان زیبا را هنوز خیلی‌ها نمی‌شناسند. یكی از دیدنی‌ترین آثار تاریخی باقیمانده در اصفهان آرامگاه پیر بكران است.
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

خوشامدگویی‌ ستاره‌ها‌ در ‌آرامگاه‌ پیر
آرامگاه پیر بكران


استان و شهر اصفهان پر از دیدنی‌های تاریخی و طبیعی است و شاید به همین دلیل بسیاری از دیدنی‌های این شهر و استان زیبا را هنوز خیلی‌ها نمی‌شناسند. یكی از دیدنی‌ترین آثار تاریخی باقیمانده در اصفهان آرامگاه پیر بكران است. شهرت اصفهان به نام جاذبه‌های مشهورش سند خورده است، اما زیبایی‌های این آرامگاه از جاذبه‌های مشهور نصف‌جهان كم ندارد.

 

شهر پیربكران مركز بخش پیربكران از توابع شهرستان فلاورجان بوده كه در منتهی الیه قسمت مركزی شهرستان در 10 كیلومتری شهر فلاورجان و 20 كیلومتری شهر اصفهان فرار دارد.

سابقه تاریخی این شهر به پیدایش آرامگاه و بقعه پیربكران كه متعلق به قرن هشتم هجری و از دوران سلطان اولجایتو است می رسد. پیربكـران از علما و مدرسین و عرفا بزرگ نیمه دوم قرن هفتم هجری و نام اصلی وی محمد بوده است در این شهرآرامگاه امامزاده زید بن حسن بن موسی وجود داشته و زیارتگاه استراخاتون كه متعلق به قوم یهود است غار بنان در كوه موسی كه برای اقلیت كلیمی دارای احترام بسیار زیادی می باشد نیز در شهر پیربكران قرار دارند.

آرامگاه پیر بكران

این بنا در 30 كیلومتری جنوب غربی اصفهان در دهكده پیر بكران در منطقه ننجان قرار گرفته است. این مقبره از سه بخش سر در ورودی (رواق بقعه)، صحن بقعه و آرامگاه پیربكران تشكیل شده ‌ و دارای تزئینات و آثار هنری فراوانی است. علاوه بر آن با بازدید از این بنا می‌توانید قدیمی‌ترین خط‌نوشته یادگاری روی بناهای تاریخی ایران را ببینید كه عمر این یادگاری چیزی حدود 5 /7 قرن است.

 

کتیبه ای از گل و نوشته

آرامگاه در همان قدم اول به هر تازه واردی قدمت و ارزش خود را یادآوری می‌كند. بر سردر ورودی بنا كتیبه‌ای به خط ثلث بر زمینه گل و برگ گچبری شده است كه در آن به خط عربی نوشته‌ای وجود دارد كه این بنای باشكوه متعلق به شیخ‌المشایخ مسلمانان محمد بكران بوده در سال 703 ساخته شده است.

بقعه پیربکران، محل تدریس و اشاعه مرام صوفی گری وعرفان توسط "پیر بکران" بوده است و مریدانش به پاس مقام علمی و مذهبی وی پس از وفاتش در سال 712 هجری قمری مقارن با اوایل قرن هشتم هجری آرامگاه پیر را بنا نهادند و در واقع شهر پیر بکران شهرت خود را مدیون اوست.

آرامگاه پیر بكران

بعد از این ایوان وارد فضای كوچكی می‌شویم كه گویی صدها ستاره به خوشامدگویی در برابرت ردیف شده‌اند. از كف ساختمان به ارتفاع یك متر دور تا دور دیوارهای این اتاق نقاشی ستاره ایرانی و چلیپا از كاشی‌هایی به رنگ فیروزه‌ای و لاجوردی اجرا شده است.

صحن بقعه پیر بكران محوطه محصور و مسقف كوچكی است كه از سه جانب شرقی، غربی و جنوبی مسدود است و فقط از قسمت فوقانی سمت جنوبی كه محراب در این بخش واقع شده است به خارج ارتباط دارد.

پیر بكران كه نام او محمد بوده است از رجال مشهور و از مدرسان و عرفای ناحیه پیر بكران، در نیمه دوم قرن هفتم هجری بوده است. زمان حیات او با دوره ایلخانی اولجایتو (سلطان محمد خدابنده) مصادف بود. شیخ برای دیدار و تدریس شاگردان خود محلی را انتخاب كرده بود كه مجاور اتاق گنبد فعلی است.

آرامگاه پیر بكران

پس از این‌كه او اسم و رسمی یافت، تصمیم گرفته شد ایوانی برای حفاظت مدرس و شاگردان او ساخته شود. قبل از آن كه تزئینات ایوان به پایان رسد، شیخ بكران وفات یافت و ایوان به مقبره او تبدیل شد و برای این كار، قبر او را در عقب ایوان قرار دادند و در انتهای باز ایوان دیواری شامل محراب ساختند و ورودی مخصوصی برای آن فراهم كردند و برای تجلیل از مقام علمی و مذهبی او آرامگاهی را با انواع گچبری و كاشیكاری‌های معمول آن دوره تزئین كردند. ‌مقبره او مجاور قبرستان قدیمی یهودیان اصفهان به نام استرخاتون قرار گرفته است.

 

یكی از ویژگی‌های منحصر به فرد و ارزشمند این بنا تاكید بر اتحاد ارزش‌ها و باور‌های همه مسلمانان اعم از شیعه و سنی است. اوج این هماهنگی و عشق را می‌توان در ایوان ضلع شرقی بقعه مشاهده كرد، آنجا كه بر دیواره نخست نام ابوبكر به خط بنایی بر زمینه شطرنجی در اشكال مربع بزرگ به طور مكرر گچبری شده است

خطوط قرآنی بر دیوار بنا

تزئینات داخل بقعه از نوع گچبری و كاشیكاری است. كتیبه‌های اطراف صحن بقعه در دو سطر و به ارتفاع تقریباً 5‌/‌1 متری از كف واقع شده‌اند. در كتیبه اول، آیت الكرسی تا جمله «والله سمیع علیم» به خط بنایی گچبری شده است و قسمت آخر آن به عبارت زیر ختم می‌شود: «صدیق‌الله العظیم و صدق رسوله الكریم و نحن علی ذلك من الشاهدین و الحمدالله رب العالمین.»

آرامگاه پیر بكران

در سطر دوم كتیبه، آیاتی از سوره دهر به خط ثلث درشت، گچبری شده‌ و قسمت آخرآن كه انتهای ضلع غربی ایوان است، نام محمد شاه نقاش، استاد و هنرمند گچبر این بقعه را نشان می‌دهد. یكی از ویژگی‌های منحصر به فرد و ارزشمند این بنا تاكید بر اتحاد ارزش‌ها و باور‌های همه مسلمانان اعم از شیعه و سنی است. اوج این هماهنگی و عشق را می‌توان در ایوان ضلع شرقی بقعه مشاهده كرد، آنجا كه بر دیواره نخست نام ابوبكر به خط بنایی بر زمینه شطرنجی در اشكال مربع بزرگ به طور مكرر گچبری شده است. بر دیواره دوم كلمه و عمر به خط بنایی و بر زمینه شطرنجی و داخل مربع‌های بزرگ گچبری شده و در قسمت پایین این جرز تا حد كتیبه‌های موجود در یك شكل مربع بزرگ به خط بنایی ساده برجسته از آجر صلوات بر 14‌معصوم گچبری شده است.

آرامگاه پیر بكران

در پایین این جرز تخته سنگی است كه روی آن حفره‌ای وجود دارد كه به باور مردم روستا این حفره جای پای اسب الیاس نبی است!

در این مجموعه به نوعی احساس می‌كنید در و دیوارها سخن می‌گویند. گویی هنرمندان سازنده این بنا از روی تعمد به گونه‌ای قطعات این ساختمان را تزئین كرده اند كه به صورت مستقیم با هر بازدیدكننده‌ای سخن بگوید! طبیعی است محراب یادآور ذكر است و عبادت و شاید به همین دلیل است كه در هلال جانبی این محراب به خط بنایی جملات الله‌اكبر، الحكم‌لله، العظمه‌لله، الملك‌لله، الحمدلله به طور مكرر گچبری شده است.

 

ستاره باران می شوید!

در ضلع شمالی صحن بقعه، مقبره محمد بن بكران واقع شده كه تمام این مجموعه به احترام وی ساخته شده است. در اینجا دوباره ستاره باران می‌شوید و این موضوع بر خلاف اتاق ورودی كه فقط نقش ستاره‌ها وجود دارد، در این بخش در كنار نقش ستاره‌ها می‌توانید در شب‌های زیبای كویر ستاره را بی‌وقفه تماشا كنید، زیرا دیوار حدفاصل آرامگاه و صحن بقعه مشبك است و در این دیوار مشبك تزئینات زیبای ستاره مانند و در حاشیه آن نقش چلیپا و ستاره ایرانی با رنگ‌های لاجوردی و فیروزه‌ای اجرا شده است.

آرامگاه پیر بكران

نكته بسیار جالب توجه در این بنا نوشتن یادگاری‌هایی از دوران مختلف بر بدنه آن است. قدیمی‌ترین این یادگاری‌ها مربوط به 43 سال پس از ساختن این بقعه یعنی در سال 755 ه.ق است كه نشان می‌دهد این فرهنگ غلط ریشه‌ای بسیار كهن‌تر از آنچه ما اكنون می‌اندیشیدیم، دارد.‌این یادگاری بر دیوار جانب شرقی ایوان فوقانی آرامگاه با مركب به وسیله شخصی از اهالی طاد از قرای لنجان نوشته شده كه متن آن به این شرح است:

الله‌المستعان

قد حضر العبد الطادانی بتاریخ شهر جمادی الاخر سنةخمس و خمسین و سبعمائه

غفرالله له و لجمیع المسلمین.

 

فراوری: الهام مرادی

بخش گردشگری تبیان


برگرفته از جام جم، سازمان تبلیغات اسلامی

تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین