وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
وب سایت موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان
سه شنبه 3 اسفند 1395 - 24 جمادي الاول 1438 - 21 فوريه 2017
خود سِرّی از اسرار الهی است و دسترسی و شناخت مقام بلندش ، برای ما انسانهای خاکی به سادگی ممکن نیست، بالاتر از آن، گوشه های بسیاری از زندگانی اش نیز چون در درّ ِ صدف ، مخفی و پنهان باقی مانده است. مصحف فاطمه (س) ، سرچشمه ج...
بازدید :
زمان تقریبی مطالعه :

مصحف فاطمه علیها السلام


شهادت حضرت زهرا سلام الله علیه


فاطمه(س) خود سِرّی از اسرار الهی است و دسترسی و شناخت مقام بلندش ، برای ما انسانهای خاکی به سادگی ممکن نیست، بالاتر از آن، گوشه های بسیاری از زندگانی اش نیز چون در درّ ِ صدف ، مخفی و پنهان باقی مانده است.

مصحف فاطمه (س) ، سرچشمه جوشان معنویت و دانش ها ، که از طریق وحی بر او نازل گشته ، مانند قبر مطهرش رازی است که در پرده مانده و در اختیار ما خاکیان نیست. به راستی مصحف فاطمه (س) چیست؟ چه زمانی به وجود آمد؟ چه مطالبی را در بر دارد؟ و اکنون کجاست و در اختیار کیست ؟ اینها پرسش هایی است که در این مقاله به آنها پاسخ می دهیم.

پیدایش مصحف فاطمه (س)

زهرا علیها سلام پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله ، زمان کوتاهی  در جهان زندگی نمود. در این مدت بسیار کوتاه که دوره صبر و استقامت، حمایت از حریم ولایت ، و در عین حال حزن و اندوه زهرای مرضیه بود؛ جبرئیل امین- فرشته وحی- بر او فرود می آمد و با گزارش هایی که ازمنزلت پدر بزرگوارش در نزد خدا و نیز آینده تاریخ اسلام و تشیع الهام می کرد کتاب ارزشمندی به نام " مصحف فاطمه (س) "  نگاشته شد که برای امامان معصوم (ع) به یادگار ماند.

امام صادق (ع) در پاسخ به محدثانی که درباره مصحف فاطمه(س) سؤال کردند فرمود: فاطمه علیها سلام بر اثر رحلت پدر ، اندوه فراوان بر او وارد گشت. جبرئیل – فرشته وحی پیوسته بر او فرود می آمد و ناگواری ها و اندوه جدایی پدر را به خوبی ها جلوه می داد و به جانش آرامش می بخشید. به او از پدر و جایگاه بلندش در نزد پروردگار خبر می داد و از حوادث آینده که بعد از فاطمه (س) نسبت به فرزندانش واقع خواهد شد او را آگاه می کرد . علی (ع) تمام آن گزارش ها و اخبار را می نوشت که همین مصحف فاطمه (س) را شکل داد.(1)

با دقت در این حدیث شریف می توان گفت:

الف: مصحف فاطمه علیه السلام در فاصله زمانی پس از رحلت پیامبر اسلام( ص) تا شهادت صدیقه طاهره (س) به وجود آمده است.

ب : مصحف فاطمه (س) سخن وحی است که توسط جبرئیل امین (ع) به فاطمه زهرا (س) الهام شده است.

ج : مصحف فاطمه (س) به دست مبارک مولی علی (ع) نوشته شده است.

زمینه های مصحف در زمان پیامبر

گرچه پیدایش و اتمام مصحف فاطمه (س) پس از رحلت رسول خدا انجام گرفت و از جانب خداوند به اوالهام گشت و احادیث زیادی بر این مطلب دلالت دارد ،  ولی در برخی از روایات زمینه های پیدایش آن را ، زمان حیات رسول الله می داند.

مصحف نشانه امامت

مصحف فاطمه علیها السلام  به عنوان اسرار رسالت و امامت، تنها در دست ائمه معصومین علیهم السلام به یادگار ماند و در بین حجت های خدا در روی زمین ، یکی پس از دیگری دست به دست گشت و  در اختیار داشتن آن را یکی از نشانه های امامت دانسته اند.

امام رضا علیه السلام وقتی علامت و نشانه های امام معصوم را شمارش کرد فرمود :

مصحف فاطمه (س) در نزد او از نشانه های امامت می باشد.(2)

ابوبصیرمی گوید : به حضور امام صادق علیه السلام رسیدم و عرض کردم : قربانت گردم ! از شما سؤالی دارم و گفتم : در اینجا کسی هست که سخن مرا بشنود؟ امام صادق (ع) پرده ای را که میان آنجا و حجره دیگر بود بالا زد و در آنجا سر کشید ، سپس فرمود : ای ابا محمد! هر چه می خواهی بپرس.

آنگاه فرمود: ای ابا محمد! همانا " جامعه "  نزد ما است و مردم چه می دانند " جامعه " چیست؟ عرض کردم : قربانت شوم ! جامعه چیست ؟  فرمود: طوماری است به طول هفتاد ذراع با املاء رسول خدا و دستخط علی (ع) که تمام حلال و حرام و همه نیازهای مردم در آن موجود است حتی جریمه خراش.

...آنگاه فرمود : همانا " جفر" در نزد ما است و مردم چه می دانند " جفر" چیست؟

عرض کردم : جفر چیست؟ فرمود: مخزنی از چرم است که علم پیامبران و اوصیاء و دانشمندان گذشته بنی اسرائیل در آن وجود دارد.

آنگاه فرمود: همانا مصحف فاطمه (س) در نزد ما است و مردم چه می دانند که مصحف فاطمه (س) چیست؟(3)

 مصحف ، قرآن نیست

ابوبصیر می گوید: در محضر امام صادق علیه السلام بودم و پرسیدم :

مصحف فاطمه چیست ؟  فرمود: مصحفی است سه برابر قرآن، ولی به خدا قسم حتی یک حرف از قرآن شما هم در آن نیست.

این حدیث ، آشکار می سازد که مصحف فاطمه (س) از نظر کمیت و حجم سه برابرقرآن است ولی از نظر محتوا و مطالب حتی یک حرف از ظاهر قرآن هم در آن وجود ندارد.

علامه مجلسی در توضیح این حدیث می نویسد: ممکن است کسی این شبهه  برایش ایجاد شود که در احادیث بسیاری وارد شده قرآن همه احکام را در بردارد و مشتمل بر حوادث و گزارش های حال و آینده تاریخ است. پس مصحف فاطمه در پی چه چیزی است و این حدیث چگونه معنا می شود ؟

در پاسخ شبهه می گوید: آری قرآن چنین است ولی ممکن است منظور از مصحف معانی و تأویلاتی باشد که ما از قرآن نمی فهمیم ، نه معنای ظاهری که از الفاظ درک می کنیم و می فهمیم. لذا مقصود از قرآن شما ، همان الفاظ ظاهری قرآن است که در مصحف فاطمه (س) وجود ندارد .(4)

محمد بن مسلم از امام باقر یا از امام صادق علیه السلام ، چنین نقل کرده است :

فاطمه (س) مصحفی را به یادگار گذاشت که آن مصحف ، قرآن نیست ولی سخنی از سخنان خداست که بر فاطمه (س) نازل کرده است .(5)

حسین بن ابی العلاء می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که فرمود :

مصحف فاطمه (س)  نزد من است. البته تصور نکن که در آن آیات قرآن باشد. (6)

ابی حمزه می گوید: امام صادق(ع) فرمود : در مصحف  فاطمه (س) چیزی از کتاب خدا – قرآن مجید- نیست و مصحف چیزی است که بر فاطمه (س) پس از رحلت پدرش الهام گشته است.(7)

مطالب مصحف فاطمه علیها سلام

ابو بصیرمی گوید : از امام محمد باقر (ع) درباره مصحف فاطمه (س) پرسیدم. فرمود: پس از رحلت پدرش بر فاطمه (س) نازل گشته است.

عرض کردم: آیا در آن چیزی از آیات قرآن است؟

فرمود: چیزی از آیات قرآن در آن نیست.

عرض کردم : برایم آن را توضیح دهید.

فرمود: جلدها و اطراف آن از یاقوت زینت داده شده است و برگهای آن از در سفید است.

عرض کردم : قربانت گردم! در آن چه سخنانی است ؟

فرمود: خبرهای عصرحاضر و خبرهایی که تا روز قیامت اتفاق خواهد افتاد در آن موجود است.  خبر آسمانها و شماره فرشتگان آسمانی ، تعداد و نامهای تمام کسانی که خداوند آنها را آفریده است . نام های رسولان، نام های تکذیب کنندگان و اسامی همه مؤمنان و کافران از آغاز آفرینش تا فرجام ، در آن موجود است.

اسامی و معرفی هر یک از شهرهایی که در شرق و غرب زمین است، تعداد مؤمنان و کافران هر شهر، اوصاف تکذیب کنندگان و اوصاف ملت های گذشته و تاریخ آنها، طغیانگرانی که حاکم اند  تعداد آنها و زمان حکومتشان، نام های پیشوایان و اوصاف آنها و آنچه در زمین یکی پس از دیگری مالک می شوند، شرح حال بزرگان آنها و هر کس که در ادوار آینده بیاید ، در مصحف موجود است.

اوصاف بهشتیان و تعداد کسانی که وارد بهشت خواهند شد، اوصاف جهنمیان و نام های آنها در مصحف موجود است.

دانش قرآن آن طور که نازل شده، دانش تورات و انجیل آن طور که نازل گشته اند و دانش زبور و شماره درختهایی که در تمام بلاد است در مصحف موجود است.(8)

اخباری که جبرئیل بر فاطمه (س) وحی می کرد.

جبرئیل- فرشته وحی- که پس از رحلت پیامبر(ص) بر فاطمه نازل می شد دو قسم گزارش و اخبار به او وحی می کرد.

الف: از پدرش و جایگاه و منزلتی که در نزد پروردگار داشت خبر می داد.

ب: از حوادث آینده تاریخ که پس از شهادت صدیقه طاهره (س) نسبت به فرزندانش از ناحیه دشمنان اهل بیت واقع خواهد شد گزارش می داد .

بنابراین مصحف فاطمه (س) ، این دو نوع گزارش و اخبار را هم در بردارد:

- دانش آینده

امام صادق (ع) می فرماید:

آگاه باشید ! مصحف فاطمه (س) چیزی از حلال و حرام خدا را در برندارد ، بلکه در آن ، دانش آینده تاریخ است.

- پاسخگویی به نیازهای جامعه

امام صادق(ع) فرمود :  ... در مصحف فاطمه (س)  همه چیز موجود است ، حتی ارش خراش .(9)

- پیشگویی

ائمه معصومین علیهم السلام به مصحف فاطمه علیها سلام مراجعه و حوادث آینده را پیش از وقوع آن یادآوری می کردند. حماد بن عثمان می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که فرمود: زنادقه در سال 128 قمری، قیام می کنند و این سخن را که می گویم به خاطر آن است که در مصحف فاطمه (س) نگاه کردم.

- نامهای انبیاء و حاکمان

امام صادق (ع) می فرماید: اما مصحف فاطمه (س) هر نوآوری که به وجود بیاید و نام کسانی که تا روز قیامت می آیند و حکومت دارند، در آن موجود است.(10)

فضیل سکره می گوید: به محضر امام صادق (ع) مشرف شدم ،  خطاب به من فرمود: ای فضیل! آیا می دانی در چه چیزی پیش از این نگاه می کردم؟! عرض کردم : خیر! فرمود: من در کتاب فاطمه (س) نگاه می کردم، البته حاکمی نیست  که حکومت کند مگر آنکه نام او و نام پدرش در کتاب فاطمه نوشته شده است.(11)

عبدالملک بن اعین می گوید: به امام صادق (ع) عرض کردم که زیدیه و معتزله ، اطراف محمد بن عبدالله را گرفته اند، آیا او حاکم خواهد شد؟ در پاسخ فرمود: به خدا قسم نزد من دو کتاب است که در آن کتاب ها نام هر پیامبر و هر حاکمی که در زمین حکومت کند موجود است. خیر! نام محمد بن عبدالله در هیچ کدام از اینها نیست.(12)

- نام های امامان معصوم علیهم السلام

در صحیفه ای که قسمتی از مصحف فاطمه زهرا (س) است و توسط جابربن عبدالله انصاری در اختیار همگان قرار گرفته نام مبارک ائمه معصومین علیهم السلام یکی پس از دیگری ذکر شده است و این خود یکی از مطالب مصحف فاطمه (س) را تشکیل می دهد.

مصحف کجاست؟

مصحف فاطمه (س) ، این خیر کثیر ِ الهام شده از سوی خداوند متعال، به عنوان میراث بس ارزشمندی در نزد امامان معصوم دست به دست گشته است و هم اکنون در اختیار مهدی فاطمه حجت خدا بر روی زمین است.

روایات بسیاری از ائمه نقل شده  که در آنها لفظ " عندنا" یا " عندی" است و این تعبیر می فهماند که مصحف فاطمه (س) به مثابه علامت و نشانه ای از امامت، تنها در اختیار آنان بوده و در مواردی نیز علیه کج اندیشان و منحرفان از مسیر امامت بدان احتجاج می کردند و به این وسیله حقانیت خویش و ادعای دروغین آنها را آشکار می ساختند.

ابوبصیر می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که می فرمود: ابوجعفر- امام محمد باقر (ع) - از دنیا نرفت تا آنکه مصحف فاطمه (س) را تحویل داد.(14)

علی بن ابی حمزه می گوید: امام موسی کاظم علیه السلام فرمود :

مصحف فاطمه (س) نزد من است که البته چیزی از قرآن در آن نیست .(15)

ابوبصیر می گوید: به امام محمد باقر (ع) عرض کردم: جانم فدایت! پس از رحلت جانسوز فاطمه (س) آن مصحف به چه کسی انتقال گردید؟

فرمود: فاطمه (س) شخصا آن را به امیر المؤمنین (ع) تحویل داد و پس از شهادت علی (ع) به امام حسن(ع) منتقل گشت و پس از او به امام حسین (ع) و آنگاه در خاندان حسین (ع) دست به دست گشت تا اینکه به صاحب الامر (عج) تحویل داده می شود.(16)

پی نوشتها:

1- اصول کافی ، ج 1، ص 241 و 458 / مسند فاطمة الزهراء، عزیزالله عطاردی، چاپ اول، ص 281.

2- بحار الانوار، ج 25، ص 117.

3- اصول کافی، ج 1، ص 239( با کمی تلخیص) .

4- بحار الانوار، ج 26، ص 40.

5- بصائر الدرجات، ص 156.

6- اصول کافی، ج 1، ص 240/ بصائر الدرجات، ص 150 و 154.

7- بصائر الدرجات، ص 159، مسند فاطمة الزهراء (س) ، ص 292.

8- مسند فاطمة الزهرا(س) ، صص 290 و 291.

9- بصائر الدرجات، ص 150؛ اصول  کافی، ج 1، ص 240، بحار، ج 26، ص 37.

10- بحارالانوار، ج 26، ص 18.

11- اصول کافی، ج 1، ص 242.

12- اصول کافی، ج 1، ص 242.

13- اصول کافی، ج 1، ص 527.

14- بصائرالدرجات، ص 158/ بحار، ج 26، ص 47.

15- همان، ص 154، بحار، ج 26، ص 45.

16- مسند فاطمة الزهرا(س) ، ص 292.

مشاوره
مشاوره
اگر در خصوص این موضوع سوالی داشتید، به مشاوره تبیان مراجعه نمایید .
تلفن : 81200000
پست الکترونیک : public@tebyan.com
آدرس : بلوارکشاورز ، خیابان نادری ، نبش حجت دوست ، پلاک 12

ارتباط با ما

روابط عمومی

درباره ما

نقشه سایت

تعدادبازدیدکنندگان
افراد آنلاین